Column Tom Eijsbouts: De eurocrisis en haar gevolgen: gekte, maar met methode

door Redactie op 11/02/2011

in Buitenland

Drie maanden terug hield Angela Merkel aan het Europacollege in Brugge de openingstoespraak van het academische jaar. Het is traditie om daar stevig uit de hoek te komen; Margaret Thatcher stak er ooit haar tirade af tegen de ‘Europese superstaat’. La Merkel gooide nu het heilige huisje om van de zogenaamde ‘communautaire methode’. Dat is de EU-besluitvorming onder aanvoering van de Europese Commissie. Er is niks mis als de lidstaten eens de leiding nemen in plaats van de Commissie, zei Merkel, zolang het maar werkt. Dat is de ‘Uniemethode’.

Inmiddels heeft zij de eurocrisis aangegrepen om die nieuwe methode te demonstreren. In mei vorig jaar richtten de eurolanden een noodfonds op om belaagde leden te hulp te komen. Dit ‘Special Purpose Vehicle’, werd aan de rand van de afgrond bedacht door onze landgenoot Maarten Verwey (Financiën). Het rust op provisorische verdragen, is in Luxemburg gevestigd en er geldt Engels (privaat)recht. Verwey is sindsdien de held van de Europese financiële overheden. De Europese Commissie fungeerde in het opzetten van de noodconstructie als manusje van alles.

Deze houtje-touwtjeconstructie, die € 440 mrd beheert, is het model geworden voor een meer definitief fonds, dat onder leiding van onze geroemde landgenoot zal worden opgezet. Dat fonds krijgt als basis een verdrag tussen de eurolanden op grond waarvan ze elkaar bij nood te hulp kunnen komen.
Zo’n verdrag is verboden volgens de huidige Europese constitutionele regels, want landen mogen elkaar niet te hulp schieten en daarover dus zeker geen afspraken maken. Dus moet op dat verbod eerst een uitzondering worden opgenomen in het Werkingsverdrag (voorheen EG-verdrag). De wijziging is in december politiek uitgevochten en moet over twee jaar ingaan, want dan houdt het huidige noodfonds op.

Ziehier dus de Uniemethode: de EU lidstaten (27) wijzigen het Europese verdrag om de eurolanden (17) het recht te geven een nieuw verdrag te sluiten en een permanent Europees monetair fonds op te richten. Het methodische aspect is opmerkelijk. Wie dacht dat de eurolanden tot dusver alleen verwikkeld waren in een opvolging van paniekacties om een ramp te vermijden, die mag worden herinnerd aan de woorden van Polonius in Hamlet: ‘though this be madness, yet there’s method in it’.

De Uniemethode leidt tot een nieuwe verdragsorganisatie van de eurolanden. Juridisch staat deze naast de Unie. Europese instellingen, zoals de Commissie, worden eraan uitgeleend. Wat met die organisatie beoogd wordt, blijkt uit het plan voor Europese concurrentie, dat Merkel en Sarkozy vorige week boven de markt hebben gehangen: verbod op indexering van lonen, harmonisatie van pensioenleeftijden en vennootschapsbelastingen, enz. De regeringsleiders van de Eurolanden runnen deze nieuwe tent; ze komen op 11 maart bijeen (zie de krant van gisteren).

Er was al eens zo’n afsplitsing. In 1992 ontsprong de Europese Unie aan de al lang bestaande Europese Gemeenschappen. Daar keek men bij ons met een scheef oog naar, maar toen was al te voorzien dat die afgesplitste organisatie op den duur de oorspronkelijke zou opslokken. In 2009 gingen de Europese Gemeenschappen inderdaad op in de Unie.

Zal de nieuwe verdragsorganisatie van de Eurolanden uiteindelijk de EU in zich opzuigen? De ontwikkeling van Europa voltrekt zich via metamorfosen waarbij Ovidius zich zou verkneukelen. Maar ‘though this be madness, there’s method in it’. De Uniemethode.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: