Energiewet STROOM verworpen door spookstem

door Ingezonden op 09/02/2016

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Energiewet STROOM verworpen door spookstem

Op 22 december stemden 75 Eerste Kamerleden de nieuwe energiewet STROOM weg met 38 tegen 37 stemmen. Toch waren maar 74 Kamerleden aanwezig. Hoe kan dat? Als bezorgde energie-ondernemer -en leek op het gebied van staatsrecht- was ik die dag aanwezig op de publieke tribune. Ik verbaasde me over de procesgang en ontdekte zo dat de Eerste Kamer er niet-transparante herenakkoorden op na houdt. Bovendien wordt de grondwet geschonden door afwezige leden mee te laten stemmen.

Aan het wetsvoorstel STROOM is een drie jaar durend wetgevingstraject vooraf gegaan, met inspraakrondes waarin brancheverenigingen en milieuorganisaties hun inbreng hebben kunnen leveren. Het resultaat is een breed gedragen, beleidsneutrale modernisering van de bestaande wetgeving met één uitbreiding: Het aanwijzen van TenneT als netbeheerder op zee. Dit laatste is belangrijk voor het energieakkoord.
De verplichte splitsing tussen netwerkbedrijven en commerciële energiebedrijven stamt uit 2006 en staat dus ook in STROOM. Een aantal partijen in de Eerste Kamer trachtte deze splitsing nog terug te draaien. Over deze curieuze rolopvatting van Eerste Kamerleden is inmiddels genoeg gezegd en geschreven. Maar níet over de vreemde procedure rond het verwerpen van STROOM.

Ik volgde het debat vanaf de publieke tribune omdat de splitsing voor mijn bedrijf van groot belang is. Minister Kamp gaf aan hier niet aan te zullen tornen, onder andere omdat de Tweede Kamer de splitsing onlangs nog herbevestigde. Uit onvrede met Kamp’s (terecht) principiële houding stemde de Eerste Kamer toen de hele wet weg met 38 tegen 37 stemmen.

Ik telde echter maar 74 leden. De heer Koffeman van de Partij voor de Dieren was in het buitenland. Toch heeft hij volgens het verslag wél meegestemd: tegen. Ik wilde weten hoe dit zit en stuitte toen op een bijzonder herenakkoord: als er per fractie gestemd wordt tellen ook niet-aanwezige leden mee! Deze leden worden dan geacht hetzelfde standpunt te hebben als hun fractie.
Deze praktijk is echter volledig in strijd met de grondwet. Kamerleden stemmen immers ‘zonder last’. Dat wil zeggen dat niemand mag bepalen hoe ze dienen te stemmen. Door afwezige leden mee te tellen bepaalt de fractie hoe dit afwezige lid stemt. Ook is het niet mogelijk om iemand te machtigen: volgens de wet zijn alleen stemmen van fysiek aanwezige Kamerleden geldig.

Er wás dus geen meerderheid tegen STROOM. Bij hoofdelijke telling waren de stemmen met 37-37 gestaakt. In zo’n geval wordt de wet bij een volgende zitting nogmaals ter stemming gebracht. Dit proces geeft alle senatoren de gelegenheid om in alle rust het debat -en de argumenten die daar gewisseld zijn- nogmaals te overwegen en tot een verantwoord besluit te komen.

Drie jaar werk naar de prullenmand -en maanden vertraging voor wind op zee- door een ongrondwettelijk uitgebrachte stem van een afwezig lid. Toen ik dit opbracht bij een betrokkene stuitte ik op nóg een herenakkoord: áls er hoofdelijk gestemd wordt, geldt er een z.g. ‘pairing’ afspraak. Uit coulance met een afwezig Kamerlid trekt een ander lid zich bij stemming terug. “Het maakt dus niet uit dat we bij stemmen per fractie afwezige leden meetellen, de uitslag blijft gelijk”, zo werd mij verteld.
Ik ben daar niet van overtuigd. Als één stem het verschil maakt tussen aannemen of verwerpen van een belangrijke wet, is het de vraag welke loyaliteit zwaarder weegt: die naar de achterban of die naar het afwezige lid. En hoe ver gaat die loyaliteit naar dat afwezige lid? Bij een ernstig ziekbed is het goed uit te leggen, maar trek je bij een belangrijke wet een doorslaggevende stem in als een mede-senator op vakantie is, of een tv-optreden heeft? En weet je bij zo’n stemming aansluitend op het debat eigenlijk wel zeker wat dit afwezige lid zou hebben gestemd?

In ieder geval dient de Eerste Kamer te stoppen met het meetellen van spookstemmen. Er zijn al diverse wetten aangenomen en verworpen waarbij afwezige Kamerleden zonder te stemmen toch de doorslag gaven. Deze praktijk is ongrondwettelijk, niet transparant én niet uit te leggen. Als men rekening wil houden met een afwezige collega kan dat door iemand zich te laten terugtrekken. Dan is het in ieder geval transparant welk Kamerlid zich om welke reden terugtrekt, en kan hij of zij daarover naar de achterban verantwoording afleggen.

Sjef Peeraer (44) is oprichter en algemeen directeur van de Nuts Groep, onder andere bekend van het energiemerk Budget Energie

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: