Certificeer je aandelen, of: het koninklijk huis te Mozambique (update)

door PWdH op 11/11/2009

in Haagse vierkante kilometer

Om de gemoederen weer enigszins tot bedaren te brengen, is het vakantiehuis te Mozambique ondergebracht in een stichting. Vooraleer op dit blog de complicaties met de ministeriële verantwoordelijkheid aan de orde komen: hoe werkt het?

Uit de krant blijkt dat Willem-Alexander en Maxima aandeelhouder waren in het bouwproject, namelijk in de vennootschap Machangulo SA. Aannemende dat dat staat voor Société Anonyme of iets dergelijks, lijkt me dat voorzichtig vergelijkbaar met een BV. Deze aandelen zijn per juli op instigatie van premier Balkenende ondergebracht in de Stichting Administratiekantoor Machangulo, bestuurd door een telg van de familie Fentener van Vlissingen, een onbekende en de thesauriër van het koninklijk huis. Een relletje ontstond toen bleek dat de eerste (tevens voorzitter) ook zelf aandelen heeft in Machangulo SA.

Het onderbrengen van aandelen in een stichting administratiekantoor heet ook wel certificeren en is meestal ingegeven uit fiscale overwegingen, maar ook vanwege zeggenschapskwesties (het imperium van Dirk Scheringa ‘zat’ ook in een stichting administratiekantoor). Het werkt als volgt: de aandeelhouder draagt zijn aandelen in een vennootschap over aan het administratiekantoor ten titel van beheer, in ruil voor certificaten. Het administratiekantoor wordt daarmee de eigenlijke aandeelhouder. Het is goederenrechtelijk gerechtigde en mag het stemrecht op de aandelen uitoefenen. Daarbij moet het opkomen voor de belangen van de certificaathouder (‘fiducaire verhouding’). De laatste is nog ‘slechts’ economisch gerechtigde. Eventueel op de aandelen uit te keren dividend moet door het administratiekantoor aan de certificaathouder worden uitgekeerd (Van Schilfgaarde/Winter 2006).

Kortom: Willem-Alexander en Maxima krijgen eventueel dividend keurig op hun rekening bijgeschreven, maar de zeggenschap over het bouwproject zijn ze kwijt. Ze moeten vertrouwen op het bestuur van het administratiekantoor. Datzelfde geldt voor Balkenende: zolang het bestuur handelt binnen de grenzen van de statuten (in het bijzonder de doelstelling) kan het doen wat het wil.

Balkenende was het er ondertussen om te doen zoveel mogelijk ‘afstand’ te scheppen tussen het kroonprinselijk paar en de onderneming. De statuten bepalen daartoe dat het bestuur van de stichting administratiekantoor handelt ‘in volstrekte autonomie ten opzichte van de houders van door haar toegekende certificaten’. Terzijde: bedoeld lijkt mij te worden ‘volstrekte onafhankelijkheid’; autonomie is per definitie absoluut (‘schrijf jezelf de wet voor’).

Tegelijkertijd bepalen de statuten dat tweederde van het bestuur bestaat uit ‘de facto’ van de prins onafhankelijke personen. Wat dat ‘de facto’ precies is, weet ik niet en waarom dit niet alle bestuursleden geldt evenmin. Opvallend is ook dat de statuten naar verluidt bepalen dat ook een certificaathouder zitting kan hebben in het bestuur. Dat is wellicht niet ongebruikelijk (ik geloof dat Dirk en zijn vrouw samen ‘hun’ stichting administratiekantoor bestuurden), maar zo’n bepaling zou haaks staan op het geproclameerde autonomie-beginsel. Bovendien: mocht certificaathouder Willem-Alexander zitting nemen in het stichtingsbestuur, dan is het op afstand zetten ‘de facto’ ongedaan gemaakt en de constructie in elk geval politiek zinloos.

UPDATE: De SA moet worden vergeleken met een NV, aannemende dat we met Portugees (of aanverwant) ondernemingsrecht te maken hebben (met dank aan een bevriende fiscalist).

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: