De vrijheid van meningsuiting van Turkse ministers

door GB op 14/03/2017

in Decentralisatie, Grondrechten, Haagse vierkante kilometer

Post image for De vrijheid van meningsuiting van Turkse ministers

Niemand, zegt artikel 7 van de Grondwet in absolute termen, heeft voorafgaand verlof nodig om hier iets te mogen zeggen. Anders dan bijvoorbeeld het kiesrecht, is de vrijheid van meningsuiting niet beperkt tot mensen met de Nederlandse nationaliteit. De meeste klassieke grondrechten uit de Grondwet gelden royaal voor ‘een ieder’, onafhankelijk van het paspoort. Artikel 1 Grondwet gebiedt ook nog eens om ‘allen die zich in Nederland bevinden’ gelijk te behandelen. Toch werden afgelopen weekend Turkse bewindslieden terug in de auto gepropt en de landingsrechten van regeringstoestellen ingetrokken. Om te voorkomen dat ze zouden spreken op campagnebijeenkomsten. Hoe zit dat met het absolute censuurverbod?

Het is evident dat je geen toegang tot Nederland kunt afdwingen omdat je hier je mond open wilt komen doen. Onze politieke grondrechten geven geen verblijfsrecht aan de hele wereldbevolking. Het omgekeerde is echter ook waar. Iemand een visum waar hij overigens recht op heeft weigeren alleen uit angst voor wat hij mogelijk gaat zeggen, is evenzeer in strijd met het censuurverbod als het preventief opsluiten van Volendammers met artistieke aspiraties. Je kunt dus niet zeggen dat buitenlanders die nog moeten landen geen grondrechten hebben.

Of buitenlanders onder diplomatieke bescherming ook dragers van Nederlandse grondrechten zijn, is (mij) onduidelijk. Grondrechten zijn vanouds afweerrechten tegen de eigen overheid. Daarom wordt ook aangenomen dat de Nederlandse overheid geen grondrechten heeft. De gemeente heeft geen grondrecht om huis-aan-huis-blaadjes door uw bus te doen, de nee-nee-sticker hoeft niet bij wet te zijn voorzien. In lijn daarmee is het niet logisch om vreemde mogendheden en hun gezanten wel als dragers van Nederlandse politieke grondrechten aan te merken. Veel zou dat de diplomaten overigens ook niet opleveren. Krachtens internationaal recht kunnen ze zonder opgaaf van redenen als persona non grata de deur worden gewezen, ook als daarbij van de Grondwet moet worden afgeweken.

Blijft over de vraag hoeveel recht een Turks staatsburger heeft om hier politieke campagne te voeren. Oorspronkelijk verklaarde Rutte dat de Nederlandse regering het ‘ongewenst’ vond en er ‘niet aan zou meewerken’ dat de Nederlandse publieke ruimte voor de politieke campagnes van andere landen gebruikt zou worden. Geen escorte dus. Het al dan niet actief verbieden van de manifestatie werd verder aan de burgemeester van de betreffende gemeente overgelaten. Burgemeesters blijven immers altijd verantwoordelijk voor de openbare orde in hun stad en kunnen optreden op basis van vrees voor verstoring daarvan. De minister werd dus niet letterlijk preventief de mond gesnoerd. Hem is slechts medewerking geweigerd om vervolgens te worden doorverwezen naar de lokale driehoek.

Tegen het afwentelen van grondrechtenbeperking op lokale noodbevoegdheden, protesteren juridische specialisten al langer. Zo ook nu. Het kan namelijk een manier zijn om iemand dan wel niet letterlijk de mond te snoeren, maar effectief wel preventief het spreken te beletten. Omdat er nooit een burgemeester op dit soort ellende zit te wachten, gaat de bijeenkomst nergens door terwijl de premier zijn handen in constitutionele onschuld kan blijven wassen. Of de burgemeesters hier moesten doen wat Rutte zelf van de Grondwet niet mag, hangt af van de details. Hebben er alternatieven op tafel gelegen? Waren er opties, bijvoorbeeld, om de minister in een besloten plaats te laten spreken? Om iets te doen wat ook de Fransen in Metz hadden gedaan? Of eisten de Turken complete binnensteden op om grote massa’s te kunnen ophitsen?

Is het, kortom, de schuld van Erdogan dat het een kwestie van openbare orde werd of heeft Rutte daarop aangestuurd? De Grondwet beschermt alleen tegen het tweede. Maar het eerste lijkt het geval.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: