Confrontatie over de JSF?

door GB op 14/06/2010

in Haagse vierkante kilometer

Er sluimert nog een conflict tussen regering en Tweede Kamer over de JSF. Na de kabinetsbreuk zag de PvdA zijn kans schoon om zich bij de tegenstanders van de JSF te voegen. Daarmee ontstond een stevige meerderheid tegen dit project, wat tot uitdrukking kwam in een aantal moties om er per direct mee te kappen. Van Middelkoop legde zich daar niet bij neer. Hij schreef de kamer dat het kabinet een demissionaire status heeft. ‘Deze houdt onder meer in dat het kabinet niet de vrijheid heeft bij de uitvoering van moties onomkeerbare besluiten te nemen die ingrijpende gevolgen hebben voor het beleid van het komende kabinet.’ Hij schrijft verder dat hij eerst met de Amerikanen zal inventariseren of we überhaupt nog wel onder die JSF uitkunnen, dat hij nu niet voor- en niet achteruit rijdt en dat hij verder nota neemt van de standpunten van de kamer. Een en ander doet daarbij niet af ‘aan het gegeven dat ons land als level 2 partner betrokken is bij de ontwikkeling van de JSF en dat het toestel de beoogde kandidaat is om te zijner tijd de F-16 te vervangen.’

Het is de vraag wat Van Middelkoop precies bedoelt met ‘niet de vrijheid hebben’. Beatrix heeft het kabinet verzocht datgene te blijven doen wat zij zelf in het belang van het Koninkrijk noodzakelijk achten. Uit de wekelijkse update van de ministerraad op dit blog blijkt dat daar best nog wel het nodige onder te schuiven is. Ik ken verder geen hard staatsrecht dat de vrijheid van de minister zou begrenzen. In ieder geval niet het besluit van de kamer zelf om de brieven over de JSF op de lijst met controversiele onderwerpen te zetten. Daar kan de minister bezwaarlijk een beperking van zijn eigen vrijheid in zien.

In zijn brief steunt Van Middelkoop toch vooral op zijn demissionaire status. Hij had echter ook kunnen kiezen voor de algemene staatsrechtelijke vrijheid om een motie van de kamer eenvoudig naast zich neer te leggen. Dat is namelijk wel hard staatsrecht. Een kabinet is nooit verplicht om een motie uit te voeren, tenzij het een motie van wantrouwen is. Dan moet het kabinet opstappen. In de praktijk luistert een kabinet wel naar moties, maar dat is omdat er tenminste één coalitiepartner bij betrokken moet zijn geweest en omdat de meerderheid die de motie aannam met een motie van wantrouwen kan dreigen. Een motie van wantrouwen gericht tegen een heel kabinet maakt geen indruk meer op een kabinet dat al demissionair is. Een individuele minister kan echter nog wel uitgeschakeld worden door een wantrouwende kamer. In theorie zou de kamer dus één voor één de demissionaire ministers kunnen wegstemmen totdat een nog nooit gedefinieerd minimum aan ministers bereikt is. Dat moeten er in ieder geval twee zijn, omdat de Grondwet in het meervoud van ministers spreekt in artikel 42.

Zo ver is het nog niet gekomen. Van Velzen wilde de kamer terugroepen van het verkiezingsreces maar dat lukte haar niet toen CDA en VVD de procedure kaapten. Zij stuurden op het laatste moment een extra mannetje naar de vergadering om er daar voor te zorgen dat het voorstel strandde. Je kunt immers wel een meerderheid van de volle kamer achter je hebben staan, in een procedurevergadering tellen alleen de aanwezige kamerleden mee.

Als straks de nieuwe kamer bijeenkomt zullen er minder kamerleden zijn om dit soort procedurele geintjes uit te halen. Het aantal voorstanders is namelijk gereduceerd tot 59: de leden van het CDA, VVD, CU en SGP. Mogelijk gaat de situatie uit 2006 zich dan herhalen. Toen wilde een kamermeerderheid dat Verdonk zou stoppen met het terugsturen van asielzoekers, maar weigerde Verdonk dat. Verdonk weigerde overigens ook om op te stappen toen ze motie van wantrouwen aan haar broek kreeg. De situatie werd toen ‘gered’ doordat zij een andere portefeuille kreeg, Hirsch-Ballin de wens van de kamer uitvoerde en de PvdA zich er bij neerlegde.

Ik zie in dit geval Balkenende en Van Middelkoop echter niet zo makkelijk bijbuigen. Voeg daarbij langdurige formatiebesprekingen waar noch de CU noch het CDA bij betrokken zijn en er liggen voor dit blog interessante tijden in het verschiet!

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: