CDL: ‘Laat de blik van de wetgever verder reiken dan de Haagse vierkante kilometer’

door Ingezonden op 21/05/2015

in Haagse vierkante kilometer, Varia

Post image for CDL: ‘Laat de blik van de wetgever verder reiken dan de Haagse vierkante kilometer’

Arme staatssecretaris Wiebes. Terwijl iedereen van Delfzijl tot Maastricht en van Enschede tot Sluis de grens over vluchtte om tegen normaal tarief te tanken, moest hij nog wachten op een rapport vanuit zijn ministerie. Leden de pomphouders verlies als gevolg van het kabinetsbeleid of was men in de grensstreek plots massaal overgestapt op een Tesla? De effecten van de accijnsverhoging op lokaal niveau leken vooraf niet goed in kaart gebracht. Dergelijke overwegingen zijn precies het soort dat voorafgaand aan de invoering van kabinetsbeleid in de Eerste Kamer behandeld moet worden. Het CDL is dan ook verheugd met het voorstel van de regering om de Eerste Kamer te hervormen.

Dit voorstel moet er volgens de regering voor zorgen dat de Eerste Kamer haar taak als ‘chambre de réflexion’ naar behoren kan uitvoeren. Deze functie wordt naar haar oordeel in de huidige situatie te vaak overschaduwd door partijpolitieke overwegingen. Tegelijkertijd beoogt de regering de relatie tussen de beide Kamers van de Staten-Generaal meer in evenwicht te brengen. Het CDL kan zich met deze ambities vereenzelvigen en staat dan ook positief tegenover het voorstel. Wel ziet de fractie ruimte voor enkele versterkingen, waardoor de doelen van het voorstel beter kunnen worden bereikt.

Blijkens haar memorie van toelichting ziet de regering de Eerste Kamer vooral als hoeder van de kwaliteit en rechtmatigheid van wetgeving. Om haar hiertoe beter in staat te stellen wenst zij het mandaat van beide Kamers gelijk te trekken door middel van het gelijktijdig en rechtstreeks verkiezen van de leden van het gehele parlement. Deze stap is reeds in een aantal bicamerale eenheidsstaten gezet, nu in een moderne liberale democratie voor standenvertegenwoordiging geen plaats is. Niet iedere ontwikkeling uit het buitenland leent zich echter voor overname in ons eigen stelsel; in landen als Denemarken en Noorwegen is gebleken dat gelijkstelling van het mandaat van beide Kamers de eerste stap is richting opheffing van de senaat.

Het CDL hecht, evenals de regering, veel waarde aan de rol van de Eerste Kamer binnen het wetgevingsproces. Een gelijktrekking van het mandaat van beide Kamers leidt ertoe dat de kwaliteitstoets van de Eerste Kamer feitelijk een herhaling is van hetgeen reeds in de Tweede Kamer is besproken en beslist. De uitoefening van de functie van ‘chambre de réflexion’ komt dan in gevaar, waarmee de ratio van het tweekamerstelsel als zodanig twijfelachtig wordt. Hierover bestaan binnen de fractie dan ook grote zorgen.

Als alternatief voor de gelijktrekking van het mandaat van beide Kamers stelt het CDL een verkiezingssysteem voor waarin de leden van de Eerste Kamer worden verkozen door middel van een districtenstelsel met evenredige vertegenwoordiging. Met een dergelijk gecombineerd stelsel wordt op verschillende wijzen gehoor gegeven aan de kritiek die op het functioneren van de senaat is geuit, alsmede aan de doelstellingen van het wetsvoorstel.

Ten eerste wordt door een rechtstreekse verkiezing tegemoet gekomen aan de zorgen die ten aanzien van de huidige Eerste Kamer bestaan omtrent legitimiteit, transparantie en zeggenschap. Door afstand te doen van de getrapte verkiezing zijn deze aspecten niet langer problematisch.

In de tweede plaats zorgt een mandaat dat afwijkt van dat van de Tweede Kamer ervoor dat de Eerste Kamer een autonome positie kan innemen. Doordat Eerste Kamerleden voor hun positie niet afhankelijk zijn van de partijpolitiek uit de Tweede Kamer, kunnen zij een eigen koers varen en daarmee een waarborg vormen voor de kwaliteit van de wetgeving. Bovendien zorgt de loskoppeling van beide mandaten in combinatie met een heldere taakverdeling voor de gewenste depolitisering van de senaat.

Ten derde fungeert een districtenstelsel als garantie dat regionale belangen in het wetgevingsproces worden vertegenwoordigd. De blik van de wetgever dient immers verder te reiken dan de Haagse vierkante kilometer. In een districtenstelsel verkozen parlementariërs hebben een sterkere binding met de kiezer en zijn daardoor beter op de hoogte van hetgeen er op lokaal niveau speelt. Bovendien garandeert het een hoge mate van benaderbaarheid en herkenbaarheid van de senatoren.

In de Britse Lagerhuisverkiezingen van 7 mei 2015 heeft het districtenstelsel geleid tot een bijzonder scheve vertegenwoordiging. De Scottish National Party wist met een krappe anderhalf miljoen stemmen maar liefst 56 zetels te bemachtigen, terwijl de bijna vier miljoen UKIP-stemmers slechts één afgevaardigde in het Palace of Westminster zullen hebben. Deze problematiek wordt met het voorstel van het CDL voorkomen, door het districtenstelsel te combineren met een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Het beste van beide werelden wordt zo verenigd in een kiesstelsel dat zorgt voor een slagvaardige en representatieve senaat.

Hoe zou het staatssecretaris Wiebes vergaan in een dergelijk stelsel? Duidelijk mag zijn dat op de gevolgen van de accijnsverhoging op brandstof door een senator uit Twente of de Achterhoek in een vroeg stadium zou zijn geanticipeerd, waardoor veel leed had kunnen worden voorkomen. Deze accijnsverhoging is een treffend voorbeeld van een maatregel waarvan de kwaliteit en uitvoerbaarheid door de Haagse wetgever niet goed in kaart zijn gebracht.

De regering wenst met haar wetsvoorstel een duidelijke balans tussen beide Kamers te waarborgen, en zo de effectiviteit en democratische legitimiteit van de Eerste Kamer te vergroten. De invoering van een districtenstelsel met evenredige vertegenwoordiging zou wat het CDL betreft een grote stap zijn in de richting van de verwezenlijking van deze doelstellingen. De toegevoegde waarde van de Eerste Kamer als kwaliteitshoeder wordt zo bewaakt; sterker nog, door de introductie van daadwerkelijke regionale vertegenwoordigers wordt haar capaciteit juist versterkt.

Kortom: wetgever, haal de kennis en kunde van de regio in huis!

R.A.E. (Rosalie) Bach & R. (Robin) Janssen, fractieleden Christen-Democratisch Leiden (CDL), Universiteit Leiden.

Deze post maakt deel uit van een reeks posts in het kader van het Studentenparlement 2014-2015.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: