Boekreview: Mehr Demokratie beim Wählen wagen!

door EB op 08/05/2014

in Recensies

Dat de leden van een volksvertegenwoordigend orgaan – bijvoorbeeld een parlement – allemaal gekozen worden, betekent niet automatisch dat er sprake is van een democratie in optima forma. Als geboren en getogen inwoner van Merseburg – nabij Leipzig – kan de afgestudeerd bedrijfseconoom Hans-Dieter Weber (1950) daarover meepraten. In de voormalige DDR (Duitse Democratische Republiek) werden ook verkiezingen georganiseerd, maar viel uiteindelijk niks te kiezen (p. 3). De bevolking kwam daartegen in opstand. Een geweldloze opstand, die uiteindelijk heeft geleid tot de val van de Berlijnse Muur (9 november 1989) en de hereniging van Duitsland (3 oktober 1990). In het eerste hoofdstuk van zijn essay “Mehr Demokratie beim Wählen wagen!” beschrijft de auteur welke ontwikkelingen in de DDR (en daarbuiten) aan deze massale volksopstand hebben bijgedragen. Het boekje biedt daarmee een interessant kijkje in de loop van de Duitse geschiedenis.

De hereniging van Duitsland mag dan voortgekomen zijn uit een diep verlangen naar vrijheid en democratie onder de bevolking van de voormalige DDR (p. 8); nergens in Duitsland is de opkomst bij verkiezingen in de afgelopen jaren zo teruggelopen als juist in de oostelijke deelstaten. Het landelijke opkomstpercentage bij de Duitse Bondsdagverkiezing van 22 september 2013 lag op 71,5%. In Mecklenburg-Vorpommern (67,5%), Nordsachsen (66,5%), Brandenburg (63,9%) en Sachsen-Anhalt (62,6%) kwamen beduidend minder kiezers naar het stemlokaal. Niet alleen de opkomstpercentages zijn tanende. Ook het percentage Duitsers dat de stelling onderschrijft dat de democratie de beste staatsvorm is daalt. Van de 18 tot 24-jarige inwoners van de deelstaat Sachsen-Anhalt zou een kwart zelfs een dictatuur acceptabel vinden (p. 22). Hoe heeft het zover kunnen komen? In het tweede hoofdstuk van zijn essay, zoekt de auteur een antwoord op die vraag. Dat mondt uit in een Boekomslag: Hans-Dieter Weber, Mehr Demokratie beim Wählen wagenverzameling nieuwsfeiten die laat zien hoe politici zichzelf verrijken en hoe politieke partijen hun eigen macht proberen vast te houden, afgewisseld met citaten van (soms snedige) lezersreacties daarop uit de Mitteldeutschen Zeitung.

Toch is het essay meer dan een aanklacht tegen de wijze waarop de huidige generatie politici politiek bedrijft. Persoonlijk vind ik bijvoorbeeld zijn analyse dat politieke partijen wetten maken, dat het kiesstelsel in wetgeving is neergelegd en dat de inrichting van het kiesstelsel invloed heeft op de uitkomst van de stemming – en dus op de macht van hen die het kiesstelsel hebben ingevoerd – interessant (p. 48-49). Hans-Dieter Weber legt daarmee de vinger op de zere plek. Eén van de percepties van de vertegenwoordigende democratie is immers dat deze een zelfreinigend vermogen heeft, omdat kiezers de slechte politici niet zullen herkiezen. Door het kiesstelsel te wijzigen kan dat zelfreinigend vermogen echter worden aangetast. Anderzijds laakt Weber ook het feit dat leden van politieke partijen veelal invloed hebben op de kandidatenlijst van hun partij, terwijl niet-leden – die ook onder het Duitse electoraat duidelijk in de meerderheid zijn – dit niet hebben (p. 56). Maar ziet deze klacht niet voorbij aan het feit dat iedereen die dat wil, lid kan worden van een politieke partij? De belangrijkste boodschap van de auteur is echter dat politicus zijn geen beroep is, maar een roeping. Een pleidooi voor de terugkeer naar echte volksvertegenwoordigers.

Rest de vraag: hoe kan bereikt worden dat politici weer echte volksvertegenwoordigers worden? Weber wijst er in dit verband op dat de moederlanden van de westerse democratie – de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Frankrijk – allemaal een districtenstelsel kennen (p. 70). Toch is het nog maar de vraag of de problemen die hij signaleert daarmee opgelost zouden zijn. Als de verkiezingsopkomst echt een belangrijke indicator voor het functioneren van de democratie is (p. 22), dan zijn daar in ieder geval vraagtekens bij te plaatsen.

Boekgegevens:
Titel: Mehr Demokratie beim Wählen wagen!
Auteur: Hans-Dieter Weber
ISBN: 978-3-86858-956-6
Uitgeverij: Shaker Media (Aachen)
Druk: 2013

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: