Boete met onmiddellijke ingang

door GB op 02/02/2011

in Haagse vierkante kilometer

Het debat over de rechtszekerheid, het obiter dictum uit het Harmonisatiewetarrest en de voorgenomen strafmaatregelen voor langstudeerders is geopend. Met de indiening van het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer zijn ook het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State en het Nader rapport openbaar geworden.

De Afdeling begint met het dejuridiseren van de kwestie. ‘De vraag of overgangsrecht nodig is, is in feite een beleidsmatige afweging betreft tussen het rechtsgelijkheidsbeginsel enerzijds en het rechtszekerheidsbeginsel anderzijds.’ Toch vindt de afdeling dat gewicht toekomt aan de overwegingen van de Hoge Raad ten aanzien van de Harmonisatiewet. ‘Bij de afweging tussen het rechtsgelijkheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel dient naar het oordeel van de Afdeling in elk geval te worden betrokken dat in het Harmonisatiewetarrest de vraag aan de orde was of en in hoeverre het in de Harmonisatiewet opgenomen overgangsrecht in overeenstemming was met het rechtszekerheidsbeginsel, terwijl in dit voorstel in het geheel geen overgangsrecht is opgenomen.’ Dit is volgens mij een uitbreiding van de rol van de toch wat verborgen opmerking van de Hoge Raad dat hij – hoewel hij niet mocht toetsen aan ongeschreven rechtsbeginselen – van mening was dat er wel degelijk sprake was van strijd met het rechtszekerheidsbeginsel.

De Afdeling is er niet van overtuigd dat het rendement met de voorgestelde maatregelen nu zo enorm gediend is, ziet vele andere mogelijkheden om het rendement te verhogen en kan niet zien of is nagegaan of er op een minder bezwaarlijke wijze iets gedaan kan worden aan het begrotingstekort. Mede gelet hierop vindt de Afdeling dat het rechtszekerheidsbeginsel wijst op een regeling voor studenten die op 1 september 2011 reeds studievertraging hebben opgelopen (die kunnen er niets meer aan doen) en op een groeimodel waarbij de jongste cohorten het eerst met de nieuwe maatregel worden geconfronteerd. De Afdeling bedoelt dit normatief: ‘Zij dienen immers in de gelegenheid te worden gesteld hun beleid en studieprogramma’s daarop aan te passen. De Afdeling adviseert het wetsvoorstel ook op dit punt te heroverwegen.’

In het Nader rapport noteert Zijlstra meteen maar even dat het om een afweging gaat, waarbij hij dan ook maar gelijk de doelstelling om te bezuinigen meeweegt. Dat schept ruimte om het hele advies van de Afdeling af te voeren. ‘Het advies van de Raad om over te gaan tot cohortsgewijze invoering van het verhoogde collegegeld kan ik echter, juist in verband met die afweging, niet overnemen.’ Hoe meer overgangsrecht, hoe minder geld er immers opgehaald wordt.

Ook de staatssecretaris is van mening dat aan het Harmonisatiewetarrest van de Hoge Raad betekenis toekomt. Maar dat maakt zijn zaak niet anders. De Harmonisatiewet was namelijk veel erger dan wat hij nu voorstelt. De Harmonisatiewet beperkte de inschrijvingsduur, terwijl het voorliggende voorstel ‘alle wettelijke aanspraken intact laat’, zij het voorzien van een ‘substantiële collegegeldverhoging voor een bepaalde categorie studenten’ maar voorzien van royale leenfaciliteiten. En wat de andere mogelijkheden betreft: het kabinet gaat gewoon al het mogelijke doen om het rendement te verhogen.

De conclusie van het kabinet luidt dan ook, dat de gevolgen van onmiddellijke werking in bepaalde gevallen hard kunnen zijn, maar niet onaanvaardbaar zijn. De maatregel wordt onmiddellijk ingevoerd, maar niet onverwacht: in september 2010 is de maatregel aangekondigd en inmiddels heeft de maatregel brede bekendheid gekregen. Maar belangrijker acht ik nog, dat geen enkele student als gevolg van dit wetsvoorstel met zijn opleiding hoeft te stoppen.

Zo zet Zijlstra zijn frontale politiek door: de studenten hebben door massaal naar het Malieveld te komen hun gerechtvaardigde verwachtingen ook nog eens verspeeld. Het wachten is op de overtreffende trap: het zou de verwachtingen schenden als hij het niet zou doen. De Eerste Kamer kan zich na de BTW-verhoging weer opmaken voor een nieuwe ronde ‘rechtszekerheid’.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: