Donner repareert legesheffing

door GB op 23/09/2011

in Decentralisatie, Haagse vierkante kilometer, Rechtspraak

Donner probeerde zo uitgebreid mogelijk het nieuws te halen met zijn wetsvoorstel om in de Gemeentewet een betere grondslag voor het heffen van leges voor ID-kaarten te creëren. Anders gezegd: de Griekse toestanden zijn voorbij; er moet weer gedokt worden.

Opvallend daarbij was dat Donner beweerde dat het ‘vanaf vandaag’ niet meer mogelijk was om gratis een kaart te bestellen, terwijl het tegelijkertijd om een wetsvoorstel gaat waar de Tweede Kamer en de Eerste Kamer nog over moeten beslissen. Gokt Donner erop dat we daar pas achter komen als de wet al in het Staatsblad staat en probeert hij ons een gratis kaart door de neus te boren?

Niet helemaal. Het wetsvoorstel bevat een bepaling waarmee de wet straks terugwerkt tot de dag van de indiening van het wetsvoorstel, althans ten aanzien van aanvragen die daarna worden ingediend. Dit soort terugwerkende kracht van bezwarende fiscale maatregelen is natuurlijk zeer bezwaarlijk, maar niet geheel uitgesloten. Om straks stevig te staan tegen verwijten van rechtszekerheid probeert Donner er nu zoveel mogelijk media-aandacht te trekken. En hij wijst er in de Memorie van Toelichting fijntjes op dat de kaart helemaal niet ‘gratis’ is, maar de belastingbetaler nu 1,5 miljoen euro per week moet ophoesten om dit geintje te betalen.

De kern van het wetsvoorstel is deze:

Voor het verrichten van handelingen ten behoeve van de aanvraag van een Nederlandse identiteitskaart als bedoeld in artikel 2, tweede lid, van de Paspoortwet door de burgemeester van een gemeente, kunnen rechten worden geheven. Deze rechten worden aangemerkt als gemeentelijke belastingen.

Ik ben geen deskundige op het gebied van gemeentelijke belastingen, maar het is opvallend dat het geen wijziging van de Gemeentewet betreft. Het leest een beetje als een correctie van de interpretatie. De kern van het argumentatie van de Hoge Raad was immers dat er te weinig individualiseerbaar belang was bij de aanvraag van een ID-kaart en dat er dus geen rechten konden worden geheven krachtens artikel 229 lid 1 sub b Gemeentewet. Een individualiseerbaar belang is echter een vereiste voor alle ‘rechten’, zodat de Hoge Raad eigenlijk zegt: je kunt geen überhaupt geen ‘rechten’ heffen voor de aanvraag van een ID-kaart. Dat kan lekker wel, zegt het wetsvoorstel. Om er vervolgens de angel uit te trekken: ‘deze rechten worden aangemerkt als belastingen’. Voor ‘belastingen’ is immers niet vereist dat sprake is van een duidelijk individueel belang; het bezit van een hond is voldoende grondslag.

Door de legesheffing voor ID-kaarten nadrukkelijk toch als ‘rechten’ te kwalificeren krijgt deze wet trekjes van de zogenaamde ‘interpretatieve wet’, zoals ze die in België hebben. De wetgever geeft dan een interpretatie van zijn eigen wet, en die interpretatie van de wetgever is bindend voor de rechter. Dat is wat hier ook lijkt te gebeuren. Wat de Hoge Raad niet wilde accepteren in de vorm van parlementaire opmerkingen ter gelegenheid van de Paspoortwet krijgt hij nu in wetsvorm alsnog voorgeschoteld: het zijn echt rechten. In de Memorie van Toelichting zit ook wel een zekere verontwaardiging. De Paspoortwetgever had de duidelijke bedoeling om wel leges te heffen.

Verder sluimert in de Gemeentewet nog een ander mogelijk probleem: gemeentelijke verordeningen in wier onderwerp door een latere hogere wet wordt voorzien zijn van rechtswege vervallen. De vraag is of het creëren van een nieuwe grondslag moet worden aangemerkt als ‘in het onderwerp voorzien’. Als het dat is, dan zouden alle belastingverordeningen van rechtswege vervallen zijn en is de ID-kaart weer gratis. Totdat 450 gemeenteraden nieuwe verordeningen hebben aangenomen…

Misschien mede met het oog daarop staat in lid 1 van artikel 2 dat gemeentelijke belastingverordeningen die voor de ID-leges nu berusten op artikel 229 Gemeentewet, gaan berusten op artikel 1 van de nieuwe wet. Dat laat zich lezen als een lex specialis ten opzichte van de algemene regeling dat bestaande verordeningen kunnen vervallen.

Tenzij de rechter natuurlijk moeilijk gaat doen over het feit dat in de gemeentelijke verordeningen zelf nog steeds een verwijzing naar artikel 229 Gemeentewet staat.

{ 9 reacties… read them below or add one }

1 m van der meer 27/09/2011 om 22:19

Er is op dit weblog vast wel iemand die mij kan uitleggen, hoe het komt dat een minister wetsvoorstellen indient?
Gezien de scheiding der machten, zou het te verwachten zijn dat de Tweede Kamer de wetsvoorstellen indient. En de minister deze wetten, na goedkeuring Eerste Kamer, uitvoert.

De kwestie wél of niet gratis van ID-kaart interesseert mij niet eens zo, gemeenschapsgeld is gemeenschapsgeld. Echter de staatsrechtelijke kant van het verhaal, gaat mij aan het hart.
Het noodwetje van Donner, komt op mij over, alsof Donner geen respect heeft voor een vonnis van de Hoge Raad.

Heb ik niet goed opgelet bij de lessen geschiedenis en staatsinrichting, of zijn de ambtenaren op het ministerie van Veiligheid en Justitie niet helemaal wakker?

Help mij om te zien hoe het nu zit.

2 PB 28/09/2011 om 09:55

Volgens artikel 81 Gw worden de wetten gezamenlijk door de S-G en de Regering vastgesteld. De regering is dus mede-wetgever. Artikel 82(1) geeft aan dat ook vanwege de Koning (regering) wetten mogen worden ingediend.

Het is in de meeste constitutionele verhoudingen zo dat de Regering ook het recht van initiatief heeft om wetten voor te stellen. De Regering vormt immers de dagelijkse leiding van het land is en beleid moet vormen om problemen aan te pakken. En aangezien een wettelijke grondslag noodzakelijk is voor al het handelen van de overheid, is het logisch dat de Regering ook het recht van initiatief heeft.

Ik denk dat je je stoort aan het monistisch systeem. De Regering en de S-G (met nadruk op de TK) zijn namelijk grondwettelijk wel gescheiden, maar in praktijk niet. Daardoor valt de uitvoerende en de wetgevende macht samen. Het gevolg is vooral veel toneelspel van een ‘coalitie’ en een ‘oppositie’. Waarbij de eigenlijke discussies niet in de SG plaatsvinden, maar achter de coalitie/fractie deuren. Daarna is alles vooral show. Ik ben er zacht gezegd geen fan van.

Donner heeft het dus niet zo moeilijk in de TK omdat hij i.b. van steun verzekert is voor al zijn plannen zonder dat discussie echt nodig is. In de EK heeft hij die steun niet onmiddelijk. Wij vinden dat in NL dan gelijk al heel wat. Holdijk (SGP-EK) heeft geloof ik al voor wat turbulentie gezorgd.

3 PB 28/09/2011 om 10:32

Overigens is er m.i. wel wat te zeggen voor het betalen van de ID-kaart uit de algemene middelen en niet voor een individuele legesheffing, omdat er geen individueel bepaalbaar belang is. Ik ben het wel eens met Van Raak (SP).

Typisch voor ons monisme overigens zei hij zojuist.
Van Raak: “Ik heb al op Nu.nl gelezen dat CDA, VVD en PVV het erover eens zijn dus waarom komen we nog discussieren?”

4 PB 28/09/2011 om 15:09

Kijk dit is een sterk voorbeeld van echt dualisme. http://www.washingtontimes.com/news/2011/sep/27/obamas-jobs-plan-not-top-priority-reid/

Reid is de Democratische leider van de Amerikaanse Senaat; en hij stelt het behandelen van de nieuwe stimulus of banenwet van de Democratische President Obama voortdurend uit. Obama blijft roepen: “Pass this Bill”. Maar Harry Reid weet dat de wet misschien wordt weggestemd door de Democraten (De vorige begroting van de Democraat Obama werd door de Democratische Senaat met 97-0 weggestemd). Reid heeft namelijk geen controle over de Democraten in de Senaat, omdat deze zich ernstig zorgen maken over hun eigen herverkiezing. Kiezers zijn namelijk zeer kritisch geworden…

Geen vluggertjes dus hier…

5 Martin Holterman 28/09/2011 om 17:46

In Amerika werkt het systeem als het niet werkt. That’s a feature, not a bug. In Nederland willen we graag een parlement dat ook daadwerkelijk zo nu en dan een wet kan maken, en dan bij voorkeur een wet die ook nog een beetje leesbaar is. (“We’ve got to pass this bill to find out what’s in it.” zei Pelosi over de 1000+ pagina’s van de health care bill.) Echte machtenscheiding zoals in de VS is sinds 1789 nergens meer serieus geprobeerd, omdat het simpelweg niet werkt.

6 PB 28/09/2011 om 18:04

@ Toch is Amerika de oudste democratie van 240 jaar. M.i. ligt dat in de beperking van de macht van de overheid. Kijk wanneer je als overheid het hele economische leven wil plannen dan is het lastig er samen over eens te zijn wat te doen in zo’n systeem.

7 Martin Holterman 28/09/2011 om 19:56

Oudste democratie? Wij zijn pak ‘m beet al sinds 1581 een democratie, en Zwitserland nog veel langer.

Van liberalisme hoef je me niet meer te overtuigen, ik ben al lid van die club. Maar dat breng je niet in de praktijk door wetgeving praktisch vrijwel onmogelijk te maken. Maak het dan ook in theorie moeilijk, door een sterk grondwettelijk hof in te voeren in combinatie met nauwkeurig omschreven bevoegdheidsomschrijvingen en versterkte meerderheden. Als je dat niet wil, dan moet je het volk de baas laten zijn.

Een systeem als dat in Amerika is een bron van onvrede: in 2006 en 2008 krijgen de Democraten een massaal mandaat, en toch verandert er niets. In 2010 en – mogelijk – 2012 gaan de kiezers naar de Republikeinen, en weer verandert er niets. Dan kun je wachten op Tea Party onvrede. (Dat is alleen anders als de kiezers tevreden zijn, uiteraard.)

8 PB 28/09/2011 om 22:02

@ martin… ik denk dat je daar wel gelijk in hebt.

Ik vraag me ook altijd af waarom Obama in de 2 jaar dat hij het Huis en het Congres had niks deed op het gebied van het budget en het schuldplafond. Het systeem is ook duidelijk niet gebouwd voor snel slachtvaardig overheidsoptreden binnen de economie. Maar ja, dat is ons systeem ook niet.

9 Martin Holterman 28/09/2011 om 22:24

@PB: Obama had 60 stemmen nodig in de Senaat, en die had hij maar een paar maanden, omdat ze eerst nog moesten uitzoeken hoe dat in Minnesota zat met Al Franken, en omdat later Ted Kennedy stierf en vervangen werd door een Republikein. En bij die 60 senatoren zaten ook nog twee Independents: Joe Lieberman en Bernie Sanders.

http://en.wikipedia.org/wiki/111th_United_States_Congress#Party_summary

Reactie achterlaten

{ 3 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: