Eén voor allen…

door IvorenToga op 18/09/2012

in Rechtspraak

Post image for Eén voor allen…

Studenten die een vak aan een competitieve universiteit volgen, weigeren nog wel eens medestudenten in, bijvoorbeeld, collegeaantekeningen te laten delen of hen op andere wijze behulpzaam te zijn. Je zou je plaats op de ranglijst en daarmee je kans op een topbaan eens kunnen verspelen. Dit verschijnsel vindt men vooral in de Verenigde Staten, maar ook Europese landen als Frankrijk en zelfs Nederland zijn daarvan niet helemaal vrij. In ons rechterswerk komt een met deze praktijk vergelijkbaar fenomeen voor. De achtergrond is echter een heel andere en het gaat natuurlijk niet op dezelfde botte manier als in de academische wereld. Ik doel op het (laten) delen, of liever: niet (laten) delen, van (in) zittingsaantekeningen. De achter het laatste liggende gedachte lijkt veelal de rechterlijke onafhankelijkheid te zijn. Is dat wel terecht?

Wie met enige weemoed terugkijkt naar de tijd waarin dossiers van MK-zittingen in strafzaken nauwelijks de omvang van die van een simpele politierechter anno nu overstegen, kan zich voorstellen dat iedere rechter – bij toerbeurt – het op zijn bureau of thuis bezorgde originele dossier nog van begin tot eind nauwkeurig kon bestuderen.  Dit gold temeer, omdat het aantal zittingen door de bank genomen een beperkte omvang had. Je wist, bij wijze van spreken, dat je na een dag MK altijd naar het Concertgebouw kon en ook nog tijd had tevoren bij Keijzer te dineren. Gezamenlijke of gedeelde voorbereiding ontbrak in die tijd. Ieder deed zijn werk voor zichzelf. Alleen de griffier moest zorgen dat hij in de twee weken na de zitting het na het rondzenden van zijn concept van potloodhiëroglyfen vergeven vonnis uitspraakklaar maakte. Gelukkig bestond promis nog niet. Wel was het handig, als de griffier alvast de “uitgehaakte bewijsmiddelen“ op een rijtje had staan. Maar totdat de aanvulling op het vonnis moest worden gemaakt, werd daaraan geen aandacht besteed.

Wij hebben nu met aanzienlijk dikkere dossiers en nog evenveel zittingen te maken en zouden dus van al die zaken elke bladzijde op zijn minst moeten hebben gezien, voordat wij de zitting of in ieder geval de uitspraak doen. Dat wordt steeds moeilijker, ook al is niet elke pagina even belangrijk en valt de kern van een zaak meestal in een beperkt deel van het dossier te vinden. Het zou dus handig zijn, als niet ieder lid van een MK-combinatie (vier koppen, inclusief de griffier) alles zou hoeven lezen, maar de taken op de een of andere manier zouden worden verdeeld.

Zo zou men de afspraak kunnen maken dat, als vier zaken op de rol staan, ieder lid van de combi een daarvan voorbereidt, niet alleen voor zichzelf, maar ook voor de anderen. Dat betekent dat hij (of zij) een uittreksel van het dossier maakt waarvan de collega’s eveneens gebruik kunnen maken. Handig is dan natuurlijk ook, als degene die dat uittreksel vervaardigt, de zaak tevens op de zitting behandelt. (De voorzitter neemt dan de zaak die de griffier voorbereidt, voor zijn rekening.) Helemaal praktisch is het, als dat uittreksel het onnodig maakt nog in het dossier te kijken en meteen de mogelijke bewijsmiddelen op een rijtje zet (nuttig bij het raadkameren en handig voor de griffier, die daarmee zijn promisvonnis kan maken). Nog mooier is het, als dit werk niet pas tijdens de voorbereiding van de inhoudelijke behandeling wordt verricht, maar al in een vroeg stadium wordt voorbereid. Zo zal een groot aantal MK-zaken uit de raadkamer gevangenhouding voortkomen. Een aantal zal daarnaast proforma- of regiezittingen hebben gehad. In al die stadia kunnen de uittreksels al worden gemaakt en aangevuld. Het mooiste is dan natuurlijk, als de zaak bij dezelfde rechter(s) blijft, maar met een goed afgesproken werkwijze kunnen ook anderen een uittreksel aanvullen of voorbereiden zonder dat dat aan de waarde afbreuk hoeft te doen.

Is dit alles zo revolutionair? Helemaal niet. Bij veel rechtbanken en in veel combinaties wordt deze werkwijze geheel of ten dele toegepast. Maar er zijn (nog altijd) heel wat rechters die zelf elke bladzijde van het dossier willen zien (“proeven”), die – soms met een beroep op hun onafhankelijkheid (daar is ie dan) – niet op uittreksels van anderen willen afgaan en deze zelf ook niet voor anderen willen maken. Dat is, hoe respectabel ook, erg jammer.

Door op de hiervoor beschreven wijze een MK voor te bereiden, maakt de combi daarvan veel meer een gezamenlijk product. De leden leren elkaar kennen en vertrouwen en durven op elkaars werk af te gaan. Dat geldt nog meer, als men vaker in dezelfde samenstelling zit, als vaste kamer of als onderdeel van een (relatief klein) team. Het effect is ook dat men minder tijd aan de voorbereiding hoeft te besteden. Wel zal deze niet meer op het laatste moment kunnen geschieden. Als je je met behulp van het door je collega gemaakte uittreksel op een zaak wilt voorbereiden, zul je dat uittreksel enige tijd tevoren op je bureau of in je mailbox moeten hebben. Dat biedt ook de gelegenheid nog eens in het dossier te kijken, als je – naar aanleiding van een onderdeel van het uittreksel – een verklaring of een rapport nog eens wilt doorlezen. Anders dan op de universiteit kun je de boeken voor je tentamen dus niet meer pas de laatste nacht gaan inzien.

Betekent dit dat iedereen op deze wijze moet gaan werken en dat degenen die de zaak niet zelf voorbereiden, het dossier niet meer mogen inzien? Nee. Dat dossier blijft natuurlijk, in papieren of digitale vorm, de basis. Misschien hoeft het in het nog lopende papieren tijdperk niet meer in viervoud te worden gekopieerd. Dat scheelt – zeker nu dubbelzijdig kopiëren nog steeds geen bonton is – enkele bomen. Iedereen die het dossier wil proeven, kan dat nog steeds. Alleen heeft hij volgens de hier voorgestelde werkwijze het voorbereidingsformulier van zijn collega als leidraad.

Ik zou sector- en teamvoorzitters van harte willen uitnodigen hun medewerkers te stimuleren zoveel mogelijk – letterlijk – samen te werken. Het eindcijfer wordt er alleen maar hoger door.

Willem F. Korthals Altes
vice-president rechtbank Amsterdam

Deze post is de tweede van een reeks bijdragen over de rechtspraak en de organisatie daarvan die tegelijk hier en op de blog IvorenToga.nl verschijnen. Reacties worden gesynchroniseerd.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 Rodney Guthman 07/10/2012 om 19:09

Ik kan mij in dit voorstel niet vinden. Afgaande op de argumenten in het artikel, kom ik tot de conclusie dat de leden van de MK die niet belast zijn met het opstellen van het uittreksel, worden gedegradeerd tot stoelverwarmers. Weliswaar niet verplicht, maar wel een duw in die richting.

Hoewel ik vertrouwen in de kunde en kritisch denkvermogen van de individuele rechter, blijven het toch mensen. Geef een mens de kans om minder hoeven in te spannen, en dat is wat hij/zij dan ook zal doen, al dan niet op termijn.

M.i. zal de voorgestelde werkwijze afbreuk doen aan de functie en het nut van de meervoudige kamer.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: