Chambre d’obstruction?

door CM op 13/12/2013

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for Chambre d’obstruction?

Een jaar geleden deed ik het voorstel het wetgevingsproces maar in de Eerste Kamer te laten beginnen, om zo de rechtstreeks gekozen Tweede Kamer het laatste woord te geven. Het was een betoog dat niet veel handen op elkaar kreeg. Niettemin lijkt de Eerste Kamer zelf wel enthousiast te zijn. Iets te enthousiast misschien, want zij dreigt nu een wetsvoorstel te ‘verwerpen’ dat nog niet eens is ingediend.

Het gaat in dit geval om de samenvoeging van de provincies Flevoland, Utrecht en Noord-Holland tot één nieuwe superprovincie, doorgaans gekscherend aangeduid als ‘Flutland’. Senatoren van CDA, GroenLinks, SP, CU, SGP en OSF hebben een motie ingediend waarin de regering wordt opgeroepen ‘het (wetgevings)proces inzake de vorming van een Noordvleugelprovincie op te schorten’. Die haakjes hadden wel weggelaten kunnen worden, want uiteraard gaat het hier om een wetgevingsproces. Voor de samenvoeging van provincies is immers een wet in formele zin nodig (artikel 123 Grondwet). Een groot deel van de Senaat – samen goed voor 28 zetels – vindt het kennelijk nu al nodig de wetgevingsoperatie die moet leiden tot samenvoeging op te laten schorten, terwijl nota bene nog niet eens een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer is aangeboden. Formeel weet de Eerste Kamer nog helemaal niet wat de inhoud van het voorstel is, noch welke motivering daarvoor in de memorie van toelichting gegeven wordt. De Eerste Kamer weet ook nog helemaal niet wat de Tweede Kamer gaat besluiten, maar kennelijk vindt zij het niet nodig te wachten tot zij formeel aan de beurt is. De Eerste Kamer is zo geen chambre de réflexion meer, maar eerder een chambre d’obstruction: dient u maar geen wetsvoorstel in, beste regering, want het komt er in de huidige vorm – die wij overigens nog niet kennen – toch niet door.

Het is natuurlijk nog de vraag of de motie wordt aangenomen. Regeringspartijen VVD en PvdA hebben de motie niet ondertekend en ook de namen van senatoren van PVV, D66, PvdD en 50PLUS ontbreken. Met de tien zetels van de PVV is er echter al een meerderheid voor de motie, en waarom zouden de dappere vrijheidsstrijders niet deze mooie gelegenheid benutten om het door hen zo verfoeide kabinet eens lekker dwars te zitten? Staatsrechtelijk kan het natuurlijk allemaal. De Eerste Kamer mag per motie alles vragen en het staat de regering vrij aangenomen moties naast zich neer te leggen. Bovendien kan de Eerste Kamer zeggen: wij verwerpen niets, wij zijn niet per definitie tegen, maar we willen voor dit moment opschorting. Praktisch gezien zal de regering de motie over Flutland echter wel moeten uitvoeren als déze Eerste Kamer impliciet te kennen geeft dat zij een eventueel wetsvoorstel met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zal verwerpen. De Eerste Kamer pleegt wetsvoorstellen te verwerpen na uitgebreide (schriftelijke) gedachtenwisselingen, hoogstaande debatten en nachtelijke sessies. Men zie de gang van zaken bij het voorstel over rituele slacht. Nu wordt een wetsvoorstel mogelijk zonder schriftelijke voorbereiding en zonder dat er in eigenlijke zin een wetsvoorstel ligt feitelijk en bij voorbaat verworpen, in de marge van de begroting voor BZK. Zo’n handelwijze kan zich tegen de Eerste Kamer gaan keren. Met kwaliteitstoetsing heeft het weinig te maken, met politiek des te meer.

En toch moeten we er waarschijnlijk rekening mee houden dat het vaker zo zal gaan. De Eerste Kamer barst van het zelfvertrouwen. She rules this country. Als de regering zich alleen verzekerd weet van de steun van VVD en PvdA, gaat het per definitie fout in de Eerste Kamer. Dat bleek bijvoorbeeld uit het pensioendebat, waar de oppositie massaal het voorbeeld van haar gelijkgestemde verwanten uit de Tweede Kamer volgde. Dus moet de regering van tevoren in de Tweede Kamer verzekerd zijn van de steun van partijen die een meerderheid in de Eerste Kamer kunnen opleveren. Dat lukte dus niet bij het leenstelsel: de behandeling in de Tweede Kamer wordt stopgezet omdat al zeker is dat er geen meerderheid zal zijn in de Eerste. Trouwens, zelfs als die meerderheid er wel lijkt te zijn, kan een enkeling de boel nog in het honderd laten lopen. Denk aan PvdA-senator Duivesteijn, die met een tegenstem tegen de verhuurdersheffing het kabinet nog wel eens demissionair de kerst in zou kunnen sturen. Duivesteijn doet het overigens goed: die wacht met zijn openlijke kritiek en dreigende verwerping tot het voorstel ook daadwerkelijk bij de Eerste Kamer ligt.

Pas in mei 2015 zijn er nieuwe Eerste Kamerverkiezingen. Tot die tijd moet het kabinet maar leren leven met deze zelfbewuste Senaat die zeer proactief omgaat met wetsvoorstellen en ze feitelijk behandelt voordat ze zijn ingediend. Ik ga in elk geval geen wilde voorstellen ten aanzien van de volgorde van het wetgevingsproces meer doen. Ik heb in dit geval meer gekregen dan de bedoeling was.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: