Filmreview: Law Abiding Citizen

door LD op 06/01/2010

in Recensies

“It’s not what you know, Clyde, it is what you can prove in court. That is how the justice system works.” Met deze woorden probeert aanklager Nick Rice (Jamie Foxx) aan het begin van Law Abiding Citizen de zwaar getroffen Clyde Shelton (Gerard “This is Sparta!” Butler) ervan te overtuigen dat hij wel een deal moet sluiten met de moordenaar van zijn vrouw en dochtertje. Clyde en zijn familie werden het slachtoffer van een brute roofoverval door twee zware criminelen op hun woning. Clyde raakte gewond en verloor het bewustzijn, maar zag wel hoe zijn vrouw met een mes werd bewerkt en doodbloedde. Zijn dochtertje werd door een van de criminelen op de arm genomen en mee naar achteren gedragen. Wat vervolgens buiten het zicht van de camera gebeurt laat zich raden: ook zij kan het niet navertellen. Gelukkig worden de daders snel gepakt. Er zijn echter bewijsproblemen. Wegens procedurefouten mag het DNA-bewijs tegen de twee daders niet gebruikt worden. Dat leidt ertoe dat aanklager Rice de zaak niet zomaar voor de rechter durft te brengen. Wat als de jury de getuigenis van Shelton niet gelooft?

Rice wil geen vrijspraak riskeren, voornamelijk omdat dat zijn “96% conviction rate” in gevaar kan brengen. Daarom sluit hij een deal met de ene dader: als hij getuigt tegen de andere dader komt hij er met een lichte straf vanaf terwijl de ander de doodstraf wacht. Helemaal rechtvaardig is het niet, maar “a bit of justice is better than no justice at all”, aldus Rice. Het behoeft niet te verbazen dat Clyde Shelton niet overtuigd is. Van de beide daders is degene die hooguit vijf jaar moet brommen degene die de moorden pleegde. De andere, die een naald in zijn aderen kan verwachten, heeft de facto alleen maar het huis leeggeroofd en toegekeken. Maar Shelton staat machteloos. De deal van aanklager Rice gaat door en Shelton moet tandenknarsend toekijken hoe de moordenaar van de meest dierbare personen in zijn leven vrolijk en met een gemene grijns op zijn gezicht de hand van Rice schudt. Over een paar jaartjes staat hij weer buiten! Aan Sheltons blik is te zien dat hij stilletjes wraak zweert.

Maar wie nu een Death Wish-achtig vervolg verwacht, heeft het mis. Waar Paul Kersey het recht in eigen hand neemt en afrekent met de criminelen die zijn vrouw en dochter hebben gedood, respectievelijk verkracht, pakt Clyde Shelton het veel groter aan. Niet alleen de criminelen moeten dood, ook hun advocaat, de rechter die de zaak behandelde, natuurlijk de medewerkers van het Openbaar Ministerie en uiteindelijk zelfs de burgemeester, de politie van Philadelphia (waar de film zich afspeelt) en de FBI. Shelton neemt het kortom niet op tegen individuen, maar tegen het systeem zelf. Tien jaar lang bereidt hij zijn aanval voor. Het opmerkelijke is dat hij deze voor het grootste gedeelte uitvoert terwijl hij reeds achter de tralies zit. Na de gruwelijke moord op de mannen die zijn huis waren binnengevallen (de een wordt nota bene in de executieruimte van de gevangenis vermoord!) is Shelton al gauw verdachte. Hij wordt opgepakt en belandt in de gevangenis. Maar ondanks dat hij daar zit, sterven zijn ‘vijanden’ bij bosjes en allemaal op onnatuurlijke wijze. De moorden zijn stuk voor stuk zeer professioneel uitgevoerd en hebben één ding gemeen: ze zijn werkelijk beestachtig. Dat maakt het moeilijk om sympathie voor Shelton op te brengen. Shelton is dan ook, anders dan Paul Kersey, niet de held van de film, al kon de persoon met wie ik de bioscoop bezocht zich wel voorstellen dat de voortdurende eigenrichting de natte droom van Joost Eerdmans moest zijn, inclusief het ‘verwijderen’ van een slap straffende vrouwelijke rechter.

Shelton is geen held, maar hij fascineert wel, vooral door de manier waarop hij het systeem in zijn voordeel probeert te gebruiken, daarin slaagt, en vervolgens zijn slagen gebruik om het falen van het systeem aan te tonen. Zo wijst hij er tijdens zijn voorgeleiding – er zijn dan nog maar twee doden gevallen: de beide overvallers – fijntjes op dat het bewijs tegen hem flinterdun is en dat er dus geen enkele grond is om hem in voorarrest te nemen en te houden. Daarbij citeert hij jurisprudentie waarvan hij zelfs het zaaknummer uit zijn hoofd heeft geleerd. Als aanklager Rice met zijn mond vol tanden staat en de rechter op het punt staat zijn vrijlating te bevelen, draait Shelton 180 graden om en veegt hij haar de mantel uit: ze is toch niet werkelijk zo wereldvreemd dat ze een zware crimineel als Clyde Shelton laat gaan? Shelton draait dusdanig door dat hij het gewenste voorarrest toch krijgt, al lijkt het erop dat dat niet gebeurt wegens verdenking van moord, maar wegens contempt of court.

Law Abiding Citizen moet zeker niet als een aanval op de rechtsstaat en het strafrechtsysteem worden gezien. Daar is hoofdpersoon Shelton simpelweg niet sympathiek genoeg voor. Sterker nog: hij is een sadistische maniak die er zelfs niet voor terugdeinst om de moord op een van de criminelen – die hij in 25 stukken zaagt – op film vast te leggen en de DVD op te sturen naar het dochtertje van aanklager Rice, die in de veronderstelling verkeert een video-opname van haar eigen cello recital ontvangen te hebben. Als er al een boodschap in de film zit, dan is het toch vooral kritiek op de manier waarop de zittende en staande magistratuur met hun bevoegdheden omgaan. Rice kon de zaak tegen de echte moordenaar van Sheltons vrouw en dochtertje best laten voorkomen, maar wilde zijn perfecte score niet in gevaar brengen. Daarom koos hij voor de gemakkelijke weg en ging hij voor een deal waarvan hij wist dat die onrechtvaardig was jegens slachtoffer Shelton. En die keuze had ingrijpende gevolgen. Rechter Burch maakte op haar beurt na het schenden van de grondrechten van Shelton de weinig rechtsstatelijke opmerking “That’s one of the benefits of being a judge, Mr. Rice. I can pretty much do whatever I want” en lag seconden later dood op de grond.

Law Abiding Citizen is vooral een onderhoudende film waarbij de kijker zich keer op keer afvraagt hoe Shelton er toch in slaagt zijn ‘vijanden’ uit te schakelen. De ontknoping is tamelijk origineel, al bevreemdt het dat aanklager Rice zich daar zelf tot tweemaal toe aan een flagrant staaltje eigenrichting schuldig maakt. Persoonlijk vond ik begin en einde van de film het zwakst: het blijft onduidelijk waarom het DNA-bewijs tegen de daders niet gebruikt mocht worden, in tien jaar tijd zijn de hoofdrolspelers totaal niet veranderd, tegen het einde zitten er nog wat ongeloofwaardige elementen in de film en de slotscene waarin Rice er eindelijk in slaagt een cello recital van zijn dochter bij te wonen was meer op z’n plaats geweest in een Disneyfilm. Niettemin is het eindoordeel positief: Law Abiding Citizen is zeker de moeite waard, al was het alleen maar vanwege het ijzersterke spel van Gerard Butler.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 Anonymous 06/01/2010 om 17:42

Inderdaad een prima film. Wellicht zelfs een lofzang op ons Nederlands systeem zonder deals zoals ze die in de VS wel kennen. Hetgeen een vreemd verschijnsel blijft – in slechts ca. 12% komt slechts tot een 'echte' zaak. Onwenselijk.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: