Boekreview: Het eetcomplot

door GB op 15/08/2011

in Recensies, Uitgelicht

Post image for Boekreview: Het eetcomplot

Misschien is alles er al wel over gezegd, maar Tom Schalken formuleert in zijn boekje Het eetcomplot een behoorlijke aanklacht. Mr. Oosten c.s., de rechtbank die Wilders vrijsprak, heeft volgens Schalken de hele zooi en vooral hem uitgeleverd aan een glamour-advocaat en het vrije spel van de media. Die aanklacht verdient ook hier aandacht. Al was het maar, omdat ik hem redelijk grotesk vind.

In de eerste plaats: vergeet Moszkowicz. Een ‘topadvocaat’ wint meer zaken dan alleen een zaak waarin het OM vrijspraak eist. De Hakkelaar? Vijf jaar cel en een miljoen gulden boete. Bouterse? 11 jaar voor drugshandel. En wat het vaak geroemde bespelen van de media betreft: de fijne dansjes met Mister Decembermoorden mogen van Bram niet meer vertoond worden en de verdediging van Holleeder verzoop in zijn eigen publicitaire oorlogje met Jort Kelder over de term ‘maffiamaatje’. Het is Wilders zelf die het proces onder hoogspanning zette. Zoals hij met de VVD deed, en met de PvdA toen ze een integratienotie wilden schrijven, en met het CDA afgelopen oktober. Het is dezelfde zwijgende dreiging waarmee hij Fitna een half jaar lang spannend hield. Het ontluisterende is dat Wilders het meest effectief is als hij zelf weinig doet. De instituties beginnen uit zichzelf te schudden en te kraken. Wilders was degene die Moszkowicz influisterde dat Schalken in het openbaar moest worden verhoord. Moszkowicz was degene die (halfdronken?) bij Pauw en Witteman inbelde om met Bertus Hendriks over het Midden-Oosten te bekvechten.

Maar dat maakt Schalkens aanklacht nog niet grotesk. Dat komt door een aantal spanningen in Schalkens verhaal. De kern van zijn inhoudelijke positie is dat ‘kritiek op het geloof’ en het ‘beledigen van gelovigen’ niet zo strak te scheiden zijn als de Hoge Raad wil en de rechtbank Amsterdam doet. ‘Dat begrijpt immers geen hond meer,’ aldus Schalken. Maar in zijn boekje lezen we telkens uitvallen naar de rechtbank Amsterdam die het vertikt zou hebben om moelijke beslissingen uit te leggen als ze in zijn voordeel zijn. Bovendien geeft Schalken af op de mediatrucjes van anderen maar beschijft hij tegelijkertijd zijn eigen mediatraining. Schalken is wel zo grootmoedig om toe te geven dat hij daarin hopeloos gefaald heeft, maar wie in hockeykeeper-uitrusting een voetbalveld op komt hollen moet na afloop niet klagen over het speltempo. Verder had iedereen die niet ziet dat het hof enkel een bevel tot vervolgen kan geven zich beter in de zaak moeten verdiepen, zo luidt het verwijt. Maar uit het persbericht van het hof zelf citeert Schalken: ‘Het hof heeft overwogen dat de gewraakte meningsuitingen van Wilders (ook zoals ze in beeld zijn gebacht in zijn film Fitna) in onderlinge samenhang bezien naar Nederlands recht strafbaar zijn’. Wie in het boekje zoekt naar reflectie op de vraag of er formuleringen of passages in het arrest van het hof voorkomen die misschien iets te stellig waren, zoekt vergeefs.

En er is iets fundamentelers. Een van de belangrijkste argumenten van Schalken tijdens het etentje was volgens hemzelf: ‘Als dat [schuldig verklaring door de rechtbank, GB] al zou gebeuren, ligt naar mijn persoonlijke opvatting het accent niet zozeer op de bestraffing, maar op het trekken van grenzen tussen wat voor een politicus al dan niet strafbaar is bij het uitoefenen van zijn publieke verantwoordelijkheden.’ Politici die zich op de rand bewegen moeten maar eens voor de rechter gebracht worden om een piketpaaltje van strafbaarheid te slaan. Goed voor de discussie. Met ingehouden genoegen citeert Schalken uitgebreid uit een artikel van Rob Wijnberg, een ‘interessante beschouwing’ die toch maar ‘mede dankzij het proces Wilders’ het licht heeft gezien. Het lijkt mij echter zeer de vraag of Wilders het ook zo’n fijne mogelijkheid tot discussie vond en of we hem dat kunnen verwijten. Als Schalken zelf zich na 30 jaar magistratelijke ervaring overdonderd voelt door de wijze van aanvoeren met een geblindeerde auto en zich afvraagt of die bewapende parketpolitie nu voor hem bedoeld is, is dat wat mij betreft een begin van een antwoord. Schalken mag zelf wel vinden dat het wat hem betreft niet over bestraffing gaat – iemand die permanent politie nodig heeft om hem tegen terroristen te beschermen vindt het volgens mij niet comfortabel om verdachte te zijn ten behoeve van een goede discussie. Ik denk dat Wilders zich serieus in het nauw gedreven gevoeld heeft en uit lijfsbehoud alle politieke middelen en strategieen heeft ingezet die hem op andere vlakken succesvol maken.

Schalken moet worden toegegeven dat hij tijdens zijn getuigenverhoor geen schijn van kans gemaakt heeft, en dat dat van te voren duidelijk had kunnen zijn. Dus was hij inderdaad een zoenoffer. Tenzij natuurlijk ‘het accent niet zozeer op bestraffing ligt, maar op het trekken van grenzen tussen wat voor een raadsheer al dan niet laakbaar is.’ Maar als het een zoenoffer was, dan niet voor het aanzitten bij een dinertje met de hofbeschikking in de binnenzak, maar voor het schrijven van die beschikking alsof het een uitnodiging voor een dinertje was.

Iedere lezer van dit overigens goed geschreven boekje moet zelf oordelen. Maar tegen deze achtergrond een rechtbank die wel in staat bleek om het door Schalken georganiseerde spel af te maken verwijten te gaan maken, komt op mij enigzins grotesk over.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: