Elena Kagan en Kelo

door WVDB op 02/07/2010

in Buitenland

Voor constitutionalisten vormt het US Supreme Court razend interessant gegeven. Niet alleen was Chief Justice Marshall een der eersten om een daadwerkelijk evenwicht der machten en een grondwettigheidstoetsing te benadrukken (sommigen zouden stellen “installeren” of pejoratiever “verzinnen”), in het beroemde Marbury v. Madison in 1803, ook de praktijk van dissenting opinions en het benoemingsproces dragen bij tot debat. Nu moet onmiddellijk genuanceerd worden dat, gelet op de bipolaire politieke structuur van republikeinen v. democraten, vele discussies verdisconteerd moeten worden met de politieke voorkeur van auteur of spreker.  De academische meningen rond Bush v. Gore bijvoorbeeld, waar het Supreme Court onrechtstreeks de presidentsverkiezingen van 2000 besliste, vielen bizar genoeg opmerkelijk mooi langs de ideologische scheidingslijn (een uitzondering daargelaten). Nu we toch dit onderwerp aansijden, mag er op gemerkt worden dat het traditionele verwijt dat er dikwijls 5-4 gestemd wordt volgens politieke voorkeur van de Justices, nuancering en matiging behoeft.

Momenteel zijn de hoorzittingen aan de gang die Elena Kagan (voormalige decaan Harvard Law School en huidig Solicitor General) als presidentiele voordracht voor een zitje als Associate Justice onderwerpen aan de toestemming van de Senaat. dit is een aan de ene zijde enorm democratisch instrument, daar er een woorden- en ideeën wisseling plaatsvindt tussen de senatoren – deelstaatvertegenwoordigers en een toekomstige rechter. Deze zittingen worden trouwens live geblogd. Anderzijds zijn er twee minpunten: ten eerste is het debat soms uiterst symbolisch en politiek geladen (bijvoorbeeld over wapendracht), en ten tweede houdt de potentiële nieuwe rechter zich eerder op de vlakte wanneer het gaat om kritiek op een gemaakte beslissing door haar potentiële collega’s, of wanneer het hangende zaken betreft. Rechterlijke onafhankelijkheid en onpartijdigheid zijn dan ook belangrijke waarden.

Woensdag kwam Kelo aan bod, een hoogst controversiële zaak, die een onteigening ten algemene nutte betreft. In voorliggende zaak besloot de gemeente New London dat ‘ten algemene nutte’ ook een economisch ontwikkelingsplan omvat, dat eigendomme van bepaalde prive-personen, via de overheid zou heralloceren aan het bedrijf Pfizer, en dat de daaruit volgende verhoogde belastingsinkomsten (en werkgelegenheid) een ‘public use’ of algemeen nut uitmaken. Qua erosie van de betekenis van het eigendomsrecht kan dit tellen. Het Supreme Court bevestigde deze praktijk, met massale deelstatelijke wetgeving om dergelijke ‘taking’ (onteigening) tegen te gaan tot gevolg. Zie Kelo v New London. (de bewuste passage over belastingen is chapter 4, § 1).

Meestal zijn het de eerder liberale gezinde Justices die een dergelijke interpretatie voorstaan. Let wel: ‘liberal‘ in de Angelsaksiche zin van het woord, dus eerder sociaal-democratisch vanuit een continentaal-Europees perspectief.
J. Sotomayor, die vorig jaar benoemd werd, toonde in haar confirmation hearing weinig animo om dit precedent te herroepen.
Elena Kagan daarentegen, toonde iets meer bereidheid om eigendomsrecht als constitutioneel beschermd recht te zien. Hoewel zij de heel bizarre zinsnede aanwende: “[on the meaning of ‘public use’ and its test] What the court did in this area when it said this was to kick the question back into the political process.” Nu is de essentie van grondwettelijke bescherming van rechten en vrijheden toch net dat het politieke proces gelimiteerd wordt in haar bereik?
Hier is een uitgebreide behandeling van deze sessie over eigendomsrecht met senator Grassley.

J. Stevens, die na 35 (!) jaar ontslag neemt, en wiens plaats E. Kagan zou innemen, was de auteur van de beslissing van het Supreme Court in Kelo in 2005.

Leuk randfeit is dat J. Stevens als nummer drie op de rangschikking langste staat van dienst, zelf nummer 1 (W. Douglas) is opgevolgd. Voor hem was dat L. Brandeis (van de beroemde zinssnede over federalisme, dat de deelstaten als laboratoria fungeren)  die geboren werd in 1856 en diende vanaf 1916. Op een paar jaartjes na werd dus een periode van 100jaar gevuld door slechts drie rechters!
Of dit een bindend precedent wordt voor Kagan valt af te wachten.

P.S. U vraagt zich wellicht af wat gebeurd is met de arme onteigende mensen uit de zaak Kelo? Dat kan ik u niet vertellen, maar dat Pfizer einde vorig jaar afzag van de vestigingsplannen in New London en aldus het hele ‘public use’ tot nul herleidde, dat kan ik u -helaas- wel mededelen.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: