Formatie 2012: verschuivende homogeniteit

door GB op 07/10/2012

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Formatie 2012: verschuivende homogeniteit

Er zullen ongetwijfeld vele goede redenen zijn te bedenken waarom er snel een kabinet moet komen. Een daarvan wint snel aan kracht: de homogeniteit van de ministerraad. Het wordt zo langzamerhand echt een zooitje. Ooit werd minister Nawijn afgebrand toen hij na een pleidooi voor de doodstraf probeerde weg te komen met het verschil tussen ‘minister Nawijn’, en de ‘mens Nawijn’. Het lukte hem niet, en hij moest door het stof. Minister-president Balkenende en Justitieminister Donner werden naar de Kamer geroepen en smeerden aldaar de scheuren in het kabinetsbeleid dicht. Nawijn was toen al demissionair en zelfs lijsttrekker.

Inmiddels klust het halve kabinet in andere hoedanigheden bij. En vallen er steeds grotere gaten. Na de presentatie van het Herfstakkoord werden de informateurs naar de Kamer geroepen. Ze hadden vooral de functie van vehikel voor de ontluikende oppositie om Rutte en Samsom de maat te nemen. De fractievoorzitters stelden voor de vorm een vraagje over het verloop van de formatie en gingen vervolgens fanatiek voorlezen uit de verkiezingsprogramma’s van VVD en PvdA. Dat was weer even wennen voor Samsom, die bekende bij het betreden van de Stadhouderskamer zijn verkiezingsprogramma in de prullenbak te hebben gegooid. Hij voerde dat op als een blijk van besef van het landsbelang, iets wat de VVD al voor de verkiezingen betoogde.

Wie verwachtte dat Kamp en Bos zouden constateren dat hen ‘eigenlijk weinig vragen waren gesteld’, dat ‘de formatiebesprekingen in goede sfeer verliepen’ en dat ze er verder niets over konden zeggen, keek verwonderd op toen met name Kamp politieke punten begon uit te venten. Het werd Wilders terecht te gortig en hij probeerde samen met de Kamervoorzitter om Kamp weer terug in zijn hok te krijgen. Dat lukte slechts met veel moeite. Kamp meende dat er niet alleen een parlementair vragenrecht bestond, maar ook een corresponderende plicht om naar het antwoord te luisteren. Zo transformeerde hij naar een soort minister die beleid verdedigt. Kamp is ook echt minister. Strikt genomen stond hij daar namens het Kabinet Rutte I het Herfstakkoord te verdedigen.

Zoals minister De Jager, twee dagen later op dezelfde plek, namens hetzelfde kabinet de nog ongewijzigde begroting stond te verdedigen. Hij was wel zo realistisch om de amendering uit het Herfstakkoord te zien aankomen en wilde daar ook wel informatie over verstrekken. Verdedigen wilde hij het, anders dan Kamp, duidelijk niet. Hij had liever niet gezien dat het weer een kwestie van lastenverzwaring was geworden.  De Jager stelde zelfs eisen aan de politieke aanvaardbaarheid van de amendementen. Als het tekort zou oplopen, dan zou hij zijn eigen koffertje pakken. Nu was er alleen in de marge van de Rijksbegroting iets gebeurd. De begroting zou voor 99% ongewijzigd blijven, en daarom kon De Jager er mee leven. Strikt genomen stond hij daar namens het Kabinet Rutte I te beweren dat het Herfstakkoord niet zo heel veel voorstelde.

Terwijl dat niet was wat minister-president Rutte twee dagen eerder op de persconferentie duidelijk wilde maken. De PvdA heeft er namelijk belang bij om de verschillen zo groot mogelijk te maken. Dat hebben ze nodig om hun oppositie tegen het Lenteakkoord te rechtvaardigen. Rutte weet dat, dus bleef hij keurig in het frame. Er moest hem zelfs gevraagd worden of de VVD eigenlijk iets binnengehaald had. Zo stond de minister-president het omgekeerde te betogen dan zijn minister van Financiën.

Het Herfstakkoord voorkomt dat VVD en PvdA tijdens de begrotingsbehandelingen uit elkaar kunnen worden gespeeld. De ene homogeniteit wordt dus voor de andere ingeruild. Alleen staat de homogeniteit van een coalitie niet in de Grondwet. De homogeniteit van de ministerraad wel. Door het kabinet met een deelakkoord al een beetje van kleur te laten verschieten zet de VVD veel spanning op het systeem. Wat dat betreft is het een gelukkige omstandigheid dat het CDA geen ministers in de Kamer heeft zitten en de partij afscheid aan het nemen is van de generatie die nu nog de Kroon dient. Wat als De Jager de politiek leider van het CDA was geweest, fractievoorzitter was geworden en het begrotingstekort met het Herfstakkoord toch iets groter was geworden dan met het Lenteakkoord en het CDA zich zo had opgesteld als de VVD deed bij het algemeen pardon destijds?

Dan hadden we een probleem gehad. Over die deelakkoorden moeten we nog maar eens goed nadenken.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: