Afknijpen en procederen

door GB op 09/09/2013

in Decentralisatie, Rechtspraak, Uitgelicht

Post image for Afknijpen en procederen

Een beproefde bezuinigingstechniek is het afknijpen in de decentrale financiële verhoudingen. Een paar procentjes in het Gemeentefonds zetten al gauw zoden aan de dijk van de Rijksbegroting. Gemeenten moeten dan zelf maar uitzoeken of ze hun voorzieningenniveau verlagen of de lokale belastingen verhogen. In beide gevallen belandt de bijbehorende volkswoede op de stoep van het gemeentehuis. Datzelfde geldt voor een taakstelling op de Rijksbijdrage voor de WSW, voor het korten van de financiering van de WWB-uitkeringen of voor de combinatie korten & overhevelen, zoals eraan zit te komen bij de Ondersteunende Begeleiding. Dergelijke technieken leiden tot spanning en sensatie op de anders vrij aangeharkte VNG-Congressen, maar ook tot een interessante nieuwe stroom rechtszaken. Het vraagt niet veel voorstellingsvermogen om te vermoeden dat rechters niet staan te springen om zich in dergelijke politiek geprofileerde kwesties tussen overheden te mengen. Maar zo gemakkelijk gaat dat niet. De rechter moet een fatsoenlijke achterdeur vinden om zich van dergelijke zaken te ontdoen. En misschien wordt het ooit zo bont dat de rechter inderdaad tussenbeide springt. In allebei de gevallen interessant materiaal voor dit blog.

Afgelopen zomer was het twee keer raak. Bij de Rechtbank Den Haag vingen de gemeenten die klaagden over de kortingen op de financiering van de Wsw bot, en de Centrale Raad verklaarde het hoger beroep tegen de kortingen in de Wwb-bijdragen ongegrond.

In de Haagse procedure oordeelde de rechtbank dat de Wsw helemaal geen bepaling bevat die zegt dat het Rijk alles moet betalen. En artikel 108 Gemeentewet, dat stelt dat de kosten van medebewindstaken uit de schatkist worden vergoed, kan evenmin zo worden uitgelegd. Wat dit betreft had de procedure tegen de korting op de financiering van de bijstandsuitkeringen meer kans. De Wwb bepaalt namelijk wel dat de wetgever bij het vaststellen van de totale bijdrage ‘kostendekkendheid als uitganspunt moet nemen.’ Om zich toch van een inhoudelijk oordeel te kunnen verschonen, timmerde de Centrale Raad een moeizame constructie in elkaar, waarbij artikel 120 Grondwet hem verbood de hoogte van een begrotingspost te beoordelen. Zie ik het goed, dan was het voldoende geweest als de Centrale Raad had geconcludeerd dat de Wwb-wetgever zichzelf een norm had gesteld, die dezelfde wetgever in een latere specifieke begrotingswet kennelijk heeft gewijzigd. Zo gaat dat altijd met het verschil tussen een eerdere wet en een latere wet van gelijke hoogte. Begrotingsregels uit de Comptabiliteitswet treft weleens datzelfde lot. Hoe dan ook, de redenering waar de Centrale Raad voor kiest maakt in ieder geval duidelijk dat ze nog lang niet klaar staan om te interveniëren.

Maar dan is er altijd nog het internationale recht! Voor dit soort zaken is het Europees Handvest Lokale Autonomie de hofleverancier. Ook hier. Artikel 9 lid 2 van het Handvest bepaalt dat gemeenten over financiële middelen moeten beschikken die ‘evenredig’ zijn aan hun bevoegdheden. Volgens de Rechtbank Den Haag was dat echter te vaag om rechtstreeks te kunnen werken, zodat de gemeenten zich er niet op konden beroepen. De Centrale Raad koos op dit punt voor een andere oplossing. Die liet de vraag of deze bepaling kon worden ingeroepen in het midden, en koos voor de de conclusie dat zelfs als dat zou kunnen, dan nu al duidelijk was de wetgever artikel 9 lid 2 van het Handvest niet had geschonden.

Daarmee hebben de gemeenten dan toch een kleine overwinning geboekt. Want als de Centrale Raad nu zo gemakkelijk inhoudelijk aan het Handvest kan toetsen, kunnen ze daar in de toekomst nog maar moeilijk volhouden dat het allemaal te weinig precies om te kunnen worden ingeroepen door de gemeenten.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Super De Boer 09/09/2013 om 10:38

Een artikel naar mijn hart. Goed dat hier weer eens aandacht voor is, al zal het niets oplossen.

In elk opzicht – en dan vooral financieel – is de gemeente het afvoerputje van de Rijksoverheid, die zich inderdaad in 99 van de 100 gevallen mag verlaten op ruggesteun van de rechterlijke macht. De phrase ‘Om zich toch van een inhoudelijk oordeel te kunnen verschonen……’ in bovenstaand artikel dekt wat dat betreft de lading goed.

Naast het feit dat gemeenten voortdurend meer moeten doen met minder geld, mag hier evenmin onvermeld blijven dat zij de enige bestuurslaag vormen die er werkelijk in slaagt regeldruk te verminderen en terug te gaan in fte. En dat terwijl zij niet alleen door het Rijk, maar ook door de provincies, die in verhouding tot hun takenpakket nog wel over een teveel aan geld beschikken, worden misbruikt.

8) Dus.

2 Super De Boer 13/09/2013 om 17:36

Ter illustratie, uit de VNG-nieuwsbrief van heden:

“Anders dan het Rijk mogen gemeenten geen begrotingstekort hebben. De mogelijkheden die gemeenten hebben om hun begroting sluitend te krijgen, zijn heel beperkt. Gemeenten zijn weliswaar verantwoordelijk voor 25% van de overheidsuitgaven, maar innen slechts 3% van de belastingen. ‘Belastingen verhogen zet dus geen zoden aan de dijk, als gemeenten dat al zouden willen’, aldus VNG-voorzitter Jorritsma. Het enige wat rest als het kabinet gemeenten niet meer financiële en beleidsruimte geeft, is schrappen in voorzieningen”.

8) Also.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: