Anonimiseringsdrift

door PWdH op 17/07/2009

in Rechtspraak

X/ING, H/R c.s., de zaak van [De man] tegen [De vrouw]. We zijn er aan gewend: jurisprudentie wordt anoniem gepubliceerd. Maar deugt dat eigenlijk wel?

Artikel 121 Gw schrijft voor dat terechtzittingen in het openbaar plaatsvinden en vonnissen in het openbaar worden uitgesproken. Ongetwijfeld had dit artikel nog geen rekening gehouden met publicatie op het openbare rechtspraak.nl. Volgens de anonimiseringsrichtlijnen van diezelfde site moeten we publicatie aldaar wel degelijk zien als uitwerking van dit artikel (en het EVRM).

Een ‘zekere noodzaak tot bescherming van het recht van privacy’ heeft de redactie ertoe gebracht persoonlijke gegevens van natuurlijke personen te vervangen door de bekende letters en termen. Publicatie op internet leidt er namelijk toe dat een ‘gestructureerd geheel van persoonsgegevens dat betrekking heeft op verschillende personen’ ontstaat, zodat, aldus de anonimiseringsrichtlijn, via de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp; via art. 1 daarvan) wordt geactiveerd.

Dit betekent niet dat betrokkenen bij een proces nooit kunnen worden herkend op grond van geanonimiseerde uitspraken. Persoonsgegevens die reden- of richtinggevend zijn voor de desbetreffende uitspraak hoeven niet te worden verwijderd. De rechtvaardiging voor een zekere privacyinbreuk is te vinden in het belang van de openbaarheid van de rechtspleging.

De namen van rechtspersonen worden nu zij niet onder de Wbp vallen niet geanonimiseerd, tenzij direct herleidbaar tot een natuurlijke persoon (DSB Bank?). De redactie verlaat zich bij dit alles op het College bescherming persoongegevens. Volgens dit college is het voor een ‘goed begrip van de (juridische) inhoud en betekenis van gerechtelijke uitspraken’ niet noodzakelijk de namen en andere persoonsgegevens van procespartijen te kennen.

Deze belangenafweging lijkt niet per se onredelijk. Toch ben ik niet geheel overtuigd. De voornaamste reden voor openbaarheid van rechtspraak lijkt mij de mogelijkheid van controle van de rechter. Natuurlijk kun je van een geanonimiseerde uitspraak de juridische merites wel controleren. Maar controle van de feiten lijkt tenminste even belangrijk. Personalia kunnen daarbij van belang zijn, evenals (bewijs als) registratienummers van wapens.

Neem nu een recente zaak over onrechtmatig gebruik van het identiteitsverschil tussen rechts- en natuurlijk persoon. In dit arrest van de Hoge Raad gaat de anonimiseringsdrift wel heel ver. Een anoniem persoon had een anonieme onroerende zaak in twee al even anonieme stichtingen ondergebracht om deze aan het verhaal van zijn crediteuren te onttrekken. Alleen de identiteit van de curator, Wilhelm Aerts, wordt ons onthuld (niet: diens vestigingsplaats). Dankzij de uitspraken van rechtbank en hof Arnhem weten we dat het hier gaat om in elk geval de Stichting Waaldijk 8 te Hurwenen (en dat de curator te Mook woont). In het vonnis van de rechtbank staan overigens ook enkele natuurlijke personen met naam en toenaam genoemd.

Zonder deze basale feiten lijkt controle door de rechter me in dit geval niet goed mogelijk. Bovendien moet je als er absolute rechten, zoals hier eigendom, in het spel zijn toch kunnen weten wie de rechthebbende is. Die rechthebbende kan zijn rechten immers tegens iedereen doen gelden. Als de steeds verdergaande anonimisering die uit de opeenvolging rechtbank-hof-Hoge Raad blijkt de trend is, moeten we ons afvragen of de anonimiseringsdrift niet te ver doorschiet. Straks worden de openbare registers ook nog geanonimiseerd.

Dit stukje kwam tot stand mede dankzij een anonieme inspirator.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 LD 18/07/2009 om 08:42

Interessant in dit verband is wellicht het rapport Toegang tot rechterlijke uitspraken van de VMC-studiecommissie Openbaarheid van rechtspraak dat in 2006 verscheen: http://www.ivir.nl/publicaties/overig/toegang_tot_rechterlijke_uitspraken.pdf

De commissie bestond uit de onderzoekers De Meij, Hins, Haeck, Ekker en Wopereis. Hun rapport vormde het onderwerp van een studiemidddag die de VMC (Vereniging voor Media- en Communicatierecht) in 2006 organiseerde.

Dat anonimisering soms wel erg ver gaat, blijkt uit het feit dat zelfs namen van paarden doorgaans worden weggelakt in uitspraken. Je zou tenslotte via de naam van het beestje kunnen achterhalen wie de eigenaar is! Zie:

http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=av6368

http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=bc8175

2 FTG 19/07/2009 om 18:24

Ik kwam zelfs eens een uitspraak over een kapvergunning tegen waarin de bewuste boom geanonimiseerd was.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: