Formatie 2012: formeren met of zonder de Koning

door GB op 11/11/2012

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for Formatie 2012: formeren met of zonder de Koning

De rol en betrokkenheid van de Koningin in de kabinetsformatie is al jaren voorwerp van discussie. Toen D66 dit voorjaar de motie-Kolfschoten in iets steviger bewoordingen in het Reglement van Orde van de Tweede Kamer kreeg opgenomen, tekenden zich twee kampen af: believers die de gouden eeuw van het Baas in Eigen Formatie zagen aanbreken en de non-believers die chaos, verwarring, tijdsverlies en hangende pootjes voorspelden.

Inmiddels blijkt het mogelijk om zonder koninklijke hand een ministersploeg op het bordes te krijgen die kan rekenen op het vertrouwen van de Tweede Kamer. Dat heeft tot een herschikking van de posities geleid. Niet bij de believers. Die hebben – zo gaat dat bij believers – hun gelijk bevestigd gezien. Bij de non-believers is beweging. Er zijn er, zoals Felix Rottenberg, die hun ongelijk toegeven en als spijtoptant oversteken naar het andere kamp. Er zijn er die wel willen toegeven dat het zonder de Koning kan, maar die het verlies aan rituelen betreuren. En er zijn er  – zo gaat dat bij non-believers – die het bewijs relativeren. De formatie van 2012 kende eigenlijk maar één keuze: de vraag of de PvdA centrum-links wilde of Rutte zijn tweede kabinet gunde. Formaties die maar één keuze en vervolgens slechts twee partijen kennen, hadden ook in koninklijke handen rijksappeltje-eitje geweest. Het echte bewijs wordt pas geleverd als er meerdere opties zijn met meer dan twee betrokken partijen terwijl geen van de opties een meerderheid in de Tweede Kamer heeft. Als het dan ook lukt om snel en ongeschonden op het bordes te staan, pas dan heeft het plannetje van D66 zich bewezen.

Inmiddels heeft zich bij de non-believers een interessante groep losgemaakt die de tegenaanval inzet. Zou een keurige, vertrouwde koninklijke formatie ons behoed hebben voor de miskleun met de inkomensafhankelijke zorgpremie? Sommigen werpen enkel de vraag op. Anderen suggeren een voorzichtig verband. En voor Cees Fasseur zal het evident zijn. Nazaten van Wilhelmina maken geen fouten. Maar een echte onderbouwing van koninklijke onmisbaarheid is moeilijk te geven. Halbe Zijlstra geeft inmiddels toe dat het misschien iets te snel is gegaan allemaal. Een formatie op oude leest had minimaal iets langer geduurd. Zou in die periode dan Hans Wiegel gebeld zijn? Dat lijkt sterk. Evenzeer lijkt het onwaarschijnlijk dat de Koningin zelf gewaarschuwd had voor opstand in de VVD-achterban of het plan had laten lekken zodat het de zes heren in Stadhouderskamer vanzelf geworden was dat hun plan een brug te ver sloeg.

Afgelopen vrijdag deed Erkelens in het NRC een poging om te onderbouwen dat het met de Koning allemaal beter zou zijn verlopen. Zijn betoog komt erop neer dat de weerstand in de Eerste Kamer bij een koninklijke formatie eerder boven tafel was gekomen. Feitelijk had VVD-kamervoorzitter De Graaf nu even bij zijn partijgenoot verkenner Kamp gemeld dat de Eerste Kamer niet zou dwarsliggen. Had De Graaf op het paleis moeten langskomen dan was hij zo gemakkelijk niet weggekomen – zo is de gedachte. Het betoog van Erkelens overtuigt mij niet. De Eerste Kamer is in de recente formatiegeschiedenis pas een issue sinds 2010. Voordien waren middenpartijen zo massief dat er altijd wel een meerderheid bestond in de Eerste Kamer. Ook in 2010 fietste een Kamervoorzitter met de politieke kleur van de beoogde coalitie langs bij de informateur om te vertellen dat de senatoren geen politieke opportunisten waren. Terwijl toen nota bene door andere senatoren brieven werden geschreven die het tegendeel beweerden. Het leidde allemaal niet tot aanvullende inhoudelijke onderhandelingen met de Senaat. Bovendien ontstond de commotie over de zorgpremie pas toen de plannen bekend werden. Het betoog van Erkelens veronderstelt dat de Koningin niet alleen doorgevraagd had bij De Graaf over de mogelijke problemen in de Senaat, maar hem ook nog specifiek de inkomensafhankelijke zorgpremie had voorgehouden.

Kortom: dat Beatrix Rutte voor deze ellende behoed had, laat zich vermoedelijk niet onderbouwen. Dat zij het gewild zou hebben, eigenlijk ook niet. Rutte’s herhaaldelijke openlijk lompe optreden in de richting van de Majesteit zal hem op het paleis zijn eigen kredietcrisis bezorgd hebben.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Super De Boer 11/11/2012 om 16:41

En bovendien: hoe erg is dat zorgpremie-verhaal nu eigenlijk? We zijn getuige van democratie in optima forma, gecombineerd met daadkracht. Snelle formatie-stevig en daadkrachtig akkoord-met ojee een weeffout erin-media en volk bemoeien zich ertegenaan-een oplossing wordt gevonden-band tussen de regeringspartijen is nog hechter dan ie al in snel tempo was geworden-iedereen is ervan doordrongen dat ook regeren maar mensenwerk is en kan leven met de uitkomst. Wat ik je brom: dat hele premie-incident zal uiteindelijk niets meer blijken te zijn dan een plotsklaps opgekomen en even zo snel verdwenen stip aan de horizon. En Mark en Died regeerden nog lang en gelukkig. Beatrix doet binnen afzienbare tijd afstand van de troon, Fasseur wordt haar persoonlijke adjudant in huize Avondrood en de Chocoprins heeft volgens mij helemaal niet per se zin zich in de toekomst met formaties te bemoeien. Iedereen blij dus. Net als ik, want ik had in de voetbalpoule bij Zwolle-Ajax 2-4 ingevuld 🙂

2 Super De Boer 12/11/2012 om 23:37

8) Zoals ik al zei: opgelost. En nu regeren geblazen.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: