Europesere verkiezingen voor het Europees Parlement?

door MD op 02/06/2010

in Buitenland

Als het aan de Britse liberaal Andrew Duff ligt mogen we bij de volgende verkiezingen voor het Europees Parlement twee stemmen uitbrengen: Eén op een nationale lijst en één op een Europese lijst, waarop dus ook kandidaten staan die zich niet exclusief in Nederland verkiesbaar hebben gesteld. Ook moet Nederland leuk gaan meedoen met de andere lidstaten en niet langer op donderdag stemmen, maar op zaterdag of zondag. Doel van dit voorstel van de voorzitter van de  Europarlementscommissie voor Constitutionele Zaken is het ‘Europeser maken’ van de Europese verkiezingen.

Los van het feit dat dit voorstel zeer waarschijnlijk, net als al zijn voorgangers, bij voorbaat gedoemd is te mislukken, vraag ik me af of het überhaupt zin heeft. Hoeveel Nederlanders gaan er inderdaad, zoals de bedoeling is ‘Europees’ op een relatief onbekende Fin of Bulgaar stemmen? En hoeveel burgers zullen zich werkelijk aangetrokken voelen tot een Europese partij waarvoor in Nederland geen alternatief bestaat? Misschien bestaat de werkelijke winst van het voorstel er dus wel uit, dat er zich Europese partijen zouden kunnen vormen, die ook daadwerkelijk Europees verkiesbaar zijn. In dat geval zou het aanbod zijn eigen vraag kunnen creëren en zouden Europese politici aan den lijve kunnen ondervinden hoe populair het Europese ideaal is. Aangezien ik online (nog) niet een uitgebreide versie van het plan heb kunnen vinden, kan ik echter niet zeggen hoe ‘Europees’ de partijen op de Europese lijst precies zouden moeten zijn. Denkbaar is immers zowel dat iedere nationale partij zich overal verkiesbaar mag stellen, als dat zo’n partij bijvoorbeeld aan de eisen moet voldoen die nu ook gelden voor fractievorming binnen het EP. Die zijn verplicht transnationaal georganiseerd en vormen tot op heden een scherp contrast met de verkiezingswijze van het Parlement.

Hoewel het voorstel waarschijnlijk kansloos is, kan het desalniettemin een creatieve oplossing zijn voor het dilemma tussen het moeten representeren van Unieburgers en de opdracht dat op degressief-evenredige wijze te doen (art. 14 lid 2). Europese lijsten kunnen immers uiting geven aan de verbondenheid die het Unieburgerschap impliceert. Als alle leden van de Europese Raad en een meerderheid van het EP meewerken, zou bovendien geregeld kunnen worden dat alle Unieburgers gelijk stemgewicht genieten ten aanzien van hun ‘Europese’ stem. Het exacte aantal Europarlementariërs staat namelijk niet meer verdragsrechtelijk vast. Aan de verdragsrechtelijk verplichte degressief-evenredige vertegenwoordiging zou dan tegemoetgekomen kunnen worden via de ‘nationale’ stemmen van de Unieburgers, bijvoorbeeld door de degressiviteit daarin extra zwaar mee te rekenen. Hoewel, extra zwaar hoeft niet eens. Vast staat immers niet hoe degressief die evenredigheid precies moet zijn.

Verreweg de meeste pogingen om een uniforme(re) verkiezingswijze van Europarlementariërs te introduceren zijn echter tot op heden mislukt. Tuurlijk, de verschillende procedures zijn tegenwoordig veel uniformer dan ooit in den beginne en niet geschoten is altijd mis. Maar toch, het Parlement heeft weliswaar de bevoegdheid een uniforme verkiezingswijze voor te stellen en dat is zo’n beetje het enige initiatiefrecht dat het heeft. Daarmee is alleen niet gezegd dat gebruikmaking daarvan ook succesvol zal zijn. De lidstaten zijn notoir koppig in het vasthouden aan hun eigen procedures en stemtradities. Mijn voorspelling is dus dat het plan van Andrew, hoe mooi het ook in elkaar zou kunnen zitten, het niet gaat halen.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Filip S. 04/06/2010 om 11:14

Beste MD,

Als je op de website van het EP doorgaat naar de commissies, dan kun je op een gegeven moment de commissie const. zaken (afco) aanklikken. Meteen zie je dan een link naar het rapport van Duff.

(ik weet niet of de link permanent is, maar hierbij:
http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/homeCom.do?language=NL&body=AFCO)

2 MD 04/06/2010 om 11:31

Beste Filip,

Dank voor de link! Voor zover ik het zo snel kan overzien ziet het er interessant uit. Met name het universeel maken, en dus in Nederland verlagen van de leeftijdsdrempel voor het actieve kiesrecht tot 16 en het plan om 25 Europarlementariërs ‘EU-breed’ te laten kiezen, en de eis dat in ieder geval die lijst van 25 ‘gender-balanced’ moet zijn, trekken de aandacht. Zodra ik tijd heb ga ik eens kijken welke visie op vertegenwoordiging hierachter zit…

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: