Column: Islamitische eed

door GB op 15/11/2009

in Haagse vierkante kilometer, Rechtspraak

In de kamer tekende zich onlangs een meerderheid af voor het strakker formuleren van de eed. Naar blijkt, kan in sommige gemeenten een ambtenaar aan de slag na de eed: ‘Zo waarlijk helpe mij Allah de Erbarmer, de Barmhartige.’

Hoewel mij geen misstanden bekend zijn, die hieraan kunnen worden toegeschreven moeten we het kennelijk niet meer willen. De Tweede Kamer dringt aan op wetgeving en de minister schijnt – hoewel ze er geen voorstander van is – zich daarbij neer te leggen. Zou ze dat overigens niet doen, dan zou ze zich meteen kandideren voor een nog in te stellen, jaarlijks uit te reiken trofee van dit blog. In het NRC werd in ieder geval de vraag opgeworpen of zo’n wettelijk vastgelegde vorm van de eed wel houdbaar is.

Daar is jurisprudentie over, omdat voor sommige functies de formulering van de eed al in de wet staat opgenomen. Henk Koetsier kreeg na Auschwitz het ‘God almachtig’ niet meer uit zijn strot en verzocht dat te mogen weglaten bij zijn beëdiging als lid van Provinciale Staten. Dat mocht niet, zodat Koetsier uiteindelijk voor deze formulering koos: ‘Dat verklaar en beloof ik. Zo waarlijk helpe mij God’. Maar hij is wel gaan procederen. Uiteindelijk strandde hij bij de Afdeling, op het oordeel van onder andere mr. A. Kosto en mr. E.M.H. Hirsch Ballin. (Hij werd overigens bijgestaan door ene H. van Bommel.)

Een van zijn argumenten luidde dat het een ontoelaatbare beperking van de godsdienstvrijheid was, wanneer hij gedwongen werd de almacht van God aan zijn ambtsaanvaarding te verbinden. De Afdeling vond echter dat hij daartoe helemaal niet gedwongen werd, omdat hij ook voor de belofte kon kiezen. Daarmee was de zaak voor Koetsier afgedaan. Blijkens de uitspraak is geen beroep gedaan op het verbod van discriminatie, daarin gelegen dat een Christen wel kan zweren op grond van wat hem heilig is, en alle andere geloven doorverwezen worden naar de belofte. Dat argument acht ik zeker niet kansloos.

Ongelijke behandeling doet zich verder nog in een andere vorm voor. Wanneer iemand bij de rechter getuigt, moet hij eerst de eed afleggen. Conform de Eedswet 1911 (onstaan nadat de Hoge Raad in 1910 (W9000) de boel had losgewrikt) is er een keuze tussen de eed (in de formulering ‘Zoo waarlijke helpe mij God Almachtig’) en de belofte, tenzij ‘hij aan zijn godsdienstige gezindheid den plicht ontleent den eed, de belofte of de bevestiging op andere wijze te doen.’ In het procesrecht is er dus wel ruimte. Toegang tot de rechter (voor zover het om het optreden als getuige gaat) moet kennelijk anders behandeld worden dan toegang tot een publiek ambt. Ik denk niet dat dit juridisch voldoende ‘gelijke gevallen’ zijn, maar politiek moet het toch gewicht in de schaal leggen. Als moslims bij de rechter getuigen, dan wil de wetgever ze zo goed mogelijk vastklinken aan wat ze zelf heilig achten. Willen ze een publiek ambt bekleden, dan mogen ze het niet eens.

Het is nogal bedroevend dat partijen die iets christelijks in hun naam voeren toch zoveel moeite hebben om de rechten voor religie in het publieke domein op gelijke wijze te delen met andere geloven. Dat bleek al toen het CDA zo enorm uitpakte over de leger-imam. In plaats van op te staan en de ruimte voor religie in het publieke domein te verdedigen, huilden de Christen-Democraten mee met de wolven. En ook hier weer.

De SGP, die zich er al druk om maakte toen het CDA nog moslims aan zich probeerde te binden en dus niet van dit soort Wilders-light-ideeën gecharmeerd was, zou zich moeten realiseren dat de mogelijkheid van de belofte ook geschapen is voor dat deel de SGP-achterban dat om diep religieuze redenenen weigert een eed te zweren. Jezus verbiedt namelijk het zweren, omdat je je sowieso altijd aan je woord moet houden. De mainstream gereformeerdheid heeft daar handig tussen geknutseld dat Jezus alleen het afleggen van een valse eed verbiedt, maar de letterlijke interpretatie wijst ergens anders heen. Het is precies dat soort letterlijke interpretaties dat ook leidt tot het afwijzen verplichte verzekeringen, niet inenten en nog zo wat. De SGP ijvert onvermoeibaar voor wettelijke ruimte voor dit soort gewetenskwesties. Omdat we respect moeten hebben en ruimte moeten geven. Waarom dan, mannenbroeders, niet hetzelfde respect voor een ander geloof? Bovendien lijken de SGP’ers in slaap gesukkeld. Want bisschop Muskens creëerde pas echt ruimte voor de moslims: hij wil in het algemeen ‘God’ vervangen door ‘Allah’. Een wakkere SGP’er had zeker het motto ‘liever Turks dan paaps’ aangeheven en was samen met de even rechtzinnige moslims dáártegen te hoop gelopen. Liever ‘Allah de Erbarmer, de Barmhartige’ dan ‘Allah almachtig’.

De ChristenUnie is niet anti-katholiek. Maar ook zij baseren zich (als ik het goed begrijp) op het uitgangspunt dat het geloof zo wezenlijk is, dat het ook buiten de voordeur werkt. De gelovige is niet los te zien van de politicus. En daarom hechten ze positieve waarde aan de mogelijkheid om geloof in de vorm van een eed te belijden. Kars Veling schrijft dan verder: ‘Ik verzet me ertegen dat de islam […] een officiële plaats krijgt in de sfeer van het Nederlandse openbaar bestuur.’ Dat laat twee mogelijkheden open. De eerste mogelijkheid is dat gelovige moslims niet aan het openbaar bestuur mogen deelnemen. Dat heb ik de ChristenUnie nog nooit horen beweren. Blijft de tweede mogelijkheid over: gelovige moslims moeten hun geloof wel aan de kapstok hangen bij het verlaten van hun huis. Terwijl de Unie-Christenen zelf zeggen dat niet te kunnen.

Want laten we wel wezen: het gaat hier niet om een toevoeging van een kromzwaard aan het Rijkswapen, maar om een vorm van aanwezigheid van persoonlijke religie in het publieke domein. Partijen die hun bestaansrecht daaraan ontlenen zijn het dan ook aan hun stand verplicht om die ruimte te delen.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 Wybo 16/11/2009 om 11:01

Voor de ChristenUnie gaat uw pleidooi meer op dan voor de SGP. De SGP is een theocratisch ingestelde partij. In vele kerken die achter de SGP staan staat in hun geloofsbelijdenis dan ook nog steeds het volgende artikel:

Wij geloven dat onze goede God om de verdorvenheid van het menselijk geslacht geboden heeft, dat er koningen, vorsten en overheden zullen zijn. Hij wil namelijk dat de wereld geregeerd wordt door wetten en staatsregelingen, zodat de ongebondenheid van de mensen bedwongen wordt en alles in goede orde onder hen toegaat. Hiertoe heeft Hij de overheid het zwaard in handen gegeven tot bestraffing van de slechte en bescherming van de goedemensen (Rom.13 : 4). Haar taak is niet alleen zorg te dragen voor de openbare orde en daarover te waken, maar ook de heilige dienst van de kerk te beschermen om te weren en uit te roeien alle afgoderij en valschen godsdienst, om het rijk van den antichrist te gronde te werpen, en te bevorderen dat het koninkrijk van Jezus Christus komt en het Woord van het evangelie overal gepredikt wordt, zodat God door ieder geëerd en gediend wordt, zoals Hij in zijn Woord gebiedt.

Verder is ieder, welke positie hij ook heeft, verplicht zich aan de overheid te onderwerpen, belasting te betalen, haar eer en eerbied te bewijzen, haar gehoorzaam te zijn in alles wat niet in strijd is met Gods Woord, en voor haar te bidden dat de Here haar bestuurt op al haar wegen, zodat wij een stil en rustig leven mogen leiden in alle godsvrucht en waardigheid (1 Tim.2 :1 en 2). Op dit punt wijzen wij de wederdopers en andere oproerige mensen af en in het algemeen allen die overheid en gezag verwerpen, de rechtsorde omver willen werpen door het invoeren van gemeenschap van goederen, en die de goede zeden die God onder de mensen heeft ingesteld, verstoren.

In de meer 'mainstreamkerken' is in 1905 het gedeelte:

"om te weren en uit te roeien alle afgoderij en valschen godsdienst, om het rijk van den antichrist te gronde te werpen".

Geschrapt, maar bij de SGP is dit nog steeds een kerngedachte.

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: