De Koning als co-piloot

door GB op 17/05/2017

in Haagse vierkante kilometer

Post image for De Koning als co-piloot

Een grote kwestie is het ongetwijfeld niet. Maar in De Telegraaf vertelde een trotse Koning Willem-Alexander met hoeveel plezier hij twee maal per maand invalt als verkeersvlieger bij de KLM. Ook gezagvoerder Maarten Putman, onder wiens verantwoordelijkheid de Koning vaak vliegt, kwam aan het woord. Van hem noteerde de krant:

‘Als we ons KLM-uniform aantrekken, ben ik de gezagvoerder en is de koning de co-piloot’

Dit is ongetwijfeld bedoeld als geruststelling voor meevliegende onderdanen. Helaas voor hen is het maar matig waar. Volgens artikel 42 lid 2 van de Grondwet is de Koning onschendbaar. Dat betekent tegenwoordig vooral, zo vervolgt ook het artikel zelf, dat de ministers verantwoordelijk zijn. Maar het betekent ook nog steeds wat sinds de middeleeuwen wordt gelezen in de onschendbaarheid van ’s Konings geheiligde persoon, namelijk ‘dat geen ander orgaan in de staat dwingend gezag over de koning kan uitoefenen.’ Dat wil niet zeggen dat een Koning zich niet aan de regels hoeft te houden. Maar als hij dat niet doet, kan hij nooit worden vervolgd of veroordeeld. In het Verenigd Koninkrijk mag de onschendbare Queen Elizabeth II op basis van zo’n soort redenering zelfs als enige Brit zonder rijbewijs een auto besturen.

Een gezagvoerder van een vliegtuig heeft tijdens de vlucht een aantal bevoegdheden die op de grond aan een hulpofficier van justitie toekomen. En als de veiligheid van zijn vliegtuig in gevaar komt, dan mag hij helemaal doen wat nodig is. Behalve dus, als de co-piloot onschendbaar is…

{ 5 reacties… read them below or add one }

1 R.G. Vleeming 17/05/2017 om 15:33

Maak de Koning dan gezagvoerder. Is het probleem der onschenbaarheid ook opgelost?

2 GB 18/05/2017 om 08:10

Het staatsrechtelijke probleem iig wel…

3 wim voermans 24/05/2017 om 12:31

Wat ook niet helemaal lekker vliegt als passagier is de wetenschap dat als de majesteitelijke piloot een fout maakt (doordat hij bijvoorbeeld niet luistert naar zijn collega aan het stuur), hij daar noch strafrechtelijk, noch civielrechtelijk op aan te spreken valt. Benieuwd hoe mijn verzekeraar daar in staat…

4 CW 28/07/2017 om 18:43

De majesteit is misschien niet civielrechtelijk aansprakelijk voor zijn fouten, de KLM wel op grond van artikel 6:170 BW. Een interessante vraag is of de majesteit kan worden beschouw als ‘ondergeschikte’ in de zin van die bepaling.

5 Willem van den Hagemot 30/07/2017 om 16:52

In de aanhef van dit artikel wordt aangegeven dat het ongetwijfeld geen grote kwestie is. De schrijver is te bescheiden; niets is minder waar als we de lijn doortrekken naar ons staatsrecht! Want zoals in KLM-uniform een gezagvoerder beslist en de Koning geldt als co-piloot, zo geldt in Koninklijk uniform dat de Koning gezagsvoerder is en de Minister slechts co-piloot. Dit raakt de grondwettige kern van ons staatsrecht die tegenwoordig door Jan en alleman wordt miskend.

Toelichting:
1. Ook de Koning is gewoon ondergeschikte in zijn optreden of functie als ondergeschikte. Pas vanaf het moment dat hij spreekt of handelt uit of met Koninklijk gezag, is zijn hogere gezag van toepassing.
2. Ook de Koning is gewoon verantwoordelijk en civielrechtelijk aansprakelijk in zijn optreden of functioneren als burger. Pas wanneer de Koning hierin aangeeft vanuit het Koninklijk Gezag te handelen of te functioneren, vervalt de mogelijkheid hem aan te spreken. Maar zelfs dan is er aansprakelijkheid en aanspreekbaarheid, alleen valt het optreden of functioneren in dat geval binnen het domein van de regering en zijn mitsdien alleen ministers aansprakelijk.
3. Als de Koning dan nog steeds (tegenover de regering) zijn Koninklijk gezag doet gelden, staan ook de ministers en zelfs de voltallige ministerraad en de Nederlandse militairen buiten spel. Want ook de Minister moet gewoon het Koninklijk gezag gehoorzamen, of anders zijn consequenties trekken en zijn functie neerleggen. Dat is de heersende Grondwettige kern van het Koninklijk gezag in de Nederlandse Staat.
4. Elke regering en elke minister en elke militair en elke politicus en elke ondergeschikte en elke burger heeft een eigen plaats en een eigen functie of ambt. Ongehoorzaamt een ondergeschikte met een beroep op zijn eigen functie of ambt, dan volgt een functionele erkenning en aanvaarding en aanpassing, of wat logischer is: een terechtwijzing en tuchtiging. Iedere ambtsdrager heeft dat als consequentie van zijn ambt.
5. Dus ook de Koning kan een terechtwijzing of aanwijzing krijgen als hij een fout maakt. Dat is inherent aan zijn op dat moment vervulde ambt. En hij zal zich eraan onderwerpen, want met dat systeem van orde en gezag, staat of valt ook zijn eigen hoogste Koninklijke gezag.
En als de Koning dan onverhoopt in het Koninklijk gezag een terechtwijzing van een minister (een ondergeschikte!) krijgt, dan zijn er prachtige staatsrechtelijke systemen om voeling te houden met de Grondwet, de wil van het volk, de rechtstaat en de democratie. Maar de algemene natuurlijke en grondwettige orde is toch heel eenvoudig dat het gezag met gezag spreekt en handhaaft. Met inderdaad ook de algemene juridische en praktische vanzelfsprekendheid dat de ondergeschikte (minister) ontslagen kan worden; en als het moet wezen kan zelfs het hele parlement ontslagen worden.

En hoe de gezagvoerder zich ook in verbinding laat staan met het volk via zijn co-piloten, als het erop aan komt zal elk weldenkende meevliegende onderdaan mogen verwachten en ook eisen dat de gezagvoerder het gezag voert en waarborgen en veiligheidsregels zoveel mogelijk in acht worden genomen. Dus ook dat de Koning als co-piloot, de gezagvoerder moet laten sturen..

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: