De klap van Sinterklaas

door LD op 25/10/2013

in Buitenland, Grondrechten, strafrecht

Post image for De klap van Sinterklaas

Mijn complottheorie van dit jaar? Dat de hele discussie over het al dan niet racistische karakter van Zwarte Piet het werk van Sinterklaas zelf is. Deze heeft zijn Doofpiet aan het werk gezet om te voorkomen dat minder fraaie feiten uit zijn eigen verleden worden opgerakeld. Want hoewel over de historische Sint Nikolaos, bisschop van Myra, weinig met zekerheid vaststaat, zijn er toch wel hardnekkige geruchten dat de originele Goedheiligman helemaal niet zulk voorbeeldig gedrag vertoonde. Sterker nog, er zijn vrij dwingende aanwijzingen dat hij betrokken was bij strafbare feiten.

Sint Nikolaos van Myra leefde in de vierde eeuw, in een tijd dat het Christendom sterk in opkomst was. Een probleem van die tijd was echter: wat is nu precies hét Christendom? Jezus Christus was al bijna 300 jaar geleden gestorven en na zijn dood waren evangelisten her en der het Romeinse Rijk en de gebieden daarbuiten ingetrokken om het nieuwe geloof te verkondigen. Overal ontstonden in de loop der jaren christelijke gemeenschappen en veel eenheid was er niet te bespeuren. Dat om de zoveel tijd nog een christenvervolging plaatsvond, hielp ook niet echt. Het tij keerde echter met het aantreden van de Romeinse keizer Constantijn. Die zou zich weliswaar pas op zijn sterfbed tot het Christendom bekeren, maar toonde tijdens zijn leven al grote interesse in en bewondering voor dit geloof. Constantijn omringde zich met christelijke raadgevers en liet in Rome kerken bouwen, waaronder de oorspronkelijke Sint Pieter. De keizer besloot een kerkvergadering te houden over de eenheid en organisatie van het christelijke geloof. Dit werd het bekende Concilie van Nicea van het jaar 325. Constantijn zat het persoonlijk voor.

Tijdens het concilie werd gesproken over zaken als de formulering van de geloofsbelijdenis, de verklaring van de beginselen van het geloof en het berekenen van de juiste dag voor Pasen. Een belangrijke kwestie was de relatie tussen de Vader God en zijn Zoon Jezus Christus. De priester Arius van Alexandrië meende dat Jezus niet van gelijke substantie was als God, maar door de laatste was geschapen als mens. Een zeer bijzonder mens weliswaar, maar niettemin een mens, en dus ondergeschikt aan de Vader. De meerderheid van het Concilie was echter van mening dat Vader en de Zoon van gelijke substantie waren (homoousios), daarmee een belangrijke aanzet gevend tot het meest onbegrijpelijke theologische leerstuk ooit, de Heilige Drie-eenheid. Tot die meerderheid behoorde ook Sint Nikolaos. Volgens een bron werd hij zo boos toen hij Arius zijn ketterse opvatting hoorde verkondigen dat hij naar voren stormde en zijn opponent een klap in het gezicht verkocht. Het is een gebeurtenis die ook in religieuze kunst is vereeuwigd. Nikolaos werd weliswaar na deze geweldsuitbarsting gedetineerd, maar na een interventie van God en Maria concludeerden de aanwezigen bij het Concilie dat een straf niet op z’n plaats was. Nikolaos werd in ere hersteld.

Het is niet zo vreemd dan geprobeerd is dit verhaal rondom de Sint te verdoezelen. De Goedheiligman betoonde zich immers een religieuze fundamentalist die om zijn zin door te zetten geweld gebruikte. Sint Nikolaos zou zelfs wel eens de eerste gewelddadige christelijke geloofsfanaticus uit de geschiedenis kunnen zijn. Dat zo’n geweldsexplosie ook nog eens plaatsvond tijdens een debat waarin eenieder zonder vrees had moeten kunnen spreken, een debat voorgezeten door de keizer zelf, maakt het gebeuren al helemaal onvergeeflijk. Het is niet verwonderlijk dat historici niet onaannemelijk achten dat na deze pijnlijke gebeurtenis pogingen ondernomen zijn om Sint Nikolaos van de lijst van aanwezigen bij het Concilie te schrappen. En dat terwijl hij gelet op de relatief kleine afstand tussen Myra (het huidige Demre) en Nicea toch wel aanwezig moet zijn geweest.

Sint Nikolaos maakte zich dus in zijn geloofsijver schuldig aan het strafbare feit mishandeling (artikel 300 Wetboek van Strafrecht). Dat zo’n figuur als model wordt genomen voor een kindervriend die cadeautjes uitdeelt, is al zeer dubieus. Maar er komt bij nader onderzoek nog meer naar boven. Zo verwoestte de Sint diverse heidense heiligdommen, waaronder de prachtige tempel van Artemis in Myra. Met andere woorden, het geloof vormde voor hem een rechtvaardiging voor handelingen als vernieling (artikel 350 Sr) en aanzetten tot haat en discriminatie van mensen met een andere geloof (artikel 137d Sr). Wellicht komen daar nog zaken als brandstichting en – als er nog mensen in de tempels en heiligdommen waren – meerdere pogingen tot moord of doodslag bij. Bij elkaar is dat in het geval van een veroordeling goed voor een imposant strafblad.

Het is te gemakkelijk aan deze ernstige feiten en beschuldigingen voorbij te gaan met een beroep op het keurige gedrag van de hedendaagse Sinterklaas. Evenzeer is het te gemakkelijk om te stellen dat dit allemaal zolang geleden heeft plaatsgevonden, in een tijd waarin andere normen en waarden golden. Wat telt is dat de Sint gebaseerd is op een man die zijn zelfbeheersing verloor en meningsverschillen beslechtte met zijn vuisten. Dat lijkt me een totaal verkeerd signaal naar onze kinderen, die we toch leren geschillen op het schoolplein op vreedzame wijze op te lossen. In een tijd waarin in dit land helaas nog wel eens brand gesticht wordt bij moskeeën kunnen we het simpelweg niet maken feest te vieren rondom een Goedheiligman die in al zijn geloofswaanzin de religieuze gebouwen van andersdenkenden vernietigde. De Verenigde Naties zullen het – in de vorm van UNESCO – zeker niet kunnen waarderen dat het Sinterklaasfeest is georganiseerd rondom een man die verantwoordelijk was voor de vernietiging van zoveel cultureel erfgoed. Kortom: de Sint hoort in de hoek waar de klappen vallen.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 2 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: