Formatie 2017: De Rob adviseert open coalitieakkoord

door GB op 10/02/2017

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Formatie 2017: De Rob adviseert open coalitieakkoord

Eind januari nam de Raad voor het openbaar bestuur alvast een voorschot op de formatie van 2017. In een ‘signalement‘ adviseerde de club van Jacques Wallage om het straks niet de bont te maken aan de onderhandelingstafel. In de voor dit onderwerp vertrouwde bouwvakkersretoriek drukte de Rob de fractievoorzitters nog maar weer eens op het hart de boel niet ‘dicht te timmeren’ of ‘in beton te gieten’. Zie het als een startdocument voor ‘responsief overheidsbeleid’ waarin coalitiepartners hun strategische prioriteiten bepalen, die de uitwerking vervolgens aan een door de ministers op te stellen regeringsprogramma over laten.

De wens voor een dun regeerakkoord is niet nieuw, maar een deel van de achterliggende redenering van de Rob lijkt dat wel te zijn. De pleitbezorgers van ‘het A4’tje’ beroepen zich in de regel op fatsoenlijk dualisme tussen regering en parlement. Wil de volksvertegenwoordiging zijn werk nog een beetje kunnen doen, dan helpt het niet als coalitiepartijen van te voren alles uitonderhandelen. Politici die hun werk in de Tweede Kamer serieus nemen zitten vaak in deze hoek. Meer bestuurlijk ingestelde types kunnen soms ook de mond vol hebben van een dun coalitieakkoord. Zij zijn dan niet bang dat er voor de Tweede Kamer te weinig ruimte overblijft om politiek te bedrijven, maar zij willen zo min mogelijk ballast bij het besturen. Liever onderhandelen ze zelf over hun draagvlak in de samenleving, dan dat ze loopjongen van de politieke meerderheid in de Tweede Kamer zijn. In het signalement van de Rob zijn beide vertrouwde argumenten weer terug te vinden. Maar er wordt ook een principiëler punt gemaakt. In Rob-speak:

Het gaat om de erkenning dat de representatieve democratie niet in de plaats wil treden van een gestructureerde maatschappelijke dialoog. Natuurlijk, het laatste woord valt als het om wetgeving gaat en om de vaststelling van budgetten in de volksvertegenwoordiging. Maar het eerste woord ‒ het regeerakkoord ‒ moet ruimte maken voor een betekenisvolle dialoog met relevante spelers in de samenleving. Wie dat zijn, hoe hen te benaderen, hoeveel tijd dat mag nemen, het zijn vragen van procesarchitectuur waarin tijdens een kabinetsformatie de deelnemende partijen kunnen laten zien hoe serieus zij dat bredere concept van democratie nemen.

Lees ik het goed, dan adviseert de Rob een relativering van de partijendemocratie en de daaruit volgende inhoudelijke betekenis van de aankomende verkiezingen. In plaats van de verkiezingsprogramma’s en de campagnebelofte’s zoveel mogelijk te gaan uitvoeren (in een startdocument of in een compleet coalitieakkoord), moeten de volksvertegenwoordigers weer terug naar de samenleving om te overleggen over wat ze eigenlijk zullen gaan doen. Als de Partij voor de Dieren een leuke uitslag boekt en nodig is voor een meerderheid, dan is het volgens de Rob dus niet de bedoeling dat zij in de formatie een stevig verbod op de bio-industrie uitonderhandelen om dat vervolgens gewoon in te voeren. Willen zij immers ‘het bredere concept van democratie serieus nemen’ dan moet de door de PvdD-geleverde staatssecretaris van landbouw ‘een betekenisvolle dialoog met relevante spelers in de samenleving’ aangaan. Waarover? Over de wenselijkheid van de bio-industrie?

Ongetwijfeld overdrijf ik. Maar verkiezingen waren ooit ook bedoeld als ‘betekenisvolle dialoog met relevante spelers in de samenleving’, waarbij betekenis werd verleend door de uitslag en de relevante spelers de kiezers waren. Dat model volstaat niet meer, zoals de Rob waarschijnlijk terecht signaleert. Maar of je simpelweg meer democratie krijgt als politici hun verkiezingsbeloftes ter discussie blijven stellen, vraag ik me af. Daarvoor moet een proces worden opgetuigd van vergelijkbare democratische kwaliteit waarmee de kiezer zijn bijgestelde mening kan blijken. Dat is dan ook het moment om de verkiezingen alleen over bekwame personen te laten gaan.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: