Boze Britten in Brighton

door Ingezonden op 02/04/2012

in Rechtspraak

Post image for Boze Britten in Brighton

Het zijn spannende dagen voor het Europese Hof voor de rechten van de mens. In diverse Europese landen groeit de irritatie over het kritische ‘Straatsburg’. De Engelse badplaats ‘Brighton’ leent op dit moment zijn naam aan die oppositie. Daar wordt deze maand gesproken over de toekomst van het Hof. De Britse regering – gastvrouw – wil via de Raad van Europa een hervorming van het Hof bereiken. Subsidiariteit en een bredere margin of appreciation voor de lidstaten zijn de toverwoorden. Niet alleen om de toevloed aan zaken naar Straatsburg in te dammen, maar ook om de macht van het Hof zelf in te perken.

De kritiek is – grof vertaald – dat er harde en zachte grondrechten zijn, en dat Straatsburg zich moet beperken tot de categorie ‘echte misdaden’ van lidstaten jegens ingezetenen. Maar overigens kunnen de lidstaten het heel goed zelf af is de gedachte. ‘Wij hebben nota bene zelf de Magna Carta uitgevonden’, aldus premier Cameron. Met name zaken als verkiezingen voor Britse gedetineerden (Hirst), en het recente verbod van Straatsburg voor de Britse regering om een Al Qaeda-verdachte terug te sturen (Othman) hebben die onvrede gevoed.

Dit zijn geen nieuwe geluiden en ze zijn ook niet uniek voor het Verenigd Koninkrijk. Rusland, dat al jaren kritisch bejegend wordt door ‘Straatsburg’, wist lange tijd het Veertiende Protocol tegen te houden, dat de werkwijze van het Hof efficiënter moest maken. En wie herinnert zich niet in ons land de filippica van Thierry Baudet uit 2010 tegen het EHRM, recent nog eens herhaald door VVD-prominenten. Achtergrond van hun betoog: op dit moment laat het Nederlandse parlement teveel zijn oren hangen naar de oordelen van overijverige internationale en nationale rechters.

Tegen deze achtergrond springt het arrest-Konstantin Markin t. Rusland van 22 maart jl. er uit. Het ontbreken van ouderschapsverlof voor mannelijke militairen in Rusland is discriminatie in de zin van artikel 14 jo. 8 (familieleven) van het EVRM. ‘Nu ook een papa-dag voor militairen’ werd al giechelend getwitterd. Anderen houden hun hart vast. Maakt het EHRM zich niet extra kwetsbaar door juist nu de Russische strijdkrachten op de korrel te nemen?

Toch is die uitspraak een weloverwogen beslissing, gebaseerd op redelijke argumenten van de Grote Kamer, over een onderwerp dat in 2012 inhoudelijk nauwelijks opzienbarend mag worden genoemd: gelijke rechten voor mannen en vrouwen en het tegengaan van gender stereotypering. Maar in grote delen van Europa zijn dit nog steeds geen vanzelfsprekendheden. In reactie op het standpunt van de Russische regering overwoog het Hof:

The Court concludes that the reference to the traditional distribution of gender roles in society cannot justify the exclusion of men, including servicemen, from the entitlement to parental leave. The Court agrees with the Chamber that gender stereotypes, such as the perception of women as primary child-carers and men as primary breadwinners, cannot, by themselves, be considered to amount to sufficient justification for a difference in treatment, any more than similar stereotypes based on race, origin, colour or sexual orientation.

Voor de volledigheid – en daar ontbreekt het nogal eens aan in de discussie over ‘Straatsburg’ – is het nuttig om te zien dat afgelopen maand niet alleen ‘linkse hobby’s’ van het Hof de voorpagina’s in Europa haalden. Veelbesproken en gekritiseerd – juist omdat het EHRM een te ruime beoordelingsruimte aan de lidstaten liet – is bijvoorbeeld het arrest Gas en Dubois t. Frankrijk; het EVRM garandeert geen recht voor lesbiennes om elkaars kind te adopteren. ‘Kettling’ – het omsingelen en ophouden van demonstranten en omstanders door de politie – achtte het Hof in Austin t. VK geen vrijheidsbeneming. De uitgave van een drietal boeken was niet beledigend voor Roma (Aksu t. Turkije). Een bijzondere pensioenregeling voor Nazi-slachtoffers was niet discriminatoir (Raviv t. Oostenrijk), en de vaderschapsactie van een veronderstelde biologische vader mocht door de rechter worden geweigerd (Ahrens t. Duitsland).

Het kost dus weinig moeite om tussen zwart en wit in de Straatsburgse rechtspraak de grijstinten aan te wijzen. Helaas wordt de discussie over het EHRM nog te vaak naar aanleiding van incidenten gevoerd. Bij voorkeur binnen de 140 leestekens van een twitterbericht. Dat zijn er net genoeg voor een misverstand, maar veel te weinig voor een serieus debat over zo’n belangrijk onderwerp.

Mr. M.F.J.M. de Werd, raadsheer-gerechtscoördinator Europees recht en mensenrechten van het gerechtshof Amsterdam. Bron: nieuwsbrief rechtspraak Europa, gerechtshof Amstrerdam, no. 4 (april 2012). Follow: @rechtspraakEU

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 PB 02/04/2012 om 13:06

Spanningen tussen de rechtsprekende en wetgevende macht zijn natuurlijk doodnormaal. Het probleem is hier vooral dat het EHRM een zwakke constitutionele basis heeft – het EVRM – voor zijn rechtsprekende bevoegdheid. Burgers en politici zien het EHRM niet als onderdeel van hun eigen constitutionele organen en hun uitspraken worden daarom minder geaccepteerd. Door het internationale karakter van het orgaan hebben burgers ook maar weinig controle over de ontwikkelingen. Via de RvE proberen politici dat nu meer te doen. En dat is de juiste manier lijkt mij. Maar het blijft niet echt effectief, omdat het zo’n grote club is.

Zelf ben ik een voorstander van constitutioneel gelegitimeerd overheidsgezag. Het EHRM voldoet daar maar matig aan.

Reactie achterlaten

{ 2 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: