Ga toch stemmen

door SV op 18/08/2009

in Haagse vierkante kilometer

Laat de god- en anarchievrezende lezers van dit blog me minachten, maar soms, als de verkiezingsdag bijzonder regenachtig is, overweeg ik thuis te blijven. Niet zozeer omdat de voorafgaande debatten zouteloos zijn geweest, of omdat tussen belofte en daad, wetgevingsprocessen en andere praktische bezwaren staan, maar omdat ik denk dat de democratie ook zonder mijn stem afdoende zal werken. En omdat het regent.

Een uittreksel van een vandaag verschenen paper berekent de kans dat een Amerikaanse stemmer de doorslag geeft in de presidentsverkiezing op zijn best 1 op 10 miljoen is; stemmers in de meeste staten hebben een 6 maal zo kleine kans op een beslissende stem. De kans dat zijn stem het verschil zal maken, is dermate klein dat het de Amerikaanse stemmer niet naar de stembus kan drijven. Nu kan nog worden gedacht dat zelfs een dergelijke kleine kans relevant is als de kosten van verkeerde keuzes door de president zeer hoog zijn – de oorlog in Irak kostte een slordige $ 675 mld. Per kiezer is dit echter “slechts” $ 3.400, en dat is wat weinig om een kans van 1 op 10 miljoen voor te wagen.

In de Nederlandse representatieve democratie gaan geen stemmen verloren: iedere stem draagt bij aan het aantal zetels dat een partij krijgt. De kans dat die stem echter beslissend is voor een extra zetel van de partij, én dat die zetel niet irrelevant wordt door coalitieakkoorden, zal niet significant groter zijn dan in Amerika. Stemmen is – op het eerste gezicht – niet rationeel.

Waarom wint burgermanszin het op verkiezingsdag dan van een rationeel-economische afweging? De verklaring zal deels biologisch zijn. De mens is nagenoeg de enige diersoort die valsspelers en freeriders straft, zelfs als dat kosten of moeite voor de bestraffer met zich brengt. We zijn niet te beroerd zijn iemand indringend aan te spreken of sociaal uit te sluiten als hij wegens een beperkt eigenbelang niet stemt – als niemand stemt, valt de democratie immers uit elkaar. Na enige tijd zijn deze mores geïnternaliseerd en is het “gewoon” not done meer om niet te stemmen, en zo trotseerde in 2006 80% van de kiezers irrationeel maar heel goed de regen.

Overigens berichtte ik hier dat Amerikaanse Republikeinen meer hechten aan het straffen van freeriders dan Democrats. Slecht weer komt de verkiezingsuitslag van de Republikeinen dan ook ten goede. Betekent dit dat de trouwe CDA-stemmers toch meer aan de rechterzijde van het spectrum zitten dan die partij ons wil doen geloven?

{ 3 reacties… read them below or add one }

1 GB 19/08/2009 om 09:25

Mooi! Voor de liefhebbers nog een link:

http://www2.trincoll.edu/~mfrankli/TurnoutPuzzles.pdf

2 WdH 19/08/2009 om 09:38

Behalve een rationele angst voor de ander spelen wellicht ook emotionele impulsen een rol. Het doet toch wat met mensen als ze mogen stemmen: ze voelen zich serieus genomen. Denk bijvoorbeeld aan Zuid-Afrika waar velen een dag lang in de rij stonden omdat ze voor het eerst van hun leven mochten stemmen. Ook al is het striktgenomen inderdaad weinig rationeel.

3 RML 05/10/2009 om 21:38

Ik maak van het stemritueel zelf wel een irrationeel evenement: ik stem elke keer op een andere partij, nooit op de nummer 1 op de lijst, bijna altijd op een vrouw (als ik tenminste an de hand van de naam het geslacht kan bepalen), en nimmer op een partij die recentelijk veel mediaaandacht heeft gekregen of voor ligt in de polls.

Irrationeel? You betcha. 🙂

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: