Dat referendum komt er toch

door DJE op 01/12/2017

in Decentralisatie, Haagse vierkante kilometer

Post image for Dat referendum komt er toch

Het kabinet wil het nationale raadgevend referendum afschaffen, aldus het regeerakkoord. Dat zal nog een harde dobber worden. Niesco Dubbelboer, het oud-PvdA Tweede Kamerlid en nu representant van de beweging Meer Democratie, betoogde dat nooit eerder een eenmaal ingevoerd referendum weer is afgeschaft, behalve in de DDR. In NRC-Handelsblad van 14 november werd vastgesteld dat deze stelling als juist moet worden beschouwd. Desondanks kan bij de stelling van Dubbelboer wel een kanttekening worden geplaatst. De invoering van het nationale raadgevend referendum was bedoeld als tijdelijk en wel in afwachting van het bindend referendum dat in de Grondwet zou moeten worden opgenomen. Dit tijdelijke raadgevend referendum kan om die reden niet helemaal worden vergeleken met een bindend referendum zoals dat in andere landen bestaat. Ook al om door het tijdelijke karakter van het instrument de wettelijke regeling niet in alle opzichten goed is doordacht.

Met andere woorden: afschaffing van het tijdelijke raadgevend referendum betekent helemaal niet dat Nederland van het referendum is bevrijd. Integendeel. De druk om het referendum als zeggenschapsinstrument in te voeren zal eerder in alle hevigheid toenemen. De druk om uiteindelijk toch een nationaal referendum in te voeren, zal echter vooral voort komen uit de praktijk van de lokale referenda. In vele Nederlandse gemeenten waren het vaak D66-fracties en D66-wethouders die het initiatief namen voor de snelle invoering van het lokale referendum. Met vallen en opstaan heeft dat lokale referendum geleidelijk positie verworven. Er zijn in de afgelopen decennia tientallen referenda gehouden. Vanwege de Grondwet konden dat geen bindende referenda zijn. Het was destijds VVD-minister van Binnenlandse Zaken Dijkstal die verordonneerde dat bij referenda de gemeenteraden altijd uiteindelijk het laatste woord moesten houden. Het lokale referendum is dan ook een dringend advies aan de gemeenteraad. Ondertussen heeft zich een praktijk ontwikkeld waarbij de gemeenteraden in vrijwel alle gevallen de uitslag van een referendum respecteren, waardoor het onderscheid tussen bindende en niet-bindende referenda feitelijk voor een belangrijk deel is weggevallen.

Aan die lokale referenda valt nog wel het een en ander te verbeteren. Te vaak komt het voor dat tijdens het spel de regels worden veranderd en ook is er te veel verscheidenheid in de diverse referendumverordeningen, waardoor het gebruik niet altijd even inzichtelijk is. Een nationale raamregeling voor het lokale referendum, met daarin vooral kieswettelijke waarborgen, is dan ook dringend gewenst. In de Kamerdebatten zullen de voorstanders van afschaffing van het nationale raadgevend referendum om de oren worden geslagen met deze lokale praktijk. D66 heeft daarbij het een en ander uit te leggen. Uit onderzoek blijkt dat burgers het lokale referendum zien als een zinvolle uitbreiding van de lokale democratie. Door gebruik van referenda wordt de politieke bewustwording sterk gestimuleerd en de animo om te gaan stemmen is aanzienlijk omdat het vaak gaat om kwesties die er toe doen.

Het lokale referendum heeft dan ook een mooie toekomst en er bestaat geen enkele aanvechting of aanleiding om dit instrument af te schaffen. In dat licht is de passage in het regeerakkoord over de afschaffing van het nationale raadgevend referendum niet erg goed te begrijpen. De weerstand zal de komende tijd snel groeien en er is een kans dat dit voorstel niet ongeschonden de finish haalt. Veel beter zou het zijn nog eens goed te kijken naar de voorwaarden van deze vorm van inspraak. De Staatscommissie-Remkes zou er goed aan doen om korte metten maken met dit nogal kortzichtige coalitievoornemen en voorstellen moeten doen voor een betere wettelijke regeling, zowel voor het nationale als het decentrale raadgevende referendum.

Beeld: CC-licentie DennisM2

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 josefkuijpers 06/12/2017 om 12:54

Het referendum is een uitstekend middel om de democratie te dienen. Zeker in ons land waar het verschil tussen regeren en oppositie soms slechts één zetel is.
Blijft natuurlijk wél lastig dat over het algemeen gesproken onze politici zich aan Brussel plegen te onderwerpen, en dat referenda belangrijke spelbedervers kunnen zijn. En dan is afschaffing misschien niet het meest sjieke middel, om mee te profiteren van belachelijk hoge belastingvrije vergoedingen en copieuze maaltijden waar de kaviaar en de champagne met gulle hand wordt uitgeserveerd.
Nee D’66 heeft het bij het rechte eind: referenda voor de lagere overheden, dat is dé oplossing!!

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: