Brieven aan de Staatscommissie

door GB op 10/02/2010

in Haagse vierkante kilometer, Recensies

Post image for Brieven aan de Staatscommissie

Om de Staatscommissie Grondwet aan te moedigen heeft de Staatsrechtskring een aantal brieven gestuurd. Die brieven zijn verzameld in een ‘rode publikatie’. De laatste, zoals de lezers van dit blog zullen begrijpen, want deze publikaties zijn opgevolgd door het Tijdschrift voor Constitutioneel Recht.

Op dit blog een paar highlights uit de brieven. Te beginnen bij Anne Meuwese. Zij pleit voor een reality-check op de tekst van de grondwet. Sommige dingen kunnen niet worden weggemasseerd door slimme manieren van communiceren. Soms valt de Grondwet gewoon niet uit te leggen. De manier waarop de minister-president in de Grondwet genoemd staat, is daarvan een voorbeeld. Voor pogingen om de Grondwet uit te leggen wijst ze de leden van de Commissie nog op, jawel, de serie Grondwet in plaatjes van dit blog.

Hans-Martien ten Napel brengt de tekst in herinnering die in de tweede helft van de twintigste eeuw voor het probleem van de achterlopende Grondwet gebruikt werd: de Grondwet moet ‘in rapport met de tijd’ gebracht worden. Wim Voermans, bekend van dit blog, doet daarvoor een heel concreet voorstel: artikel 89 Grondwet drukt niet meer het huidige geldende staatsrecht uit. De regering heeft veel minder ruimte om zelfstandig algemeen verbindende voorschriften vast te stellen dan de huidige tekst van dit artikel suggereert. Dat kan beter, en dat moet beter. Het legaliteitsbeginsel is tenslotte niet voor niets een van elementen van de rechtsstaat.

Elzinga trekt een blik Koninkrijks-complicaties open, waarbij de meest prangende toch wel artikel 1 van de Grondwet is. Dat artikel opent met ‘allen die zich in Nederland bevinden’. Straks horen de BES-eilanden bij Nederland. Maar op gelijke behandeling kunnen ze voorlopig nog niet rekenen. Elzinga hoopt dat de Commissie gaat adviseren om artikel 1 toch stevig te verankeren.

En zo gaat het nog even door in de bundel. Jon Schilder, ook auteur op dit blog, wijst op het wantrouwen van de Grondwet jegens de gemeentelijke regelgever. Veel grondrechten kunnen immers alleen bij formele wet beperkt worden. Schilder vraagt zich af of dat nog wel van deze tijd is. Vroeger was men bang voor ‘keuromanie’ op gemeentelijk niveau, dat wil zeggen: voor een raad die allerhande bizarre strafbepalingen over zijn burgers uitstrooit. Tegenwoordig is dat nauwelijks meer aan der orde, schrijft Schilder, en de Grondwet zou op dit punt kunnen worden aangepast. Overigens is het juist in Leiden, de plaats die Schilder boven zijn brief heeft gezet, nog strafbaar om stieren over de weg te geleiden anders dan ‘geknieband en voorzien van een neusring.’ (artikel 5.9.1 APV) Bovendien is het in de Sleutelstad verboden om koeien, kalveren, schapen en geiten, varkens en paarden zonder hoeder te weiden op de stadsvesten, de straten en kerkhoven. (artikel 5.9.2 APV) Gelukkig zijn er binnenkort verkiezingen…

Voor insiders valt er wellicht nog meer te observeren. Zo schrijft Elzinga, als hij beziet hoe laks de regering omgaat met de vraag of een wijzing van het Statuut afwijkt van de Grondwet, terloops dat hij bijna een voorstander zou worden van constitutionele toetsing. Goed nieuws voor Halsema dus.

En gezien het grote aantal staatsrechtgeleerden in de staatscommissie konden de briefschrijvers ook leden van de commissie op hun eigen werk wijzen. Gerard Hoogers, bijvoorbeeld, onderbouwt zijn verhaal met verwijzingen naar het werk van het lid Besselink. Van alle leden zal toch zeker hij gevoelig moeten zijn voor het pleidooi van Hoogers om ‘kernonderdelen van onze constitutionele identiteit’ beter te beschermen tegen een lichtvaardige verdragssluiting.

Voermans voert een vergelijkbare gerichte actie uit. Hij stelt namelijk niet alleen voor om de artikel 89 Grondwet aan te scherpen, hij stelt meteen ook maar voor om niet langer van ‘Koninklijk Besluit’ te spreken, maar van ‘Regeringsbesluit’. Dat ligt uiteraard gevoelig. In 1983 lukte het niet eens om de Koning uit het wetgevingsproces te schrijven. Maar misschien is de tijd er nu wel rijp voor. In een noot verwijst Voermans er nog even subtiel op dat Kortmann – nu lid van de commissie – in zijn eigen Proeve van een nieuwe grondwet ook van ‘Regeringsbesluiten’ sprak.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: