Filmreview: Mr. Smith goes to Washington

door GB op 11/08/2010

in Buitenland, Recensies

Op dit blog mogen we graag ‘constitutionele aspecten’ uit willekeurige blockbusters of diepzinnige arthouse persen. In Amerika is het echter een serieus onderdeel van constitutionele politiek. Dat ziet er dan ongeveer zo uit:

De ‘mr. Smith-bill’, die Senator Lautenberg hier zo gepassioneerd onder de aandacht brengt, stelt voor dat filibusteren voortaan weer een daadwerkelijk fysieke prestatie vereist. Als het je echt allemaal zo hoog zit, dan moet je ook maar de energie opbrengen om een krantenlezende Senaat urenlang uit de Federalist Papers of het telefoonboek voor te lezen. Op dit moment is dat niet vereist. 41 senatoren kunnen voorkomen dat het debat over een wetsvoorstel wordt afgesloten, terwijl de Senaat ondertussen overgaat tot de orde van dag. Wanneer de blokkerende senaatsminderheid zich realiseert dat ze ook daadwerkelijk aan de bak zullen moeten, werpt dat misschien een dam op tegen het frequente gebruik van tegenwoordig, zo is de gedachte.

Mr. Smith goes to Washington, de film waar Lautenberg naar verwijst, is een klassieker uit 1939 waarin de filibuster Mr. Smith in staat stelt om een heldenrol te vervullen. Jefferson Smith is een jonge, frisgewassen en pure padvinder, die min of meer toevallig benoemd wordt in een tussentijds opengevallen senaatszetel. Niet omdat veel van zijn politieke oordeel verwacht wordt, maar omdat er nog een marionet nodig was om de belangen van de industrieel Taylor te dienen. Mr. Smith neemt zijn taak echter wel degelijk serieus, en komt met een wetsvoorstel waarin de federale regering een lening verstrekt aan de padvinderij in de thuisstaat van Mr. Smith. Die padvinderij kan er dan iets moois doen met een stukje grond en de jongens beloven het bedrag zelf terug te betalen.

Smith komt dan echter in botsing met Taylor, omdat hetzelfde lapje grond onderdeel is van een of ander geheim zelfverrijkend plan van Taylor. Omdat Smith niet opgeeft, zet Taylor zijn volledige politieke machine, inclusief de bijbehorende media in tegen Smith. Die breekt echter niet onder dit Berlusconi-achtige geweld, en besluit tot een filibuster. Terwijl Smith de Declaration of Independence en de Grondwet staat te reciteren, voorkomt Taylor dat de thuisstaat van Smith met hem kan sympathiseren door de correspondenten te bedreigen. Hij organiseert in plaats daarvan een flinke hoeveelheid brieven en telegrammen, waarin burgers verzoeken dat Smith ophoudt met zijn filibuster. In de film wordt ‘de kloof’ tussen de zelfingenomen en gecorrumpeerde politieke kaste en de deugdzame gewone man tot grote hoogte gestuwd als Smith uitroept: ‘Now, you’re not gonna have a country that can make these kind of rules work, if you haven’t got men that have learned to tell human rights from a punch in the nose.’

De film past daarmee prima in de klassieke constitutionele gedachte dat een goed functionerende democratie een voldoende deugdzame bevolking veronderstelt. Waar geen zelfbeheersing bestaat, ontspoort zelfbestuur. In de film dreigt het mis te gaan omdat de leiders zijn gecorrumpeerd. Mr. Smith komt al klokkenluidend het systeem redden. En dat loopt zo af:

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Bastian Michel 12/08/2010 om 17:04

Geniaal! Een Hollywood-film als primaire historische bron — wat lopen wij Europeanen toch achter, steeds maar in die Handelingen zoeken. Bijvoorbeeld in de Hansard van 20 januari 1989, column 591 (http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm198889/cmhansrd/1989-01-20/Debate-1.html), waar we een heerlijke filibuster van Dennis Skinner tegenkomen — u weet wel: die oude socialist pur sang die elk jaar tegenover de Black Rod een jolige opmerking over het koningshuis maakt. Op de vrijdagse agenda van initiatief-wetsvoorstellen staat een aanscherping van de abortuswet, maar Mr Skinner wil eerst even stilstaan bij de vraag of in Richmond een tussentijdse verkiezing moet plaatsvinden. De MP voor Richmond was als Commissaris naar Brussel vertrokken, van de EEG mag je dan niet in een nationaal parlement zitten. En hoe treedt een Britse MP af? Juist: hij aanvaardt een baantje onder de Kroon, hier een keer niet de Chiltern Hundreds maar de “office of steward or bailiff of Her Majesty’s Manor of Northstead in the County of York”. Mr Skinner: “Well, I have heard the Common Market called a lot of things in my time, but ‘Manor of Northstead’ is completely new to me. It might fool people in the Common Market, but I do not think that many hon. Members on either side of the House will buy that one.”

En dan gaat het over Erskine May, die zowat hetzelfde is als de Mines and Quarries Act 1954, de vraag of de Pennines nou wel of niet daaro liggen, de gehuchten Snape and Thorpe en Hutton Hang, de vraag of men nog aan die abortuswet zal toekomen — niet dus! — en vooral: het weer. In die tijd was het namelijk vrouwonvriendelijk om bij slecht weer verkiezingen te houden! Samen met Baron Dalyell en zijn achttienjarige maten van de cavalerie sneeuwen we in dichtbij Leyburn, maar de eenheid van ruimte wordt volledig doorbroken wanneer een reeks points of order ons meeneemt naar Gatwick, waar in een parallelle verhaallijn de Tamil-strijder Viraj Mendis gedeporteerd wordt. Er figureren o.a. Dawn Primarolo (inmiddels Deputy Speaker), Diane Abbot (bekend als gast in This Week), Ken Livingstone (inmiddels ex-burgemeester van Londen) en zelfs the Reverend and Right Honourable Ian Paisley doet nog even mee. Na vierenhalf uur wordt gestemd. Mr Speaker: “I ask the House to listen carefully to the Question. The Question is, That the Question, That the Question be not now put, be now put.” As many as do understand that question say aye…

Terwijl de Amerikanen dus in 1939 al vanuit hun bioscoopstoelen naar een filibuster zaten te kijken, zit ik hier in 2010 nog met de Hansard op schoot. Iedereen die even ouderwets is als ik zij deze lectuur van harte aanbevolen. Of zoals Mr Skinner na drie uur zegt: “With those few words, I hope the debate has been helpful.”

2 WVDB 13/08/2010 om 13:28

leuk idee, dat fysiek filibusteren herinstalleren, wel gezondheidsrisico’s soms:
fractieleider J. Robinson overleed vlak na de debatten over Roosevelt’s court packing plan
beklijvend en gedetailleerd verhaal- en aanbevelenswaardige lectuur ! – in J. Shesol, Supreme Power (2010).

Reactie achterlaten

{ 2 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: