Domstad Liberaal: ‘Twee Kamers, twee taken, en twee verkiezingen’

door Ingezonden op 22/05/2015

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Domstad Liberaal: ‘Twee Kamers, twee taken, en twee verkiezingen’

Eens in de zoveel tijd laait de discussie over ons parlementaire tweekamerstelsel weer op. De rol van de Eerste Kamer in ons wetgevingsproces heeft vaak ter discussie gestaan, waarbij de situatie eind 2014 ons nog vers in het geheugen staat. De fractie Domstad Liberaal (hierna: DL) kent veel gewicht toe aan de stabiliteit van het staatsrechtelijk systeem, maar staat er altijd voor open om het debat aan te gaan. Door het voeren van een open debat komen we immers tot de beste oplossingen. De DL-fractie ziet dan ook zeer uit naar 29 mei, wanneer tijdens het studentenparlement een wetsvoorstel van de regering wordt behandeld strekkende tot het invoeren van een conflictregeling tussen de Tweede en Eerste Kamer.

De DL-fractie onderschrijft het onderliggende doel van het wetsvoorstel van de regering: Het tot een minimum beperken van conflicten die tussen de Tweede Kamer en de Eerste Kamer kunnen ontstaan, teneinde bestuurlijke vertraging te voorkomen. Bestuurlijke slagvaardigheid is namelijk één van de elementen die volgens de DL-fractie fundamenteel zijn voor het optimaal functioneren van ieder modern staatsbestel. Twee andere fundamentele elementen zijn volgens de DL-fractie democratische legitimatie en rechtsstatelijke waarborgen. Voornamelijk met dit laatste element schuurt het wetsvoorstel van de regering enigszins. Hoe zal de Eerste Kamer als chambre de réflexion kunnen fungeren, wanneer zij, evenals de Tweede Kamer, kan rekenen op een direct kiezersmandaat? Aannemelijker is juist dat de Eerste Kamer zich even politiek zal opstellen als de Tweede Kamer. Met het oog op checks and balances is dit zeer onwenselijk. De DL-fractie stelt daarom een alternatief kiesstelsel voor die de ideale balans biedt tussen de elementen van rechtsstatelijkheid, bestuurlijke slagvaardigheid en democratische legitimatie.

Wat de DL-fractie betreft, hebben de Eerste en Tweede Kamer ieder een autonome en gelijkwaardige, maar geen gelijke rol in het wetgevingsproces. De Tweede Kamer is het belangrijkste politieke orgaan. Haar taken en functies legitimeren het feit dat zij middels directe verkiezingen gekozen wordt. De Tweede Kamer heeft dan ook niet alleen het primaat, maar ook een direct democratisch mandaat. Gezien de taakverhoudingen is het onwenselijk dat de Eerste Kamer eveneens een volledig direct kiezersmandaat van de burger krijgt. De taken en bevoegdheden van de Eerste Kamer zijn namelijk van een andere orde, zeker in het licht van het voorliggende voorstel waarin haar taak wordt vastgelegd: toetsen op kwaliteit. Directe verkiezingen kunnen leiden tot scheve verhoudingen tussen de Kamers, aangezien de Eerste Kamer zich ook kan beroepen op een kiezersmandaat. Dit kan leiden tot conflicten tussen de Tweede en Eerste Kamer. Het zou in de ogen van de DL-fractie dan ook passender zijn de Eerste Kamer indirect te verkiezen. Deze verkiezing zou kunnen lopen via lokale vertegenwoordigers, maar dat heeft als sterk nadeel dat regionale verkiezingen worden overschaduwd door landelijke thema’s. In onze gedecentraliseerde eenheidsstaat hechten wij veel waarde aan de lokale autonomie en een zo goed mogelijk lokaal bestuur. Dit bestuur moet gekozen worden op inhoud en kwaliteit, niet omdat de moederpartij is bij zetels in de Eerste Kamer. De DL-fractie stelt daarom voor om de leden van de Eerste Kamer te laten kiezen door de leden van de Tweede Kamer. Om de afhankelijkheid van de Eerste Kamer ten opzichte van de Tweede Kamer te doorbreken, zal de Eerste Kamer om de vier jaar voor de helft verkozen worden door de Tweede Kamer. De Eerste Kamer is zodoende nimmer in zijn geheel verbonden aan de zittende Tweede Kamer. Bovendien brengt het langere lidmaatschap van de senatoren met zich dat de invloed van de politieke waan van het moment in de Eerste Kamer afneemt, hetgeen de kwaliteitstoets ten goede komt. Deze kwaliteitstoets moet de Eerste Kamer overigens wel effectief kunnen uitvoeren. In dit kader is het essentieel dat de Eerste Kamer voorstellen kan verwerpen met een normale meerderheid, en niet met slechts tweederden der uitgebrachte stemmen, zoals de regering voorstelt.

Wanneer de leden van de Eerste Kamer gekozen zullen worden door de leden van de Tweede Kamer zal er ten opzichte van het wetsvoorstel van de regering niet ingeboet worden op bestuurlijke slagvaardigheid. De samenstelling van de Eerste Kamer zal immers niet wezenlijk verschillen van de samenstelling van de Tweede Kamer, wat de stabiliteit tussen beide Kamers ten goede komt. Bij een nagenoeg gelijke samenstelling hoeft niet gezocht te worden naar een politieke meerderheid en wordt de Eerste Kamer een stabiele factor die daadkrachtig op kan treden daar waar het moet en zich kan bezighouden met haar taak: wetgeving toetsen op kwaliteit. Het door de DL-fractie voorgestelde kiesstelsel is daarmee in lijn met de gedachte achter het wetsvoorstel.

De kritiek op het voorstel van de DL-fractie zou mogelijk kunnen liggen in een afname van democratische legitimiteit van de Eerste Kamer. Deze kritiek is echter onterecht. Zoals eerder uiteengezet is het in het kader van checks and balances onwenselijk dat de Eerste Kamer net als de Tweede Kamer een direct gekozen mandaat van de burger krijgt. Directe democratische legitimatie van de Eerste Kamer is dan ook niet aanbevelenswaardig. Het meest democratische alternatief is de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer te laten verlopen via de leden van de Tweede Kamer, zoals de DL-fractie voorstelt. De Tweede Kamer is rechtstreeks gekozen door de kiezer. In de keuze voor senatoren die de Tweede Kamer maakt komt daarom ook de voorkeur van de kiezer tot uiting. Hierdoor wordt er niet kwalijk ingeboet aan democratische legitimatie ten opzichte van het voorstel van de regering. Bovendien zal het voorstel van de DL-fractie tot een toename in democratische legitimatie van de Eerste Kamer leiden ten opzichte van de huidige verkiezingswijze van de Eerste Kamer.

Volgens de DL-fractie is ons parlementaire tweekamerstelsel een groot goed. Om ons tweekamerstelsel optimaal te laten functioneren hebben we twee sterke Kamers nodig met elk een eigen taak. Het systeem dient dan ook zo ingericht te worden dat beide Kamers in staat gesteld worden hun taken goed uit te oefenen. Het voorstel van de regering is een eerste stap in de goede richting, en DL bouwt hier graag op voort.

Casper Dekker, Arie Vonk Noordegraaf, Hans Balfoort, Manon Julicher, Sybren Straatsma, Jimmy Rijken en Emma van der Ploeg (Fractie Domstad Liberaal, Universiteit Utrecht). Deze post maakt deel uit van een reeks posts in het kader van het Studentenparlement 2014-2015.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: