De Constitutio Criminalis Theresiana in plaatjes

door FTG op 25/01/2010

in Grondrechten

Wetboeken hebben eigenlijk vrijwel nooit plaatjes. Wij betreuren dat en om in dit naar ons gevoel grote gemis te voorzien zijn wij de serie De Grondwet in plaatjes begonnen. Wij blijken echter niet de eerste te zijn die wetboeken van plaatjes voorzien; Maria Theresia van Oostenrijk ging ons hierin voor.

In 1769 werd namelijk de Constitutio Criminalis Theresiana in het Oostenrijkse Rijk van kracht. Dit was een codificatie van het strafrecht binnen het rijk, ten einde op dit punt rechtseenheid tot stand te brengen. De plaatjes zijn opgenomen als bijlage bij artikel 38, dat uit 32 paragrafen bestaat. Paragraaf 1 regelt onder meer dat: die peinliche Frage (…) ein rechtliches Zwangmittel” is om leugenachtige misdadigers tot een bekentenis te brengen.

Artikel 38 gaat over diverse martelmethoden die gebruikt konden worden. Martelen mag natuurlijk niet zo maar, daar gelden allerlei regels en procedures voor. Paragraaf 2 van artikel 38 regelt bijvoorbeeld dat alvorens tot martelen wordt overgegaan de rechter moet bepalen welke ondervragingsmethoden in een specifiek geval gebruikt mogen worden en welke vragen er gesteld moeten worden. In paragraaf 3 is een subsidiariteitstoets vervat: als op een andere manier bewijs verkregen kan worden, dan is het martelen niet toegestaan. Paragraaf 4 en verder geeft vervolgens een niet limitatieve opsomming van de gevallen waarin martelen is toegestaan.

Maria Theresia wilde niet dat de ondervragers bij het martelen van een misdadiger maar wat aanrommelden. Het martelen moest in het hele rijk geüniformiseerd worden. Daartoe was aan artikel 38 een aantal bijlagen toegevoegd met gedetailleerde tekeningen van martelwerktuigen en een grondige beschrijving van die martelinstrumenten en hun gebruik. Het plaatje linksboven is een bouwtekening van een duimschroef. Verder zijn er bouwtekeningen toegevoegd van rekbanken, schroeflaarzen, ook wel Spaanse laarzen genoemd (kende ik nog niet) en diverse takelwerktuigen. De afbeelding hiernaast illustreert het gebruik van schroeflaarzen.

Het wetboek was bij de invoering, tijdens de hoogtijdagen van de verlichting, overigens al zeer omstreden; in 1776, na de dood van Maria Theresia, schafte haar zoon de martelverhoren af.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 FJJ 25/01/2010 om 17:18

Geweldig! Ik maak mijn nachtkastje alvast leeg.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: