Beren op de koninklijke weg

door MN op 21/04/2011

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Beren op de koninklijke weg

Dat het tussen de PVV en de koningin niet lekker zit, is al langer bekend. Wilders ergert zich aan de koninklijke Eurofilie, de kersttoespraken en strafrondes in de formatie. Bij het debat over de regeringsverklaring in oktober 2010 werd duidelijk dat in de onderhandelingen over het gedoogakkoord gesproken is over de PVV-wens om de koning uit de regering te weren. In de uiteindelijke akkoorden is hieromtrent niets opgenomen. De PVV-motie die de regering uitnodigde om met een voorstel tot herziening van de Grondwet te komen, werd verworpen. De PVV beloofde daarom zelf met een initiatiefvoorstel tot wijziging van de Grondwet te komen. Volgens het AD zal zo’n voorstel nog voor de zomer de parlementaire molen ingaan.

In de periode die is verstreken sinds het debat over de regeringsverklaring en de scoop van het AD is het PVV-plan onder een gunstiger gesternte gekomen. Dankzij de draai van de PvdA lijkt er voldoende draagvlak te zijn voor een verklaringswet. Daarmee zou de Tweede Kamer de eerste hobbel voor grondwetswijziging hebben genomen. Er wachten er nog vele meer.

De meeste daarvan zijn wel onderkend. Zo is het maar de vraag of in de nieuwe Eerste Kamer voldoende steun is voor de verklaringswet. Als dat het geval blijkt, ligt de bal bij de regering. Zullen de koningin en haar staatsrechtelijke voogd de minister-president het voorstel bekrachtigen? De reactie van Rutte tijdens het debat over de regeringsverklaring is weinig hoopgevend. Maar laten we aannemen dat Wilders er een kabinetskwestie van maakt zodat Rutte door de pomp gaat. Ook de koningin, haar rede bij de aanvaarding van het Leidse eredoctoraat indachtig, geeft toe aan de wens van de Staten-Generaal. De verklaringswet wordt inzet van verkiezingen. Aansluitend zal de regering, conform de veronderstelde rechtsplicht, bevorderen dat een voorstel tot herziening van de Grondwet bij de Tweede Kamer wordt ingediend. Voor het verwerven van de dan benodigde versterkte meerderheid is ofwel een ongebruikelijk breed gedragen regeerakkoord, ofwel een landslide bij de verkiezingen nodig.

We gaan even door op het steeds hypothetischer wordende spoor. Stel nu dat ook dit allemaal lukt. Tekent Beatrix met de bekrachtiging van de grondwetswijziging ook haar ontslagbrief als lid van de regering? Ik zou menen van niet. Dat de koning lid is van de regering, volgt namelijk niet alleen uit de Grondwet. Het Statuut voor het koninkrijk bevat een soortgelijke bepaling. Sterker: het Statuut maakt van de koning de aanvoerder van de regering van het koninkrijk en van de vier landsregeringen. Om de koning uit die regering(en) te wippen, moet dus het Statuut worden herzien. Als het Statuut daardoor iets anders gaat bepalen dan de Grondwet, wordt de procedure extra zwaar. Hoe dan ook is medewerking van alle overzeese landen onontbeerlijk. U weet wel, die Oranjegezinde landen die Wilders op Marktplaats wilde slijten. Men is dat daar nog niet vergeten.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 M.J. Arts 21/04/2011 om 18:44

De noodzakelijke statuutswijziging is inderdaad iets dat in de hele discussie niet genoemd wordt. Voor deze statuutswijziging kunnen twee procedures gevolgd worden.

Bij de eerste procedure wordt eerst de Grondwet gewijzigd maar deze wijzigingen treden pas in werking als het Statuut aangepast is. Vervolgens wordt het Statuut gewijzigd. Daarna treden de gewijzigde grondwetsbepalingen in werking. Voor de grondwetswijziging geldt de zware procedure met Kamerontbinding. Voor het Statuut volstaat de gewone procedure (de Grondwet is al gewijzigd dus de wijziging van het Statuut wijkt niet af van de Grondwet). Deze procedure is gevolgd bij de grondwetsherziening van 1983 toen Nederlanders die in het buitenland wonen kiesrecht kregen voor de Tweede Kamer. De betreffende bepaling trad pas in werking toen het Statuut gewijzigd was (het Statuut stelde destijds voor het kiesrecht ook de eis dat men Nederlands ingezetene moest zijn).

Bij de tweede procedure wordt eerst het Statuut gewijzigd. Omdat deze wijziging afwijkt van de Grondwet, moet hiervoor in Nederland een zwaardere procedure gevolgd worden (voor Aruba, Curaçao en Sint-Maarten geldt de normale procedure). Deze procedure is gelijk aan de procedure voor een grondwetswijziging. Alleen volstaat in tweede lezing een gewone meerderheid in beide kamers. Daarna wordt de Grondwet aangepast aan het Statuut. Dat gebeurt met een gewone wet.

Wil men dus de koning uit de regering zetten dan moeten de Staten van de drie andere landen van het koninkrijk daar ook mee instemmen. Binnen Nederland is de procedure minder zwaar dan een grondwetswijziging als de tweede hierboven genoemde procedure gevolgd wordt omdat in beide lezingen een gewone meerderheid volstaat.

Reactie achterlaten

{ 2 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: