De Kinderombudsman spreekt

door GB op 27/04/2011

in Grondrechten, Haagse vierkante kilometer

De Nederlandse Kinderombudsman is per april 2011 begonnen en hij heeft meteen uitgepakt ter gelegenheid van het debat in de Tweede Kamer over het terugsturen van Afghaanse meisjes. Inspiratiebron is het Kinderrechtenverdrag geweest, waarin veel sympathieke dingen staan. Te denken valt aan artikel 3 (bij beslissingen over kinderen, ook door wetgevende lichamen, vormen de belangen van het kind de eerste overweging), artikel 8 (staten respecteren de identiteit van het kind) en artikel 38 (Staten moeten alle uitvoerbare maatregelen nemen ter waarborging van de bescherming en verzorging van kinderen die worden getroffen door een gewapend conflict). Voor de Kinderombudsman voldoende om te concluderen dat uitzetten van kinderen naar een land waar we militairen heen sturen om de meest fundamentele orde op zaken te stellen niet deugt.

Het is zonder meer winst dat het Kinderrechtenverdrag ‘gewoon’ on its face het politieke debat ingeslingerd wordt. Juristen pellen doorgaans eerst het ‘niet een ieder verbindende deel’  eraf omdat dat deel niet kan worden ingeroepen bij de rechter. Het blijft dan overigens wel degelijk bindend voor het Koninkrijk. Op basis van de meest recente versie van Tekst en Commentaar ziet het er voor de genoemde artikelen niet meteen positief uit in de jurisprudentie. De rechter is nu eenmaal niet snel geneigd om dit soort algemene doelstellingen ter hand te nemen. Vervolgens storten juristen zich op de vraag naar de interpretatie en de reikwijdte van het Kinderrechtenverdrag. Volgens artikel 2 gaat het om kinderen die onder de rechtsbevoegdheid van de Staten vallen. Valt een kind dat niet is toegelaten maar wel rechtmatig in Nederland verblijft onder het Kinderrechtenverdrag? De CRvB (LJN AV0197) vond van wel. Maar hoe zit het met uitzetting? Een uitgezet kind valt niet meer onder rechtsbevoegdheid van Nederland. Verzet het Kinderrechtenverdrag zich ook tegen het verplaatsen van een kind naar een rechtsmacht waar de kinderrechten duidelijk niet verzekerd zijn?

Onder het EVRM speelt die discussie ook. Inmiddels is duidelijk dat uitlevering aan een land waar de uitgeleverde marteling te wachten staat evenzeer een schending van artikel 3 EVRM kan zijn als wanneer het uitleverende, wel bij het EVRM aangesloten land zelf tot martelen overgaat. Het EHRM heeft onder artikel 3 EVRM al tientallen jaren een probleem met lijfstraffen, onder andere op scholen. In het ambtsbericht waarop Leers zijn nieuwe Sahar-beleid grondt staat uitdrukkelijk vermeld dat met name westerse meisjes extra kans lopen ter compensatie van gebrekkige didactische vaardigheden met een stok geslagen te worden.

Het lijkt mij wel mogelijk om op een vergelijkbare manier iets juridisch te construeren, waarbij de zorgplichten van het Kinderverdrag zich op een gegeven moment ook gaan uitstrekken over de vraag of Nederland de kinderen nog uit zijn rechtsbevoegdheid mag verwijderen. Maar zo frontaal als de Kinderombudsman het formuleert zou ik niet doen.

Toch heeft hij op een andere manier wel een punt. Er staat gewoon dat voor wetgevende lichamen en bestuurlijke autoriteiten de belangen van kinderen binnen de eigen rechtsbevoegdheid de eerste overweging moeten zijn. Dat betekent niet dat een besluit altijd begonnen moet worden met een sympathieke tekst over kinderen, maar het betekent dat de belangen van het kind in de regel de doorslag moeten geven. Bij de onderhandelingen over het verdrag is ruimte gelaten voor de mogelijkheid dat andere belangen soms voorgaan. Destijds zijn we het Kinderrechtenverdrag met hooggestemde idealen aangegaan. Het gaat nu niet meteen om de vraag welke onvermoede stokken dit verdrag tussen de spaken van de wielen van de uitzetmachine steekt, maar om de vraag wat diezelfde idealen nu betekenen. Daar heeft de Kinderombudsman een belangrijk punt.

Het is aan de Tweede Kamer, die overigens voor een zware afweging staat. Misschien helpt het besef dat tragische keuzes tussen twee kwaden altijd nadelen hebben.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 Redactie 28/04/2011 om 10:03

De Kinderombudsman leest kennelijk mee. http://nos.nl/audio/236129-mogen-na-sahar-alle-afghaanse-meisjes-blijven.html Vanaf minuut 2.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: