Geef ze een vinger… (deel 2)

door LD op 31/10/2009

in Haagse vierkante kilometer

In een eerdere bijdrage voor deze blog heb ik reeds geschreven over een voorstel van de Europese Commissie voor een ‘besluit betreffende verzoeken van rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten en Europol om vergelijking met Eurodac-gegevens ten behoeve van rechtshandhaving’. Dit besluit staat, als het wordt aangenomen door de Raad, politiële en justitiële autoriteiten onder strikte voorwaarden toe gevonden sporen te vergelijken met vingerafdrukken van asielzoekers die in de Eurodac-databank zijn opgeslagen. Dat is buitengewoon dubieus, al was het alleen maar omdat hier het doelbindingsprincipe wordt losgelaten: gegevens worden niet meer gebruikt voor het doel waarvoor ze verzameld zijn. Eurodac is een systeem bedoeld om de uitvoering van de Dublinverordening – over de lidstaat die verantwoordelijk is voor de afhandeling van een asielaanvraag – te vergemakkelijken. Niet om opsporingsinstanties eens lekker in te laten rondsnuffelen. De link die wordt gelegd tussen asielzoekers en criminaliteit zorgt ook voor een nare nasmaak. Het feit dat de Commissie zegt te willen voorkomen dat Eurodac routinematig wordt doorzocht en met het oog daarop daarop strenge criteria in het besluit wil neerleggen, kan daaraan nauwelijks afdoen.

Het doet mij daarom deugd dat een respectabele Europese autoriteit zich tegen het ontwerpbesluit heeft uitgesproken. Het betreft hier de European Data Protection Supervisor (EDPS), een ambt dat momenteel wordt bekleed door de Nederlander Peter Hustinx. In een messcherpe Opinion wijst de EDPS onder meer op het gevaar van stigmatisering van asielzoekers, die toch al een zeer kwetsbare groep vormen. Ook merkt hij op dat sprake is van een tendens om voor geheel andere doelen verzamelde gegevens door te spelen aan rechtshandhavingsinstanties. Daarbij gaat het vaak om gegevens van mensen die op geen enkele wijze verdacht worden van een strafbaar feit. Ook meent de EDPS dat eerst de bestaande EU-instrumenten die de uitwisseling van onder meer vingerafdrukken mogelijk maken, geëvalueerd moeten worden. Een en ander leidt ertoe dat de EDPS ernstige twijfels uitspreekt over de legitimiteit, proportionaliteit en noodzakelijkheid van het ontwerpbesluit.

De Opinie van Hustinx is opgepikt door de vaste commissie voor de JBZ-Raad (JBZ = Justitie en Binnenlandse Zaken) van de Eerste Kamer. Deze heeft een kritische brief aan de staatssecretaris van Justitie gestuurd met het verzoek het Nederlandse standpunt ten aanzien van het voorstel kenbaar te maken en daarbij maar eens te reageren op de zware kritiek van de EDPS. Er zal de staatssecretaris veel aan gelegen zijn de Eerste Kamer achter zich te krijgen, want tot aan de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon hebben de beide Kamers der Staten-Generaal nog een parlementair instemmingsrecht op (het grootste deel van het) JBZ-terrein. In andere documenten heeft de regering zich echter positief over het voorstel van de Commissie uitgelaten, dus het is onwaarschijnlijk dat zij het niet zal steunen in de Raad. In het relevante BNC-fiche (BNC = Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen) velt de regering bijvoorbeeld een positief proportionaliteits- en subsidiariteitsoordeel over het ontwerpbesluit. En ook in het position paper ‘Dutch priorities for the Stockholm Programme’ is de regering onverdeeld positief: “It must also be made possible to use existing European central databases, such as (…) Eurodac (…) for law enforcement purposes”.

Wordt vervolgd.

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 FJJ 31/10/2009 om 15:16

Ook lees ik in het fiche dat het in Nederland al mogelijk is om vingerafdrukken van vreemdelingen te gebruiken bij de opsporing van terrorisme en zware criminaliteit, wellicht dat we dat dan ook even kritisch onder de loep kunnen nemen.

2 Anonymous 31/10/2009 om 15:18

De Commissie komt soms echt met goede voorstellen, maar dit is eentje in de categorie diep triest.

Zeker als je weet dat de Commissie een goed voorstel heeft gedaan om asielzoekers ook onder de werking van richtlijn 2003/109/EG betreffende status van langdurig ingezetene onderdanen van derdelanden te doen vallen.

Die richtlijn wil de derdelander die langdurig ingezetene is, zo dicht mogelijk bij de status van Gemeenschapsonderdaan brengen.

In dat opzicht lijkt het voorstel van het registratiesyteem haaks te staan op het voorstel de werkingssfeer van de richtlijn 2003/109 uit te breiden. Of is er al een dergelijk registratiesysteem voor Gemeenschapsonderdanen?

3 Anonymous 31/10/2009 om 17:32

Ik beken een leek te zijn, maar het voorstel komt mij komt niet heel triest voor. Het stigmatiseringsargument van Hustinx is alleen echt steekhoudend als er verschillende andere vingerafdrukkendatabases zijn die de Commissie buiten beschouwing laat. Een gebrek aan "noodzakelijkheid" in de zin dat misschien via andere wegen het strafrecht ook toegang kan krijgen tot bestuursrechtelijke gegevens (onwaarschijnlijk, toch?) is voor een intern procedureel voorstel als hier gelanceerd hooguit een doelmatigheidsargument, maar maakt een voorstel niet abject.
Enig begrip voor het voordeel van het voorstel is ook zijn plaats. Dat door koppeling van data die verschillende segmenten van de overheid onder zich hebben enkele misdaden kunnen worden opgelost, lijkt mij in algemene zin toe te juichen.

4 BvdL 02/11/2009 om 10:13

Ik sluit mij aan bij de vorige scribent. Ik zeg altijd maar: beter één misdaag opgelost, dan tien niet opgelost. Bovendien kunnen asielzoekers opname in Eurodac voorkomen door niet hun land van herkomst te verlaten.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: