Column: Crisismanagement en democratie

door GB op 09/05/2010

in Buitenland

Hoewel het Bundesverfassungsgericht zich er niet mee durfde te bemoeien, heeft de Duitse beer zelf wel gebeten: Merkel zit in een politieke lock-down in haar eigen land. Daarmee is zij niet de enige democratisch kreupele in de crisisbunker in Brussel. De machtsbasis van Sarkozy spoelt al een tijdje tussen zijn tenen weg en Brown heet in eigen land de kraker van number 10. Ook de kleine landen zitten er niet heel erg gemandateerd bij. Balkenende komt namens een half, demissionair kabinet en wie of wat Leterme vertegentwoordigt wordt steeds onduidelijker. Toch is het drie uur ’s nachts, rinkelt de rode telefoon en zullen zij moeten opnemen.

Het centrale probleem voor de regeringsleiders is dat het winnen van het vertrouwen op de financiële markten rechtstreeks ten koste lijkt te gaan van het vertrouwen van de kiezers. Als politici – en dat zijn regeringsleiders in de eerste plaats – zullen ze het laatste centraal stellen. De achilleshiel van het democratisch crisismanagement is dan ook de vraag hoe ze het vertrouwen op de kiezersmarkt behouden. Hoe effectief zijn de bestuurders in hun bezweringen? Hoe rustig gaat u slapen?

In Nederland hebben we er inmiddels al wat ervaring mee opgedaan. Toen Fortis werd overgenomen bood de verkneukeling over de Belgische miskleun afleiding. Naar later bleek hadden de Belgen niet per se het meest slechte deel overgehouden. Toen er miljarden naar ABN-Amro en tonnen naar Zalm gingen, moesten we er vanuitgaan dat het in een gezonde bank was die de investering bij verkoop royaal zou compenseren. Naar inmiddels blijkt zullen we (lang) niet al het geïnvesteerde geld terug zien. Toen de boel in IJsland klapte, werd ons voorgehouden dat ze in IJsland tot in lengte van jaren herstelbetalingen op zich zouden nemen waar de geallieerden destijds in Versailles alleen maar van konden dromen. Naar later bleek, staken de IJslanders een dikke democratische middelvinger op en moet de eerste euro nog komen. Maar het was telkens in ons welbegrepen eigenbelang, en we schikten ons.

Bij steun aan Griekenland zal wellicht hetzelfde gebeuren. We zullen te horen krijgen dat erger is voorkomen, dat het een investering is die ons wat gaat opleveren en dat het in ieder geval om geld gaat dat de Grieken netjes zullen terugbetalen. Maar steun kan niet gratis zijn. Als we een deel van het risico overnemen dan nemen we ook een deel van wantrouwen van de financiele wereld voor onze rekening. Als dat niets kost, dan zie ik niet in waarom Griekenland überhaupt in de problemen zit. Verder krijgen we uit de media nu niet echt de indruk dat de Grieken staan te trappelen om terug te gaan betalen. Wat doen we, als de Grieken hun regering ten val brengen, nieuwe verkiezingen houden en weigeren ook maar een cent terug te betalen? Binnenvallen?

Toch zullen de Grieken gesteund worden en zullen we het uiteindelijk wel slikken. Dat komt denk ik doordat het steun is aan Griekenland. Het minste wat wij, barbaren, kunnen doen is de bakermat van de democratie met een zekere mildheid behandelen. Je kunt er bovendien zo leuk met vakantie. Het is net als met steun aan Limburg of Noord-Oost Groningen: het blijft allemaal in de familie. De rest is ontwikkelingshulp. In een tijd waarin de bestaande uitgaven daaraan al onder druk staan is een uitbreiding daarvan met vele nullen politieke zelfmoord. Ik denk dat de vlag er echt anders bijhangt als een land als Slowakije zichzelf de euro in gelogen blijkt te hebben en nu voor steun aanklopt. Hoe Spanje en Portugal daartussen passen, zal moeten blijken.

De democratische speelruimte voor de huidige crisismanagers is denk ik niet de mate waarin de kiezers hun eigenbelang wel begrijpen. Het is uiteindelijk de vraag hoeveel Menschen daadwerkelijk Brüder zijn geworden.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: