Een stemwijzer voor laaggeletterden

door FTG op 26/05/2010

in Haagse vierkante kilometer

Onlangs is een stemwijzer voor laaggeletterden en zwakbegaafden gelanceerd. Ik voelde mij meteen aangesproken en besloot eens een kijkje te nemen. De vragen zijn geïllustreerd met tekeningen die de situatie moeten verduidelijken. Bij de vraag of religieuze scholen openlijk homoseksuele leraren mogen weigeren is een, zelfs naar de maatstaven van de jaren vijftig, zeer zedig en truttig geklede lerares te zien. Met een resoluut gebaar weigert ze de toegang aan twee mannelijke leraren die direct als homo’s te herkennen zijn door de kinky seksspeeltjes die ze bij zich dragen: een passer en een geodriehoek.

Bij een vraag over ziektekosten is een rijke en een arme afgebeeld. De rijke ligt in een ziekenhuisbed gekleed in Jacquet. Ik denk dat het een nieuwe rijke is, want anders zou hij wel begrijpen dat een Jacquet geen gepaste nachtkleding is. De arme in het plaatje is meteen te herkennen aan zijn ongeschoren tronie en slecht zittende kleding. Dat thema wordt doorgetrokken bij de vraag of kinderbijslag inkomensafhankelijk moet worden. Er zijn twee gezinnen te zien. Een net gezin, waarbij de vader en de zoon een pak aan hebben; dit is het rijke gezin. Daarnaast staat een arm gezin, herkenbaar aan de morsige, ongewassen kleren en de wederom ongeschoren vader, die dit keer een mouwloos T-shirt aan heeft waar een enorme bierbuik onder vandaan puilt. Wat is toch de boodschap van deze stemwijzer? Armen zijn te lui om zich te wassen en te belazerd om zich te scheren?

Soms zitten er hinderlijke fouten in deze stemwijzer en corresponderen de plaatjes niet met de geschreven vraag. Stelling 14 luidt dat de studiefinanciering onaangetast moet blijven. Als je het daar mee eens bent antwoord je “mee eens” of “helemaal mee eens”, geïllustreerd door één of twee opgestoken duimen. Op de bijbehorende plaatjes is echter eerst een grote hand te zien (die vermoedelijk voor de overheid staat) die grote hoeveelheden geld uitstrooit over twee studenten. Naast dat plaatje staat een pijl die verwijst naar een ander plaatje, verandering symboliserend. Op dat andere plaatje staat dezelfde hand afgebeeld, maar nu stoppen de studenten geld in die hand. De plaatjes geven dus weer dat er een verandering is van meer geld voor studenten, naar minder geld voor studenten. Als je derhalve aangewezen bent op de plaatjes en je wilt dat de studiefinanciering onaangetast blijft, zou je dus antwoorden “niet mee eens”. Maar ga je alleen op de tekst af, dan zou je antwoord zijn: “mee eens”.

Hetzelfde geld voor stelling 22, die luidt dat de hypotheekrenteaftrek onaangetast moet blijven. Op het eerste plaatje is een trotse huiseigenaar te zien die geld ontvangt. Op het tweede plaatje diezelfde eigenaar, alleen staat er nu een groot kruis door het plaatje. De laaggeletterde die tegen de hypotheekrenteaftrek is, is het dus met die verandering die door de plaatjes wordt weergegeven eens. Als hij echter “mee eens” invult, stemt hij voor de stelling dat de hypotheekrente onaangetast moet blijven. Hij vindt echter het tegenovergestelde.

1 Björn S 26/05/2010 om 15:31

Dat laatste over de hypotheekrenteaftrek klopt niet helemaal: in het plaatje waar een kruis doorheen staat krijgt de trotse huiseigenaar duidelijk minder geld uit de grote blauwe envelop in zijn hand gestort dan in het andere plaatje. Hieruit valt dus op te maken dat de situatie waarin de trotse huiseigenaar minder geld van de overheid krijgt, niet door mag gaan. Er mag dus niets veranderd worden aan de oude situatie. Het wordt wel een beetje ‘zoek de verschillen’ en sommige plaatjes zijn wel erg cryptisch.

Mijn persoonlijke favoriet is het plaatje bij de vraag over euthanasie met de troostende engel, de huilende echtgenoot en de sadistische dokter met de spuit.

2 Rove (niet Karl) 26/05/2010 om 19:12

Mijn persoonlijke favoriet is de uitslag.

In het belang van de doelgroep worden de vragen bewust simpel gehouden worden; datzelfde geldt niet voor de weergave van de uitslag.

Waar je zou verwachten dat het resultaat van de gehele exercitie weergegeven wordt met – bijvoorbeeld – een partijlogo of een directe link naar de politieke partij die het dichtst in de buurt komt van de politieke voorkeur, heeft het Kieskompas er voor gekozen de uitkomsten keurig visueel te verbeelden met een zog. Cartesisch coördinatenstelsel. Om het geheugen op te frissen: dat is (hier) een twee-assenstelsel, waarbij op de x-as de verhouding tussen “links” en “rechts” wordt uitgezet en op de y-as de verhouding tussen “progressief” en “conservatief”. Binnen de vier kwadranten van dit stelsel worden de politieke partijen met partijlogo’s weergeven. Het snijvlak bepaalt de politieke voorkeur.

Makkelijk? Misschien, maar niet voor iedereen, en naar verwachting zeker niet voor ‘zwakbegaafden’.

Het Kieskompas houdt kennelijk niet van betutteling en gaat zonder meer uit van het vermogen tot zelfredzaamheid van deze doelgroep. En ach, hoe ingewikkeld kan de interpretatie van zo’n cartesisch coördinatenstelsel nu eigenlijk zijn toch?

Vorige post:

Volgende post: