Discriminatie en troonopvolging

door JAdB op 27/03/2009

in Uncategorized


De Britse premier Brown zegt een discussie te zijn aangegaan met Buckingham Palace over de regels met betrekking tot de troonopvolging. Op grond van een wet uit 1701 verliest de kroonprins(es) zijn recht op de troon wanneer hij/zij een rooms-katholieke persoon trouwt. Die regel lijkt aan herziening toe. Ook acht men de regel dat de troonopvolger in de regel een man is (tenzij de koning geen mannelijke nakomelingen heeft voortgebracht) verouderd. Dat is immers discriminerend. Vrouwen moeten evenveel recht krijgen op de troon als mannen.

In Nederland kennen we deze problemen niet. Hier geldt gewoon de regel dat het oudste kind van de koning de troon mag bestijgen. Dat staat in art. 25 Grondwet:

Het koningschap gaat bij overlijden van de Koning krachtens erfopvolging over op zijn wettige nakomelingen, waarbij het oudste kind voorrang heeft, met plaatsvervulling volgens dezelfde regel. Bij gebreke van eigen nakomelingen gaat het koningschap op gelijke wijze over op de wettige nakomelingen eerst van zijn ouder, dan van zijn grootouder, in de lijn van erfopvolging, voor zover de overleden Koning niet verder bestaand dan in de derde graad van bloedverwantschap.

Een royalty-kenner op het Britse programma Breakfast vanochtend vertelde dat, hoewel de voorgestelde wijzigingen volstrekt logisch lijken, daar meer complicaties aan kleven dan men op het eerste gezicht zou denken. Immers, als men het discriminatoire karakter van de Britse regels omtrent troonopvolging wil bestrijden, waarom zou de regel dat het oudste kind voorrang heeft dan nog moeten blijven bestaan? Discriminatie op grond van leeftijd is immers net zo erg als discriminatie op grond van sekse, ras of wat dan ook.

Een goed punt, als je het mij vraagt. Maar wat is het alternatief (behalve afschaffing van de monarchie)? De troonopvolger door het lot laten bepalen? Ik zie het al voor me: Willem Alexander die tegen zijn kinderen zegt: “Kies een getal onder de tien…” Of is het beter om de troonopvolger bij wet aan te wijzen, zoals ingevolge art. 30 Gw mag wanneer het gevaar dreigt dat een opvolger zal ontbreken?

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 Anonymous 27/03/2009 om 17:19

Is koninklijke bloede trouwens een ras of een handicap?

2 Anonymous 28/03/2009 om 12:36

in elk geval schijnt het blauw te zijn

3 LD 28/03/2009 om 16:46

“Discriminatie op grond van leeftijd is immers net zo erg als discriminatie op grond van sekse, ras of wat dan ook.”

Die stelling onderschrijf ik niet. Het probleem van het steeds maar toevoegen van nieuwe discriminatiegronden aan bijvoorbeeld de Grondwet (amendement-Bakker: ‘of op welke grond dan ook’), de Algemene wet gelijke behandeling of het Wetboek van Strafrecht, is dat het begrip ‘discriminatie’ nog diffuser en lastiger wordt dan het al was (zie de Grondwetsgeschiedenis, waarbij ministers geen definitie van het begrip konden geven, hoewel ze naar eigen zeggen ‘discriminatie’ meteen zouden herkennen als ze het tegenkwamen). Bovendien ontstaat zo een soort kerstboom waarin allerhande ongelijksoortige ballen, slingers en engeltjes hangen.

Want laten we wel wezen, onderscheid maken op basis van leeftijd IS vaak heel wat anders dan onderscheid maken op grond van ras of geslacht. Ons recht maakt voortdurend onderscheid op grond van leeftijd: om te kunnen stemmen moet je 18 jaar zijn, hoogleraren worden op hun 65e gedwongen gepensioneerd, rechters op hun 70e, en als je staatsraad wilt worden, dan moet je minstens 35 zijn. Bij onze vrienden op Madagaskar kun je pas president worden op je veertigste. Natuurlijk kan men uitgebreid debatteren over de wenselijkheid van deze leeftijdsgrenzen. Maar leg ze eens naast de volgende bepalingen: om te kunnen stemmen je blank zijn, hoogleraren worden na een coming-out gedwongen gepensioneerd, om staatsraad te worden moet men man zijn. Over deze bepalingen kan toch geen misverstand bestaan: ze zijn zonder meer discriminatoir.

Er is ook wel iets bijzonders aan de hand met leeftijden. Een 17-jarige zal in principe ooit 18 worden en dus stemrecht verkrijgen. En iemand die op zijn 50e hoogleraar wordt, kan 15 jaar onafgebroken in functie blijven. Hij of zij heeft dus een kans gehad. Maar wie zwart is zal nooit blank worden, wie homo is nooit hetero (en vice versa) en wie vrouw is nooit man. Daarmee is natuurlijk niet gezegd dat onderscheid maken op grond van leeftijd altijd moet kunnen. Integendeel, onderscheid behoeft altijd een objectieve en redelijke rechtvaardiging. Maar die rechtvaardiging zal toch eerder te vinden zijn dan wanneer onderscheid wordt gemaakt op grond van ras of sekse.

Tenslotte moet bij het voorbeeld van de troonopvolging bedacht worden dat de leeftijd van de troonopvolger eigenlijk geen rol speelt. Over deze nu 5 of 55 is onbelangrijk, het gaat erom dat het kind het oudste kind is. Het onderscheid is dus eerder indirect dan direct, nu niet naar de precieze leeftijd verwezen wordt.

Gelijkheidsbeginsel en monarchie gaan slecht samen. De geschiedenis heeft geleerd dat een monarchie gebaat is bij duidelijke erfopvolgingsregels. Die ontbraken bijvoorbeeld in de Macedonische koninkrijken die na de dood van Alexander de Grote ontstonden. Daarin had in principe iedere zoon evenveel recht op de troon, met als gevolg vaak heftige burger- en broederoorlogen na (of zelfs voor) de dood van een koning. Onder de Romeinse keizers was het vaak niet veel anders: Caracalla liet zijn broer en medekeizer Geta vermoorden, en de broers Constantijn, Constantius en Constans (hun vader heette Constantijn, en voor originaliteit krijgt hij geen prijzen) vochten ook vrolijk een strijd om de troon uit. Nee, laten we geen vergeefde moeite doen om gelijkheid in het verschijnsel monarchie in te bouwen. Laat we het koningsdrama dan liever gewoon definitief van het toneel halen.

4 RJvE 18/04/2009 om 16:20

Het is zelfs nog meer bijzonder. “The Sovereign” mag zelfs niet met een Rooms Katholiek getrouwd zijn!

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: