Federalist Papers no. 35 – Concerning the General Power of Taxation (continued)

door JAdB op 02/10/2013

in Bestuursrecht

Post image for Federalist Papers no. 35 – Concerning the General Power of Taxation (continued)

Hamilton houdt ook in dit paper vast aan een (in beginsel) ongelimiteerde macht voor de federale overheid om belastingen te heffen. Hij trekt zijn betoog echter breder: hij gaat in op het democratisch gehalte van belastingwetgeving. Aan de federale bevoegdheid om belastingen te heffen werd namelijk wel tegengeworpen dat het Huis van Afgevaardigden te weinig leden zou hebben om het Amerikaanse volk te representeren. Daardoor zouden ook belastingmaatregelen onvoldoende democratisch zijn gelegitimeerd. Hamilton is daar natuurlijk niet mee eens.

Een uitstapje naar het democratisch gehalte van Nederlandse regelgeving en de manier waarop deze wordt gewaarborgd.

Het legaliteitsbeginsel beoogt een dergelijke waarborg te bieden. Dit beginsel schrijft voor dat, waar mogelijk, regelgeving moet zijn vervat in een formele wet, zodat de volksvertegenwoordiging rechtstreeks bij de vaststelling van de regelgeving betrokken blijft.  Delegatie, waarmee regelgevende bevoegdheid wordt overgedragen naar een lager orgaan (bijvoorbeeld de regering die amvb’s vaststelt), is dus onwenselijk. De volksvertegenwoordiging is dan immers niet meer betrokken bij de totstandkoming van regelgeving. Praktisch gezien is delegatie evenwel niet te vermijden. De formele wetgever kan nu eenmaal niet alles regelen.

Om te voorkomen dat er te veel bevoegdheden worden gedelegeerd zijn er in de literatuur voorwaarden aan delegatie gesteld. Zo moeten de essentialia van de regels in de wet in formele zin zijn neergelegd zodat de gedelegeerde bevoegdheid duidelijk is begrensd (blanco delegatie is dus niet toegestaan), is delegatie alleen in bepaalde gevallen toegestaan (bijvoorbeeld regels van administratieve aard) en is het onder omstandigheden noodzakelijk om het democratisch deficiet te beperken door bijvoorbeeld een voorhangprocedure voor te schrijven.

Ten aanzien van de belastingheffingen geldt in Nederland in dit verband art. 104 Grondwet: belastingen worden uit kracht van wet geheven. Daarin wordt gelezen: delegatie is beperkt toegestaan. De afgelopen Prinsjesdag werd duidelijk dat de regering het niet zo nauw neemt met het legaliteitsbeginsel. Een citaat uit het advies van de Raad van State over het belastingplan:

De Afdeling constateert dat in fiscale wetgeving in toenemende mate gebruik wordt gemaakt van delegatiebepalingen. Wat betreft het belastingplanpakket 2014 verwijst de Afdeling naar de wetsvoorstellen Belastingplan 2014 (buitenlandse belastingplicht, lokaal opgewekte energie), Overige fiscale maatregelen 2014 (waardering serviceflats) en Wet aanpak fraude toeslagen en fiscaliteit (aanpak malafide uitzendondernemingen). Het gevolg van een toenemend gebruik van delegatiebevoegdheden is dat het primaat van de wetgever onder druk komt te staan en dat steeds meer fiscale rechten en verplichtingen – in strijd met het uitgangspunt van artikel 104, eerste volzin, van de Grondwet – niet uit de wet voortvloeien, maar uit lagere regelgeving.

Delegatie is een trend, die op meer beleidsterreinen waarneembaar is (bijvoorbeeld het onderwijsrecht). De band tussen burger en regel wordt daardoor steeds verder opgerekt. Hamilton schreef nog:

This dependance, and the necessity of being bound himself, and his posterity, by the laws to which he gives his assent, are the true, and they are the strong chords of sympathy between the representative and the constituent.

Dat kunnen we inmiddels wel vergeten. Ik stel voor om, als we het hebben over het gebrek aan het primaat van de politiek of de kloof tussen burger en politiek, in plaats daarvan te spreken over the long chords of antipathy between the representative and the constituent.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: