Geen hoofddoekverbod: onwil of onmacht?

door GB op 01/04/2010

in Grondrechten, Haagse vierkante kilometer

Post image for Geen hoofddoekverbod: onwil of onmacht?

De PVV komt niet in de colleges van Almere en van Den Haag. De rook begint langzaam op te trekken, en de strategieën worden duidelijk. Inzet en breekpunt was een hoofddoekverbod.  ‘Onwil van de anderen,’ claimt de PVV. Daar hebben ze belang bij, want het ‘niet nemen van verantwoordelijkheid’ geldt als een van de mogelijke oorzaken van de stokkende peilingen van de PVV op landelijk niveau.

Voor de beoordeling van de opstelling van de PVV is het argument van de andere partijen van belang. Die claimen dat de wens van de PVV juridisch onmogelijk was. Maar hoe duidelijk liggen de grenzen? Dan gaat het mij hier nadrukkelijk niet om de wenselijkheid, maar om de juridische buitengrenzen. En dan schijnt er toch wel wat mogelijk te zijn, als we naar de buurlanden kijken. In De Pers verscheen het bericht dat hoofddoeken bij de gemeente Antwerpen verboden zijn als je achter het loket zit. Van belang is daarbij uiteraard dat het gaat om een verbod op ‘alle religieuze uitingen’  in verband met de ‘neutraliteit van de staat.’ Verder hebben veel Vlaamse scholen een hoofddoekverbod ingevoerd. Hun motief, aldus hetzelfde artikel, was echter de druk die op meer gematigde moslims werd uitgeoefend om ook een hoofddoek op te zetten. In Frankrijk werd in 2004 het dragen van een hoofddoek in overheidsgebouwen al beperkt. En Straatsburg-watchers herinneren zich dat Zwitserland wegkwam met een hoofddoekverbod voor een lerares en Turkije met een hoofddoekverbod voor studenten. Dat waren natuurlijk algemeen geformuleerde verboden maar je kunt toch moeilijk volhouden dat het hoofddoekverbod een toevallige bijvangst van een algemene op de brandveiligheid gerichte regel was.

Dat suggereert toch dat er wel degelijk iets mogelijk is in een min of meer fatsoenlijke rechtsstaat.  Maar tot hoever? Dat is sterk afhankelijk van de formulering, de reikwijdte en de motieven van een verbod. Als een verbod enkel gericht is op hoofddoekjes en bijvoorbeeld tulbanden en keppeltjes ongemoeid laat, dan stuit je vrij snel op artikel 1 van de Grondwet: ongelijke behandeling op grond van godsdienst. Wordt het echter een algemeen verbod op zichtbare religieuze uitingen, dan speelt dat bezwaar veel minder. Maar een neutraal geformuleerd verbod blijft een beperking van iemands vrijheid van godsdienst. Beperkingen moeten volgens het EVRM ‘noodzakelijk zijn in een democratische rechtsorde’. Daar wringt een belangrijke schoen. Een verbod op religieuze uitingen bij een paar klanten van een wetswinkel omdat die jaarlijks 500 euro subsidie aftikt, zal niet snel noodzakelijk zijn in een democratische rechtsorde. Een verbod van zichtbare religieuze uitingen bij loketfuncties op het stadhuis, in verband met de neutraliteit van de staat, is – juridisch – eerder voorstelbaar.

Maar dan is er nog een derde, vrij technisch bezwaar: volgens de Nederlandse Grondwet is het in beginsel niet aan gemeenten om de godsdienstvrijheid te beperken. Dat is voorbehouden aan de landelijke wetgever. Het onderwerp werd door de grondwetgever simpelweg te belangrijk gevonden om aan de gemeenten over te laten.  Op dat bezwaar stuit vrijwel elke poging af. Ook de poging om het als ‘huisregel’ in het gemeentehuis ingevoerd te krijgen. De gemeente kan immers geen grondrechten omzeilen door te doen alsof ze geen gemeente is.

Dus inderdaad: het is juridisch vanaf het begin af aan niet mogelijk geweest. Niet omdat een beperkt en neutraal geformuleerd verbod op religieuze uitingen bij bepaalde ambtenaren onder alle omstandigheden uitgesloten is, maar omdat het technisch niet kan. Zou Raymond van Roon, de PVV-onderhandelaar uit Almere en voormalig Advocaat-Generaal, dat niet geweten hebben? Dat lijkt me sterk. Dus heeft hij een heel listig spel proberen te spelen. Want terwijl er over Belgische verboden gepubliceerd werd, moesten de anderen volhouden dat het juridisch echt onmogelijk was. Daarmee laadden ze de schijn op zich dat het onwil was, verkocht als juridisch argument. De onwil van de anderen zou onmacht bij de PVV betekenen.

Met meer dan de helft van de zetels had de PVV het echter ook niet gekund. De omacht ligt daarmee bij iedereen. En de onwil dus bij de PVV.

{ 22 reacties… read them below or add one }

1 JU 01/04/2010 om 09:37

Weer een mooie post GB. Kleine aanvulling. Ik denk ook dat een en ander primair afstuit of de grondwettelijke eis dat een hoofddoekverbod door de formele wetgever zou moeten worden geregeld. Maar ik weet niet of die makkelijk met een verwijzing naar Zwitserland en Turkije zou wegkomen. Dat hangt er maar helemaal vanaf wie precies verboden wordt om een hoofddoek op te zetten/op te doen/aan te doen/aan te zetten. Leraren en loketmedewerkers lijkt misschien nog wel een haalbare kaart. Maar leerlingen en loketbezoekers? Leyla Sahin t. Turkije is tegenwoordig erg populair vanwege de redenering (die, zoals je al aangaf, ook de Belzen lijken aan te hangen) dat gematigde moslims zich daardoor geïntimideerd zouden kunnen voelen. Maar die uitspraak van het EHRM werd door de meeste courtwatchers nogal bekritiseerd, en was bovendien nogal casuïstisch. Het argument was vooral dat niet-moslims zich onder druk gezet konden voelen in een land dat een overgrote meerderheid aan moslims kent. Die situatie is in Nederland en België vooralsnog wezenlijk anders.

2 WvdB 01/04/2010 om 17:27

Waarom komt niemand (op dit weblog), behalve de PVV, op het idee dat de hoofddoek een uiting is van een politieke ideologie (soennisme en sjiisme) die haaks staat op de beginselen van de democratische rechtsstaat en daarom verboden moet worden en religieuze uitingen niet! Religie is een ding, politieke ideologie een ander.

3 JU 01/04/2010 om 18:06

Maar wie zegt eigenlijk dat politieke ideologie en religie elkaar uitsluiten? Zelfs àls het dragen van een hoofddoek een politieke uiting is – en ik ben er persoonlijk niet van overtuigd dat het dat doorgaans, laat staan in alle gevallen, is – dan nóg moet het verbieden van die uiting voldoen aan de eisen van Grondwet en EVRM. Al was het maar omdat ook een politiek geïnspireerde uiting bescherming geniet onder de uitingsvrijheid. Maar ook omdat het feit dat iets misschien óók een uiting van identiteit of politieke ideologie is, daar nog niet het religieuze element aan ontneemt. Ik vrees dan ook dat het idee van de PVV mij wel bekend is. Ik ben het er alleen helemaal niet mee eens.

4 WvdB 01/04/2010 om 22:04

Zei ik dat politieke ideologie en religie elkaar uitsluiten? Ik had het over een uiting van een politieke ideologie die haaks staat op de beginselen van de democratische rechtsstaat – en dat is per definitie zo zodra een moslima soenniet of sjiiet is; als je het wat dat betreft oneens bent met de PVV dan ben je gewoon niet serieus te nemen. Alle bellen zouden moeten bij juristen gaan rinkelen. Nog eens: ik lees er niets over hier. Sterker: het wordt ontkent, JU.

5 JU 02/04/2010 om 08:17

Tja, als iedereen die het op dit punt niet met de PVV eens is niet serieus te nemen is, dan kan ik beter mijn mond houden. Dus daar moet ik het in deze discussie dan maar bij laten. Ontkent is trouwens met een d.

6 WvdB 02/04/2010 om 11:28

JU, het soennisme en sjiisme schrijven het dragen van een hoofddoek voor, althans je bent volgens die ideologieën een betere moslima als je dat doet. 99% van de moslim(a’)s zijn soenniet of sjiiet. Tja, als je dat ontkent, waarom moet ik jou dan serieus nemen?
De post van GB is bijzonder slecht. Alle gemeentelijke politieke partijen hadden hetzelfde politieke standpunt van de (gemeentelijke) PVV op dit punt moeten innemen, en pas daarna!! moeten constateren dat het verbod juridisch niet haalbaar is. Politieke wil maar juridische onmacht, tegelijk.

7 GB 02/04/2010 om 17:54

WvdB: anders onderbouw jij een keer waarom het dragen van een hoofddoek geen uiting van godsdienst kan zijn, voordat je om je heen gaat slaan…

8 WvdB 06/04/2010 om 17:08

GB, kent je vraag geen onjuiste vooronderstelling? Waar zou ik zeggen dat het dragen van een hoofddoek geen uiting van godsdienst kan zijn? Ik zeg dat het dragen van een hoofddoek door een soennitische (of sjiitische) moslima een uiting is van een politieke ideologie die haaks staat op de beginselen van de democratische rechtsstaat. Die ideologie, soennisme of sjiisme, is een religieus gelegitimeerde ideeënstelsel – de legitimatie vormt immers de korantekst (in de heilig geachte interpretatie van Mohammed en schriftgeleerden) – over de inrichting van het individuele leven (o.a. ramadan, hoofddoek) en over de bestuurlijke en sociale inrichting van de samenleving (o.a. schriftgeleerdheid als bindend adviesorgaan (sjoera), erfrecht). In de sharia is die inrichting als het ware gecodificeerd. Ik ken geen islamitische stroming waarbij het dragen door een moslima van een hoofddoek een uiting is van slechts een religieus (dus a-politiek) ideeënstelsel. Jij? Zeg nou niet dat ik (weer) om me heen sla.

9 LD 06/04/2010 om 22:52

“Waar zou ik zeggen dat het dragen van een hoofddoek geen uiting van godsdienst kan zijn?”

Nou, bijvoorbeeld in je eerste reactie, waarin je een scherpe scheiding maakt tussen religie aan de ene kant en politieke ideologie aan de andere. Als je uitlatingen doet als “religie is een ding, politieke ideologie een ander” moet je niet vreemd opkijken als mensen denken dat je vindt dat de twee elkaar uitsluiten.

Ik vind je betoog verder weinig overtuigend. Waarom is het dragen van een hoofddoek een uiting van politieke ideologie die haaks staat op de beginselen van de democratische rechtsstaat? Waaruit bestaat die strijd met deze basisbeginselen precies? Omdat het een religieuze verplichting is? Daarover kun je nog van mening verschillen. Er zijn zat Turkse en Marokkaanse islamitische vrouwen (én mannen), in Nederland en in de landen van herkomst, die menen dat van een verplichting geen sprake is. Alevitische vrouwen dragen sowieso geen hoofddoek, maar zijn wel degelijk moslima’s. In grote delen van India en Bangladesh is het dragen van een hoofddoek bij moslimvrouwen ongebruikelijk, onder meer doordat deze gebieden door de eeuwen heen sterk onder Hindoeïstische invloed hebben gestaan. Voor de “Stans” in Centraal-Azië geldt vaak hetzelfde, met als achtergrond de vroegere communistische overheersing die nog steeds effect heeft op cultuur en interpretatie van religie. Bij de islamitische Hui in Xian, China, zijn hoofddoeken ongebruikelijk. Het ligt dus allemaal niet zo zwart-wit.

En wat als wel sprake is van een religieuze verplichting? Religie barst van de verplichtingen. Katholieke priesters mogen niet huwen. In strijd met artikel 12 EVRM? Katholieke vrouwen mogen geen priester worden. In strijd met artikel 1 Grondwet? Orthodox gereformeerde vrouwen mogen in sommige delen van Nederland niet naar de kapper en mogen geen broek dragen. Waarom zegt het Hof Den Haag dat de SGP niet verboden kan worden, terwijl deze partij op politiek-religieuze gronden weigert vrouwen te kandideren? En dan heb ik het nog niet eens over de vele andere verplichtingen, zoals bidden, vasten, Zondagsrust etc. etc. Allemaal in strijd met de beginselen van de democratische rechtsstaat? Kom op zeg. Het enige wat daarmee in strijd is, is een ongeclausuleerd, discriminatoir verbod op de hoofddoek. Je hoeft echt geen fan van dat attribuut te zijn om die conclusie te kunnen trekken.

10 WvdB 07/04/2010 om 08:01

LD, het onderscheiden van religie en politiek is iets anders dan zeggen dat de een de ander uitsluit. Het dragen van een hoofddoek door moslima’s wordt verklaard vanuit het soennisme (en sjiisme): het is een uiting van een religieus gelegitimeerde politieke ideologie. Het soennisme erkent niet ‘de scheiding van kerk en staat’. In staten waarin het soennisme de staatsideologie is, is de hoofddoek verplicht. Alevieten zijn per definitie geen soennieten en werden zelf vervolgd door soennieten (Turkije). Over andere religieuze stromingen ging de post niet, maar voorzover ze ‘de scheiding van kerk en staat’ niet volledig erkennen, geldt wat mij betreft daarvoor hetzelfde, ongeclausuleerd: geen uiting van die stromingen in overheidsfuncties.

11 GB 07/04/2010 om 17:51

‘het onderscheiden van religie en politiek is iets anders dan zeggen dat de een de ander uitsluit.’ Zeker. Maar als je conclusie is dat de hoofddoek daarom niet onder godsdienstvrijheid valt, dan weer niet.

Maar je punt is echter een ander, namelijk dat je inhoudelijke criteria aan wilt leggen voor wat nog een godsdienst is in de zin van artikel 6 Grondwet. Dus: onafhankelijk of je er nu in ‘gelooft’ of niet, de inhoud is soms niet tolerabel en dus geen godsdienst. Dat lijkt mij – los van alle juridische bezwaren – een zeer gevaarlijk spoor. ‘The ability to define religion is the power to deny freedom of religion’. (bron)

Ik hou er nu echter ook mee op, hier. Heb je trouwens een link naar een PVV document waarin jouw standpunt verder juridisch uitgewerkt wordt? Dan ga ik er mogelijk nog een keer een aparte post over schrijven.

12 WvdB 07/04/2010 om 22:11

GB, ja, als je geen inhoudelijke criteria aan wilt leggen voor wat een politieke overtuiging, haatzaaien of een mening is, dan lijkt me dat een doodlopend juridisch en politiek spoor. The ability to define freedom is the power to deny freedom, zal in het soennisme gedacht worden. Zo lust ik er nog wel een paar.
Kijk eens op de CGB-stek wat onder een politieke overtuiging wordt verstaan: “Onder politieke gezindheid moet worden verstaan een politieke overtuiging. Deze overtuiging kan, zoals blijkt uit de parlementaire behandeling van de AWGB en de Grondwet, worden afgeleid uit uitingen, lidmaatschappen en andere gegevens (Kamerstukken II, 1991-1992, 22 014, nr. 5, p. 71 en Kamerstukken II, 1976-1977, 13872, nr. 7, p. 19). Het begrip politieke overtuiging duidt op een gemeenschappelijke opvatting omtrent de bestuurlijke en sociale inrichting van de samenleving. Deze opvatting dient te kunnen worden afgeleid uit een bepaald handelen of nalaten van een persoon ( Zie CGB 4 februari 1997, oordeel 1997-15).”

13 JU 08/04/2010 om 10:21

Even een laatste vraag voor mijn begrip: waar hebben we het precies over? Of overheidspersoneel gerechtigd is om een hoofddoek te dragen? Of een verdergaand verbod, inhoudend dat elke moslima die een openbare instelling bezoekt (scholen, universiteiten, zorginstellingen, gemeentehuis en politiebureau) haar hoofddoek moet afnemen. of nog verder: geen hoofddoeken in het Nederlandse straatbeeld?

Als je het hebt over het niet erkennen van de scheiding tussen kerk en staat, dan lijkt mij dat argument alleen maar opgaan voor overheidspersoneel. Ik neem niet aan dat elke moslima die een hoofddoek op haar hoofd heeft, daarmee te kennen geeft dat zij de scheiding tussen kerk en staat niet respecteert. Maar gaat het alleen om het verbieden van de hoofddoek voor mensen in overheidsfuncties, dan hoeven wij het, al dan niet verwerpelijke karakter van de hoofddoek er helemaal niet bij te slepen. Dan kunnen we het gewoon hebben over de vraag hoe de verhouding tussen persoonlijke autonomie en de scheiding tussen kerk en staat er precies uit ziet.

14 WvdB 08/04/2010 om 10:58

JU, we hebben het over overheidspersoneel en personeel in openbare instelllingen, wat mij betreft. Jij neemt niet aan dat elke moslima die een hoofddoek op haar hoofd heeft, daarmee te kennen geeft dat zij de scheiding tussen kerk en staat niet respecteert. Het is echter een feit dat het dragen van een hoofddoek door een soennitische of sjiitische moslima’s wordt verklaard met het soennisime of sjiisme. Andere moslima’s (alevieten) dragen geen hoofddoek, tenzij door anderen gedwongen. Het soennisme en sjiisme staan haaks op de beginselen van democratische rechtsstaat. Oftewel: ze erkennen noch de persoonlijke autonomie, (en daarmee) noch de scheiding van kerk en staat.

15 JU 08/04/2010 om 11:31

Beste WvdB, het enkele feit dat een soenniet een hooddoek draagt omdat het soennisme dat zou opdragen, wil toch niet zeggen dat die soenniet ook de scheiding tussen kerk en staat ontkent? Als ik zou denken dat mannen onder de 1.90m-met-een-bril elke dag uitsluitend caffeïnevrije koffie mogen drinken, en ik kies ervoor om mij aan dat gebod te houden, dan ben ik daarmee nog helemaal niet tegen de scheiding van kerk en staat. Zeker niet als ik van die staat geen deel uitmaak. Ik kan mij er best wel iets bij voorstellen als je meent dat het dragen van religieus geïnspireerde kledij in sommige overheisfuncties in conflict komt met de scheiding van kerk en staat, maar aangezien zeker niet elke moslima in overheidsdienst werkt, gaat het veel te ver om te zeggen dat elke hoofddoekdragende moslima die scheiding ontkent.

Wat betreft het ontkennen van persoonlijke autonomie. het zich houden aan (religieuze) geboden is ook niet noodzakelijkerwijs een ontkennen van persoonlijke autonomie. Als ik er om religieuze redenen voor kies om op zondag niet te werken, doe ik dat kennelijk omdat de Bijbel het zo wil. Maar daarmee heb ik zeker niet mijn persoonlijke autonomie aan de wilgen gehangen. Met persoonlijke autonomie bedoelde ik autonomie ten opzichte van de overheid, die deze autonomie middels grondrechten garandeert. Het gaat dus niet om autonomie ten opzichte van een geschrift, een geloof, een cultuur of andere mensen. Wat mij betreft is het een gevaarlijke weg om als staat de autonomie van mensen te ontkennen met een beroep op het feit dat zij zich niet autonoom opstellen ten opzichte van derden.

16 WvdB 08/04/2010 om 14:01

JU, over het soennisme ben ik dacht ik duidelijk genoeg geweest. Jij doet van die algemene uitspraken waar ik het op zich niet mee oneens ben. Ik ken geen hoofddoekdragende moslima die niet het soennisme (of sjiisme) aanhangt, Mocht die er zijn: laat het mij weten. Nochtans staat die hoofddoek voor het soennisme (of sjiisme). Ik zou in beginsel geen bezwaar hebben tegen louter godsdienstige uitingen van personeel in openbare functies – maar het soennisme is dus niet louter een godsdienst. (De staat in) het soennisme (en sjiisme) erkent niet de persoonlijke autonomie. Soennieten doen afstand van hun persoonlijke autonomie. Ze leveren zichzelf uit aan de koran (in de interperatie van Mohammed; de soenna). Wie ontkent hier de persoonlijke autonomie? Geen uitingen van politieke ideologieen die haaks staan op de beginselen van democratische rechtsstaat van personeel in openbare functies. Verder kan ik niet veel meer toevoegen aan deze post, dacht ik. Nog een tip aan jullie juristen: hou het concreet en sla niet zo abstract om jullie heen.

17 Mordigai 19/09/2010 om 22:55

WvdB,

Hierbij val ik je bij. Het is wat, die hoofddoek. Is het nou religie, is het nou politieke ideologie? Tja, de hoofddoek is beide, maar vooral een politiek statement uiteraard. Het kruisje staat symbool voor de kern van het christendom, maar de hoofddoek symboliseerd niets. Bovendien is een christen niet verplicht zo’n kruisje te dragen, en een moslima die een hoofddoek draagt zegt dat dit in de Islam wel het geval is. Bovendien is een moslima verplicht de hoofddoek altijd en overal in het openbaar te dragen. Dat is geen onschuldige uiting van religie, maar een dwangmatig statement. Ten tweede vormt het dragen van de hoofddoek door moslisma een intimidatie voor moslima’s die dit niet willen. Het argument dat dit niet speelt, simpelweg omdat er zo weinig moslims in Nederland zijn is werkelijk absurd. Relatief gezien maakt het geen verschil als dit een groep van 100 of een groep van een miljoen betreft. Het draait om het ethische principe. Daarnaast de stelling dat het maar een kleine groep betreft in Nederland, slaat ook de plank mis. Deze groep kan groeien en op den duur kan er zelfs intimidatie ontstaan op vrouwen die geen moslima zijn. Heel gevaarlijk. Een derde punt is toch de onderdrukking, of beter, de seksualisering van de vrouw. De bedoeling van de hoofddoek kan niet anders zijn (tezamen met de andere bedekkende kleding) dan de aantrekkelijkheid van de vrouw te beperken. Dit brengt dus juist de aandacht op haar seksualiteit, want iets dat verborgen is, prikkelt de fantasie. De vrouw wordt dus getypeerd naar aanleiding van haar seksualiteit en verwordt tot een lustobject. Of het eigendom van haar man of haar familie. Punt vier betreft de rechten van het kind. Net zoals een politieke voorkeur, kan een kind pas op latere leeftijd beslissen of hij/ zij een bepaalde religie wilt aanhangen of niet. Een verbod op hoofddoeken voor minderjarige meisjes of in ieder geval tot de 16e jaar. Tot slot: een hoofddoek is geen kledingstuk, maar een ideologisch statement. In de klas wordt er van de leerlingen verwacht om geen hoofddeksels te dragen, dus ook geen hoofddoek (uit fatsoen voor anderen). Het begrip godsdienstvrijheid lijkt wel te worden uitgehold en misbruikt door fanatieke moslims om alles wat hun godsdienst hen voorschrijft te legitimeren. Een herinnering: godsdienstvrijheid slaat op het in alle vrijheid en zonder bemoeienis van de staat kunnen uitoefenen en belijden van een godsdienst en niet het bezoedelen van de openbare ruimten met allerlei kledingvoorschriften, gedragscodes en andere onzin. Godsdienst heeft haar plaats in de privesfeer en binnen de daarvoor aangewezen gebouwen. Klaar. Stop nou toch eens met dat opdringen van godsdienstige symbolen in de publieke ruimte!

18 MD 20/09/2010 om 10:41

Ik vind het eerlijk gezegd nogal aanmatigend om iemand anders uit te gaan leggen of iets wel of niet een uiting is van zijn religie of niet en of een hoofddoek wel of niet iets symboliseert. Is het hele punt van de vrijheid van godsdienst immers juist niet dat mensen zelf uitmaken wat de inhoud van hun levensbeschouwing is? De stelling dat het dragen van een hoofddoek primair een politiek statement is, vind ik echt onbegrijpelijk. Net zo vind ik het overigens onbegrijpelijk dat de de rechter (ik geloof dat het de Hoge Raad was) de SGP uitlegt dat zijn vrouwenstandpunt niet de kern van zijn opvattingen raakt. Dit soort grensconflicten is uiteraard niet helemaal te vermijden (denk bijvoorbeeld aan het arrest AOW gewetensbezwaren), maar in dit geval is er zeker geen sprake van een grensgeval. En dat louter het dragen van een hoofddoek intimiderend zou zijn voor moslima’s die dat niet doen, kan ik ook niet inzien. Zo groot zal het conformisme van de geachte mevrouwen toch niet zijn? Je kunt veel zinnige discussies voeren over de toelaatbaarheid van religieuze symbolen in het publieke leven, maar dit is er niet een van.

Overigens is het volgens mij een heilloze discussie of ‘de islam’ (zo die al bestaat) ofwel een politieke ideologie, ofwel een godsdienst is, die als enige doel heeft het ontnemen van de vrijheid van godsdienst aan moslims. Niets meer dan een nare juridische truc dus. Ik kan me niet anders voorstellen dan dat de twee niet (scherp) te scheiden zijn. De ChristenUnie en het CDA voeren toch ook politiek vanuit religieuze opvattingen? En algemener gesteld: Je kunt je morele/religieuze opvattingen toch niet thuislaten bij het bedrijven van politiek? Juist niet zelfs.

19 Mordigai 20/09/2010 om 11:48

MD,

Stem jij soms Groenlinks?

20 MN 20/09/2010 om 15:24

Mordigai,

Wandel jij soms iedere avond langs de meisjesbewaarschool om te kijken hoe het gaat met het nichtje dat je hebt uitgehuwelijkt?

Dit weblog stelt zich ten doel “met een juridische blik commentaar te geven op de politieke actualiteit”. Jouw vraag naar de politieke voorkeuren van een auteur is irrelevant en onbehoorlijk. Irrelevant, omdat MD’s analyse politiek neutraal is en ziet op de juridische houdbaarheid van een redenering. Onbehoorlijk, omdat je met je vraag de suggestie wekt dat MD zich als spreekbuis van een politieke groepering opstelt. Ik ben benieuwd naar je opvattingen over de (on)rechtmatigheid van een hoofddoekjesverbod en nodig je van harte uit ze hier te ventileren. Een argumentum ad hominem kan je beter elders gebruiken.

21 WvdB 22/09/2010 om 09:27

MN,

Je schrijft dat “MD’s analyse politiek neutraal is en ziet op de juridische houdbaarheid van een redenering”. Dat lijkt zo, maar MD ontgaat het punt waar het omgaat. Hij is politiek naief met betrekking tot de soennitische en sjiietische islam en gaat voorbij aan een juridische notie als misbruik van recht.

Stel, iemand draagt een nazi-pet en het is geen carnaval. Zou je dan nog steeds zeggen, dat het nogal aanmatigend is om de drager uit te gaan leggen dat die pet iets symboliseert? De stelling dat het dragen van zo’n pet een politiek statement is, vind ik nogal begrijpelijk. Het louter dragen van zo’n pet is ook intimiderend, als je weet waar zo’n pet voor staat.

De discussie of de soennitische (en sjiietische) islam ofwel een politieke ideologie, ofwel een godsdienst zijn, is inderdaad heilloos, omdat het beide is: sommige ideeen zijn louter godsdienstige, metafysische, over Allah e.d., andere ideeen betreffen de inrichting van het persoonlijke en maatschappelijk leven, er worden heel concrete gedragsregels, zoals het dragen van een hoofddoek en vasten, en wetten die haaks staan op het EVRM voorgeschreven. Dat is iets geheel anders dan abstracte CDA- en CU-noties als rechtvaardigheid, terwijl ze alledrie hun legitimatie en motivatie zeggen te hebben in een door hen heilig geacht boek.

22 Mordigai 22/05/2011 om 16:01

Tja, ik was geinteresseerd in de politieke voorkeur van MD, omdat dat een deel van zijn opvattingen voor mij zou kunnen verklaren. Het was niet bedoeld als verwijt en al zeker niet als een persoonlijke aanval. Een serieuze vraag met geen bijbedoelingen.

Kijk, voor mij is het simpel: de overheid behoort een volstrekt neutrale uitstraling te hebben. Dat betekent niet dat ze BLIND hoort te zijn voor religieuze op politieke voorkeuren van haar ambtenaren. Hoe komt het dat het ons als volstrekt normaal voorkomt om NIET je politieke voorkeur kenbaar te maken (een button, een t-shirt, een vlaggetje op het bureau van een politieke partij) wanneer je bij de overheid werkt, terwijl een uiting van je religieuze voorkeur wel acceptabel wordt geacht? Neutraliteit van de overheid betreft niet alleen politieke uitingen, maar ook religieuze. Religie wordt vaak gezien als iets aparts, iets dat non-politiek is. Het is, net als alle andere stromingen in de politiek, een levensvisie (zoals socialisme en liberalisme bijvoorbeeld). En ja, religie is per definitie ook een ideologie en zelfs nadrukkelijk een politieke. Dit betreft ALLE religies, maar de Islam spant zeker de kroon als het gaat om de ambitie om dominant te worden in elke maatschappij (het heeft de Verlichting en modernisering -nog- niet meegemaakt). Waarom denk je dat in Turkije lange tijd de hoofddoekjes op universiteiten waren verboden? Juist, om het seculiere karakter van het land te waarborgen. En Turkije heeft genoeg ervaring met islamisering, hoor. Nu met die Erdogan is het hek weer van de dam en zakt Turkije weer af naar een islamitische staat.

Goed, over het hoofddoekje achter het loket. Is het voorstelbaar dat een Ajax supporter in vol tenue erachter zit? Ik geloof het niet, he. Waarom niet? Heeft dat te maken met esthetiek? Of met associatie met hooligans? Of is het gewoon “not-done,” een no-brainer? De Ajax supporter wilt alleen zijn voorkeur voor zijn cluppie tonen. Men kan zich voorstellen dat dit niet ten gunste komt van bijvoorbeeld Feyenoord supporters, want de kans is groot dat deze onvriendelijk wordt behandeld. Dit kunnen we afleiden van de grote rivaliteit onder sommige supporters van beide clubs. Hoe zit het met moslima’s met hoofddoek achter het loket? Hebben zij ook problemen met andere clubs? Nee, daar hebben we in Nederland geen ervaring mee. Bovendien is de ene moslima de andere niet. Toch valt een ding wel op: ze vormen erg opzichtig een groep. We kunnen wel net doen alsof een hoofddoek helemaal niets uit (hoort te) maken, maar het geeft onbewust heel sterke signalen door. “Oh, zij is moslim. Oh, zij onderscheid zich van de rest. Oh, ik heb de Koran en Hadith gelezen. Zou zij werkelijk al die dingen geloven?” Natuurlijk zal iedereen anders reageren, maar feit blijft: je wordt er als klant mee geconfronteerd.

WvdB heeft het steeds over de politieke ideologie en wat deze uitdraagt. Ik begrijp hem wel, maar ik wil niet iedere moslim over een kam scheren. Ik denk wel dat moslima’s met hoofddoek naar fundamentalisme neigen: vrijwillig dan wel gedwongen (onder sociale druk). Je kunt zeggen: maar dat hebben we hier in Nederland toch ook met de Biblebelt en de SGP? Ja, dat klopt en ik vind dat ook heel enge mensen. Iedereen die zich zo overlaadt met religieuze ideeen, moet juist niet aangemoedigd worden, maar gedemotiveerd. Ik vind dat de overheid hierin een rol moet spelen. Iedereen heeft het recht zich op zijn of haar manier te gedragen binnen de wet, maar de overheid mag geen partij kiezen en al helemaal niet specifieke dingen aanmoedigen.

We vinden het heel normaal dat er in de klas geen hoofddeksels mogen worden gedragen: geen petten, geen mutsen, geen capuchons en meer van dat soort spul. Waarom wel hoofddoeken? Wat is dat voor een achterlijke voortrekkerij en uitzondering? Omdat het onder religie valt? Je kunt alles onder religie scharen; gelovigen rekken de term godsdienstvrijheid op naar hun believen. Wat is het verschil tussen een religie en een supporter van Ajax? Ik bedoel qua uiting ervan? Wat maakt religie zo bijzonder? Het is simpelweg een opvatting over het leven en om eerlijk te zijn: een compleet belachelijke (maar dat is mijn mening): een fictieve entiteit, gebasseerd op de ogenschijnijke onverklaarbare complexiteit en schoonheid van het bestaan, met eigenaardige eigenschappen die we slaafs moeten volgen. Ik dacht dat de mensheid met de tijd wijzer zou moeten worden, maar wanneer ik de wat strenger religieuze mensen hoor praten hierover, dan moet ik deze gedachte toch laten varen. Begrijp me niet verkeerd: iedereen heeft recht op zijn of haar opvatting, zeker, maar we moeten niet iedere opvatting gelijkwaardig behandelen. Sommige zijn gewoon te zot voor woorden en moeten juist verbaal weerlegt worden en zeker niet door de overheid worden gestimuleerd. Het feit is: religie wordt als een bijzondere entiteit beschouwd, iets dat losstaat van kritiek. Dat is heel gevaarlijk! Het feit dat er sinds enkele decennia een bevolkingsgroep is met invloedrijke mensen binnen deze gemeenschap die hun religie, hun opvatting zo opdringen aan de maatschappij is gevaarlijk. Ik bedoel hiermee niet iedere moslim natuurlijk, maar….wel heel veel. Het gaat er niet om of ze bewust hun religie opdringen, het gaat erom dat dit gebeurt. Ik beschuldig de meeste moslims niet van verkeerde intenties. Het gaat erom dat veel moslims zo dwangmatig vasthouden aan hun opvattingen en gewoonten, ook en met name in de openbare ruimte. Gewoonweg omdat hun religie belangrijker voor hen is dan de seculariteit van de staat. Dit wordt aangewakkerd door extreme elementen binnen de moslimgemeenschap. Diegenen die het meest gevoelig zijn voor deze extreme boodschap zijn….moslims.

De opmars van de hoofddoek zal alleen maar toenemen, zolang er geen actie wordt genomen. Het begint met de hoofddoek, dan voetbaden op allerlei instellingen, mogelijkheid om een aantal keren per dag te bidden op het werk etc. Dit scenario is gebasseerd op realiteit: je ziet het in Turkije, Indonesie, Nigeria, Libanon etc. En ja, tegenwoordig ook in Groot-Brittannie en Frankrijk. Het is momenteel nog maar een klein deel van de moslima’s die zo opdringerig zijn, maar dat aantal zal groeien. Het is beter om direct en eerlijk te zijn: dat is prettiger voor iedereen.

Tot slot: moslima’s worden uitgesloten van overheidsfuncties door een verbod op hoofddoekjes? Pardon? Zit de hoofddoek dan onlosmakelijk op het hoofd van een moslima? Kun je deze niet scheiden? Een hoofddoek dragen is een KEUZE! Ik zou ook graag in t-shirt en een trendy spijkerbroek achter een loket zitten, maar dat mag ook niet. Iedereen moet concessies doen en religieuzen vormen daarop geen uitzondering. Wat vind je belangrijker: werken bij de overheid of het dragen van een hoofddoek? De keuze is aan de moslima.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: