De Wob-koning

door JAdB op 21/09/2012

in Bestuursrecht, Rechtspraak

Post image for De Wob-koning

De persvrijheid wordt bedreigd door de door Minister Spies voorgenomen wijziging van de Wob, aldus een aantal persorganisaties. De minister vindt namelijk dat in tijden van bezuiniging bestuursorganen niet al te veel tijd moeten besteden aan de afhandeling van Wob-verzoeken; dat zou te veel geld kosten. Terecht merken de organisaties op dat dat een gevaarlijke redenering is; openbaarheid van het bestuur is essentieel voor het functioneren van de democratische rechtsstaat. Een gebrek aan openbaarheid raakt de controlemogelijkheden van de vrije media, maar ook die van de volksvertegenwoordiging. Trouwens, als we het toch over “overheidsfinanciën” (lees: belastinggeld en geleend geld) hebben, dan kan openbaarheid nog een belangrijke rol spelen in het tegengaan van verkwisting. De dreiging van de schandpaal zal bestuurders wellicht twee keer doen nadenken voordat ze overgaan tot bepaalde bestedingen.

Kortom, de afweging die de minister maakt is in abstracto wat eenzijdig (het wetsvoorstel schaft trouwens niet de Wob af of iets dergelijks, dus het valt in concreto nog wel mee). De kritiek is dus ook terecht. Nu we het toch over overheidsfinanciën en openbaarheid hebben: kritiek valt ook te leveren op de beslissing van de minister-president aangaande een Wob-verzoek van RTL. RTL verzocht om stukken aangaande de kosten van het Koninklijk Huis, met name de externe accountantsrapportages. Wat daar precies in zou moeten staan weet ik niet, het besluit heeft het over een oordeel over de verenigbaarheid van de functionele uitgaven van het Koninklijk Huis met het Financieel Statuut Koninklijk Huis. Ik zal er ook niet snel achterkomen, want de minister-president weigerde openbaarmaking van deze rapportages.

De reden daarvoor is gelegen in art. 10 lid 2 onder e en g Wob. De bescherming van de privacy en de benadeling als gevolg van openbaarmaking van de leden van het Koninklijk Huis wegen niet op bij het belang van openbaarmaking. Ook wordt verwezen naar de in de Grondwet gewaarborgde mogelijkheid van de Koning om zijn eigen huis in te richten. Die mogelijkheid zou belemmerd worden, en zodoende zou ook de privacy weer in het geding zijn. Daar houdt de motivering op.

Ik erger me aan dit soort besluiten. Niet omdat de afweging die daarin wordt gemaakt per definitie onredelijk of onjuist is, maar omdat de aan de dag gelegde afweging volstrekt oninzichtelijk is. Met andere woorden: de motivering deugt niet.

Om te beginnen: inderdaad, de Koning mag zijn huis inrichten. Dat staat in art. 41 Gw. Maar er staat niet in dat de wijze waarop de Koning tot deze inrichting komt gevrijwaard is van openbaarheid. Ook staat er niet in dat de Koning mag doen en laten wat hij wil. Integendeel: De Koning richt, met inachtneming van het openbaar belang, zijn Huis in. Daarin lees ik eerder een argument vóór openbaarheid, dan ertegen.

Verder houdt de motivering op bij de enkele stelling dan een bepaald belang aanwezig is, en dat dit belang zwaarder weegt dan het belang bij openbaarmaking. Daar kan niemand wat mee. Laat op zijn minst zien om wat voor soort kosten of informatie het dan gaat, zodat ik een idee kan krijgen wat het probleem precies is. Art. 3:46 Awb vraagt ook om een dergelijke deugdelijke motivering.

Verder kan ik me niet voorstellen dat het gevraagde rapport in zijn geheel een dusdanige schending van de privacy zou opleveren, dat het gehele rapport aan openbaarheid is onttrokken. Er zijn vast onderdelen aan te wijzen die daar nauwelijks van invloed op zijn.

RTL heeft aangegeven te gaan procederen over dit besluit. Ik zou zeggen: sla de bezwaarprocedure lekker over ex art. 7:1a Awb en vraag direct een oordeel van de rechtbank. Dat zou, gelet op de summiere motivering, een vernietiging moeten worden. Misschien met een proceskostenveroordeling erbij (jammer voor de overheidsfinanciën, dat dan weer wel).

{ 3 reacties… read them below or add one }

1 Martin Holterman 21/09/2012 om 14:29

Normaal ben ik de eerste die klaagt over gebrekkige motivering, maar in het geval van Wob verzoeken – en zeker dit Wob verzoek – kan ik me voorstellen dat dat problematisch is. In het algemeen is er immers het probleem dat een uitvoerige toelichting niet gebaseerd kan worden op de informatie waar de geadresseerde nou net naar had gevraagd. Dat betekent in dit geval bij voorbeeld dat de beslissing niet in al te veel detail voor verschillende onderdelen van dat rapport een expliciete motivering kan geven.

Daar komt dan nog bij dat hier, zoal bij bijna alle kwesties rondom het koningshuis, geen jurisprudentie bestaat die de premier had kunnen inroepen. Of de koning net zo moet worden behandeld als andere individuen als het gaat om art. 10(2)(e) is een open kwestie, die hooguit met verwijzing naar soortgelijke besluiten uit het verleden gemotiveerd kan worden.

2 AM 03/10/2012 om 19:21

Ik voel een leuke opdracht voor studenten opkomen…

3 Martin Holterman 16/10/2012 om 12:06

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: