Drie keer links, twee keer rechts en dan bent u er

door SV op 25/04/2009

in Varia

4,7 miljoen maal werd de stemwijzer geraadpleegd tijdens de laatste Tweede Kamerverkiezingen. Men kan slechts hopen dat initiatiefnemer Instituut voor Publiek en Politiek (IPP) zo onafhankelijk is als het claimt – en dat Geert, Rita en de rest meer verstand hebben van politiek dan van computers. In ieder geval komt de helft van het budget van IPP van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, de andere helft van lokale overheden, particuliere opdrachtgevers etc. Anyway, na een succesvolle export naar o.a. Duitsland, UK, Frankrijk en Bulgarije (waar de mensen al gewend waren te horen naar wie hun stem moest uitgaan), is er nu een stemwijzer voor de komende Europese verkiezingen.

Met de stemwijzer is het een beetje als met staatsinterventie in de economie: er is veel voor te zeggen, maar een goed gevoel houd je er toch niet aan over.

In ieder geval stimuleert de stemwijzer goede verkiezingen. Ten eerste worden kiezers meer betrokken bij komende verkiezingen en gaan ze beter nadenken over politiek en politieke processen. De kieswijzer is immers een laagdrempelig en speels instrument en iedere test, ieder spel en iedere discussie over politiek is welkom omdat het leidt tot meer betrokkenheid bij die politiek.

Ten tweede informeert de stemwijzer. De Europese versie vermeldt de standpunten van partijen over het onderwerp van de betreffende vraag (nooit geweten dat bijna alle partijen – behalve die van Geert – voor een Europees asielbeleid zijn). Tegelijkertijd komen onderwerpen aan de orde waarvan de gemiddelde kiezer niet wist dat ze speelden. Ten slotte, maar zeker niet onbelangrijk, wordt het blikveld van de kiezer verwijd als de stemwijzer de kiezer adviseert op een heel andere partij te stemmen dan hij de afgelopen jaren heeft gedaan. Nu hopen dat de stemwijzer ook op platteland, bejaardenhuis en vakbond populair is.

Tegen de stemwijzer spreekt maar weinig. Misschien dat een stemwijzer de dominantie van enkele onderwerpen in het debat versterkt als de vraagstellingen zich concentreren op populaire onderwerpen als JSF, euthanasie en de strafmaat voor criminelen. Misschien dat sommige vragen wat lastig voor de kiezer zijn te beantwoorden – is de opslag van kernafval veilig genoeg? Deze bezwaren betreffen echter alleen de uitvoering van de stemwijzer.

Toch overheerst het gevoel dat de stemwijzer een zwaktebod is. Voorop moet toch staan dat de kiezer kiest, en hij kiest niet echt als een stemwijzer hem voorschrijft welke keuze goed bij zijn opvattingen past. Bovendien betekent een goede aansluiting van de opvatting van een partij bij die van de kiezer nog niet dat deze partij ook bij die kiezer past als representant om de juiste beslissing te nemen over de enorme diversiteit aan punten waarover parlementariërs hebben te beslissen. Natuurlijk kan de kiezer de toetreding van Turkije  hoogstpersoonlijk willen blokkeren, veiligheid het allerbelangrijkste vinden en no way dat hij zijn hypotheekrente niet meer kan aftrekken, maar als hij denkt dat Mariëtte Hamer een hart van goud en een platina verstand heeft, hoop ik toch dat hij zijn stem niet aan Mark Rutte geeft.

Dat partijen en parlementariërs meer zijn dan de som van hun opvattingen over 30 onderwerpen, lijkt ook door het IPP te worden onderkend. Waarom zijn anders de partijen die vermoedelijk geen zetels gaan krijgen in de komende verkiezingen – ondanks welluidende namen als PEP, LibDem en Newropeans – uitgesloten van het stemadvies (tenzij zij wel worden aangevinkt)? Ik kan geen andere reden bedenken dan dat IPP vraagtekens zet bij de capaciteiten van die partijen en hun leden.

En nu maar hopen dat kiezers zo irrationeel zijn als wordt aangenomen en zij wel massaal de kieswijzer gebruiken maar het advies even massaal in de wind slaan.

PS Uiteraard kon ik het niet laten de kansloze partijen aan te vinken als potentiele partijkeuze. Wat blijkt? LibDem ging in mijn stemadvies met afstand aan de leiding. Helaas zijn de kandidaten van LibDem nog niet bekend, maar bij deze zeg ik alvast sorry tegen de voorpersoon ervan: mijn stem gaat aan hem / haar voorbij.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 FTG 27/04/2009 om 08:49

Dat is inderdaad het nadeel van de stemwijzer: dat er geen rekening gehouden wordt met de persoonlijkheid van kandidaten. Die doet er immers wel toe, met name als het gaat om de aanpak van onvoorziene problemen, die in de verkiezingsprogramma’s uit de aard van de zaak niet aan de orde kunnen komen. Denk bijvoorbeeld aan de financiele crisis; een probleem van eminent belang, dat echter in geen enkel programma besproken werd (ik heb het over de verkiezingen voor de huidige Tweede Kamer).

Evenmin komt er in naar voren in hoeverre partijen bereid zijn tijdens de formatie of tijdens de kabinetsperiode compromissen te sluiten. Denk aan de jsf of aan het Uruzgan onderzoek.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: