De opmerkelijke opmars van het initiatiefwetsvoorstel

door LD op 05/04/2010

in Haagse vierkante kilometer

Het initiatiefwetsvoorstel lijkt aan een opmerkelijke opmars bezig te zijn. Raadpleging van de website parlement.com leert ons dat onder de kabinetten-Lubbers (1982-1994) 61 initiatiefvoorstellen aanhangig werden gemaakt. Acht jaar Paars (1994-2002) leverde ons 55 initiatieven vanuit de Tweede Kamer op en na bijna acht jaar Balkenende (2002-2010) staat de teller op maar liefst 81 nieuwe voorstellen. Opvallend is dat Kamerleden er niet voor terugdeinzen met voorstellen tot wijziging van de Grondwet te komen. Op dat vlak is er van de regering klaarblijkelijk niet veel te verwachten. Inderdaad staan de kabinetten-Balkenende nu niet bekend om hun grote constitutionele hervormingen. In 2008 werden wel de artikelen 54 en 125 van de Grondwet aangepast. Nederlanders die wegens een geestelijke stoornis onder curatele waren gesteld, zijn niet langer van het kiesrecht uitgesloten (schrapping artikel 54, tweede lid, sub b). Dit lijkt een belangrijke, principiële stap, maar feitelijk werd de regering tot haar wijzigingsvoorstel gedwongen door artikel 25 van het IVBPR en een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak. De andere wijziging, te weten de schrapping van het derde lid van artikel 125 Grondwet – “De commissaris van de Koning en de burgemeester zijn voorzitter van de vergaderingen van provinciale staten onderscheidenlijk de gemeenteraad” – heeft geen vervolg op wetsniveau gekregen: Provinciewet en Gemeentewet zijn niet aangepast. En hoe moeten we het voornemen tot het verankeren van de Nederlandse taal in de Grondwet waarderen? Weinig positief, aldus een blogger.

Vergeleken met de weinig spectaculaire voorstellen tot Grondwetswijziging van de regering valt er bij de initiatiefwetsvoorstellen een stuk meer te genieten. Nog steeds aanhangig is een initiatiefwetsvoorstel-Van der Staaij (30874) tot wijziging van artikel 91 van de Grondwet. Als dit voorstel – dat mede aanhangig werd gemaakt door de inmiddels vertrokken Mat Herben (LPF) – ooit verwezenlijkt wordt, zal de Grondwet gaan bepalen dat verdragen tot wijziging van de Verdragen waarop de Europese Unie is gegrondvest alleen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen kunnen worden goedgekeurd. De stemming over het wetsvoorstel is aangehouden in afwachting van het rapport van de Staatscommissie-Grondwet. Verder hebben we nog een initiatiefwetsvoorstel van de leden Halsema en Van Gent (30900) dat een zorgplicht voor het welzijn van dieren aan artikel 21 van de Grondwet wil toevoegen. De behandeling van dit wellicht nogal symbolische voorstel ligt al geruime tijd stil. Zeker niet symbolisch is het voorstel van dezelfde mevrouw Halsema (28331/32334)tot invoering van een beperkte vorm van constitutionele toetsing. Daarvan zal de tweede lezing na de verkiezingen van 9 juni aanstaande kunnen aanvangen. Op dit weblog is daarover al regelmatig van gedachten gewisseld. En dan hebben we ook nog het initiatiefwetsvoorstel van de leden Halsema, Kalma en Van der Ham (30174) tot invoering van een correctief referendum. Het voorstel ligt er al sinds 2005 en twee van de oorspronkelijke initiatiefnemers, Duyvendak en Dubbelboer, zijn inmiddels uit de Tweede Kamer vertrokken en vervangen door partijgenoten.  De huidige initiatiefnemers hebben recentelijk besloten de behandeling van en stemming over het voorstel door te schuiven naar de nieuwe Tweede Kamer.

Een initiatiefwetsvoorstel hoeft uiteraard niet per se de Grondwet te betreffen. Integendeel, de meeste initiatiefvoorstellen hebben betrekking op ‘gewone’ wetswijzigingen. Ook daar zijn tamelijk imposante recente voorbeelden van te geven. De thans geldende Wet op de parlementaire enquête kwam bijvoorbeeld voort uit een initiatiefwetsvoorstel van de leden De Vries (later: Depla), Luchtenveld (later: Griffith), Van de Camp en Van der Staaij. Ook de invoering van de bestuurlijke lus in het bestuursprocesrecht hebben we te danken aan een initiatiefwetsvoorstel. Bloemen kunnen worden gezonden naar de leden Neppérus, Vermeij en Koopmans. Herenboer Harm Evert Waalkens kan tot dierenbeschermer van het jaar worden uitgeroepen, want dankzij hem zal het plegen van ontuchtige handelingen met dieren binnenkort verboden zijn, terwijl ook ´beestenporno´ in de ban wordt gedaan. Samen met CDA-collega en dierenarts Henk Jan Ormel heeft Waalkens overigens ook een initiatiefwetsvoorstel van de leden Eerdmans en Wolfsen (30511) overgenomen tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met het verhogen van de maximale proeftijd voor misdrijven die de gezondheid of het welzijn van dieren benadelen, en in verband met het verhogen van het strafmaximum voor onder meer het doden van andermans dieren.

Het grote aantal initiatiefwetsvoorstellen betekent uiteraard niet dat alle voorstellen de eindstreep halen. Tussen 1970 en 2000 werden slechts 65 van de 175 voorstellen tot wet verheven, en kleine 37%. Soms worden ze vrij geruisloos ingetrokken. Dat gebeurde bijvoorbeeld met het initiatiefwetsvoorstel-Rietkerk (28036), dat de veiligheid van allen die zich in Nederland bevinden tot voorwerp van zorg van de overheid wilde maken, en bovendien de wetgever opdroeg regels over veiligheid te stellen. Het voorstel werd in 2001, nog geen maand na 9/11, aanhangig gemaakt en verdween in 2008 in de shredder zonder dat de Tweede Kamer ooit de behandeling had aangevangen. Een voorstel van de leden Halsema en Van Gent (31071) tot wijziging van de Wet arbeid en zorg werd wel behandeld, maar op 18 februari 2010 door de Tweede Kamer verworpen.

Ook als de hobbel van de Tweede Kamer is genomen, is een succesvolle afronding van een initiatiefwetsvoorstel nog geen gegeven. De afgelopen week biedt daarvan een goed voorbeeld. Met 37 tegen 26 stemmen verwierp de Eerste Kamer namelijk een initiatiefwetsvoorstel van het lid Van Dijken (30879) dat houders van een gehandicaptenparkeerkaart (GPK) wilde vrijstellen van parkeerbelasting teneinde hun mobiliteit te verhogen (nu moeten zij elke keer van tevoren kijken welke regels er in afzonderlijke gemeenten gelden). CDA, VVD, D66 en SGP/ChristenUnie zagen in het voorstel een te vergaande inbreuk op de lokale autonomie, waarmee het lot van het voorstel bezegeld was. Op 13 april aanstaande zal de Senaat zich buigen over het initiatiefwetsvoorstel van de leden Van Velzen en – jawel: wederom – Waalkens (30826) tot introductie van een verbod op pelsdierhouderijen. Gezien het feit dat de vaste commissie voor LNV voor drie schriftelijke ronden heeft gekozen, zouden de initiatiefnemers het best wel eens moeilijk kunnen krijgen. Voor het initiatiefwetsvoorstel Kraken en leegstand (31560) gaat dat zeker ook gelden.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: