‘Barbertje moet hangen’

door WJLH op 20/01/2010

in Grondrechten, Haagse vierkante kilometer

Ofschoon hij het niet zou willen vergelijken, doet hij het toch: in zekere zin gaat Nederland met het proces tegen Wilders de kant van het Rusland van Stalin op. Aan het woord is Frank Ankersmit, hoogleraar Theoretische en Intellectuele Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG).

Volgens Ankersmit is het proces tegen Geert Wilders een politiek proces. Het instellen van vervolging is volgens hem een ‘twijfelgeval’ en dan gaan andere (politieke) overwegingen een rol spelen. En de twee sterke communitaristische stromingen in Nederland, de sociaal-democratie en de christen-democratie, maken in zo’n geval een andere afweging dan de liberale partij. Volgens Ankersmit, die zich in de liberale traditie plaatst, is het debat waarin Wilders één van de hoofdrollen speelt een zaak van de samenleving. De staat en zijn instituties moeten zich hierin niet mengen. Maar omdat de sociaal-democratie en de christen-democratie een continuïteit tussen de samenleving en de staat zien, en zij de maatschappelijke vrede bedreigd zien, vinden zij dat de staat moet ingrijpen.

Op radio 5 ging Ankersmit in debat met Fokko Oldenhuis, hoogleraar Recht en Religie aan de RUG. Oldenhuis gaf een meer accurate definitie van politiek proces, namelijk een proces waarbij geheel het ambtelijk apparaat wordt ingezet om met de rechter als instrument een politiek doel te bereiken. Dat hiervan geen sprake is behoeft geen betoog. Voor het overige was de inbreng van Oldenhuis niet overtuigend. Op het laatst komt Oldenhuis nog even gauw langszij bij Ankersmit. Want inderdaad mocht vroeger niets worden benoemd. ‘Wat wilt u daarmee zeggen?’, vroeg de presentator nog.

Of de tenlastelegging bewezen geacht kan worden, is aan de rechtbank. De vraag die in dit blog aan de orde is, is of de invulling die Wilders geeft aan zijn rol in het maatschappelijk debat louter een maatschappelijke aangelegenheid is, zoals Ankersmit vindt, of ook een juridische en dus een zaak van de staat. (Het is immers een strafproces.)

In zijn politieke filosofie plaatst Ankersmit de staat op een voetstuk. Maar helaas is hij in realiteit eerder de voetveeg van het openbaar bestuur. Met de verrommeling van het openbaar bestuur, dat volgens Ankersmit als een smeltende sneeuwpop alras zijn contouren verliest tot er niets van zal resten dan herinnering aan goede tijden, verliezen de burgers van dit land greep op het meest doeltreffende middel om vorm te geven aan de samenleving. Want dat staat en samenleving duidelijk moeten worden onderscheiden is vooral van belang om te zien dat in hun gezamenlijkheid burgers de staat moeten controleren en niet de staat de burgers.

Zijn sociologie van het Nederlands openbaar bestuur, zijn politieke filosofie waarin de Franse Revolutie en haar gevolgen een centrale plaats innemen en zijn behoefte aan POLITIEK in plaats van bestuur, leiden er toe dat Ankersmit hier en daar nogal uit de bocht vliegt: ‘Met dit proces is duidelijk gerommeld.’

Burgers moeten gezamenlijk en zelfstandig het maatschappelijk debat kunnen vormgeven, met alleen in het uiterste geval inmenging van staatswege. Hiertoe bezitten zij een, hopelijk, effectief middel: politiek. Maar in een rechtsstaat mag het recht niet wijken voor de politiek (voor de contingente en volatiele maatschappelijke meerderheid). Want, hoewel ik niet wil vergelijken, dát hebben we eerder gezien.

P.S.: Sinds wanneer heeft de verklaring van een verdachte van een strafbaar feit niet altijd een juridische component?

{ 5 reacties… read them below or add one }

1 Henk 21/01/2010 om 09:55

Een van de tegenstellingen lijkt deze: vervolg Wilders, want dan komt er meer duidelijkheid versus vervolg Wilders niet, want het is helemaal niet zo duidelijk dat hij aangezet heeft tot haat.

2 Robbie 21/01/2010 om 10:06

ha een tegenspraak

3 C.N. 21/01/2010 om 11:25

In het befaamde boek van Multatuli, Max Havelaar, is het overigens niet Barbertje die moet hangen, maar haar man. Barbertje zou zijn vermoord. Maar goed, dat geheel terzijde ;-).

4 WJLH 21/01/2010 om 11:35

@ C.N. Klopt, ik wilde aan de titel nog een link hangen, maar dat kan helaas niet. Hierbij dan maar: http://www.onzetaal.nl/advies/barbertje.php

5 FJJ 21/01/2010 om 13:08

Leerzaam commentaar over deze zaak in het Jeugdjournaal:

9-jarige: Nee Wilders hoeft niet de gevangenis in, maar hij moet wel zijn excuses aanbieden.

I rest my case.

En overigens ben ik van mening dat Wilders net als de groenteboer op de hoek moet worden vervolgd als hij strafbare uitspraken doet. Ben het in deze polemiek wel eens met Oldenhuis, gewoon vervolgen die man. En dan de uitspraak wel respecteren – en begrijpen – natuurlijk.

Dat laatste zal lastig worden voor onze nieuwgeboren martelaar van het vrije woord. Afwachten maaar.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: