Gefinancierde rechtsbijstand, mag het iets minder?

door IvorenToga op 08/11/2013

in Rechtspraak, strafrecht

Post image for Gefinancierde rechtsbijstand, mag het iets minder?

“Bezuinigingen op de gefinancierde rechtsbijstand in strafzaken zullen het strafproces in de kern raken, uiteindelijk leiden tot hogere kosten en het risico op onterechte veroordelingen vergroten”.

Zo luidt de aanhef van een recent gemeenschappelijk schrijven van de voorzitters van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten (NVSA), de Vereniging van Cassatieadvocaten in Strafzaken (VCAS) en de Nederlandse Vereniging van Jonge Strafrechtadvocaten (NVJSA). In de brief wordt stelling genomen tegen de aangekondigde bezuinigingen van (nog eens) 85 miljoen euro op de gefinancierde rechtsbijstand. Als lid van twee van deze verenigingen heb ik met meer dan gewone belangstelling kennis genomen van de geschetste gevolgen van deze bezuinigingen.

Voor rechtsbijstandverleners in strafzaken houden de beleidsvoornemens o.a. in dat in bewerkelijke (complexe en omvangrijke) strafzaken de vergoeding met 30 % zal worden verlaagd tot € 70,– per uur. Voorts wordt het moment waarop een gedetineerde verdachte in aanmerking komt voor ambtshalve toevoeging van een advocaat, verschoven van het moment van inbewaringstelling naar het moment waarop de rechtbank de gevangenhouding beveelt, doorgaans zo’n twee weken nadat de verdachte is aangehouden. Eigen bijdragen van niet gedetineerde verdachten voor gefinancierde rechtsbijstand zullen worden verhoogd.

De schrijvers van de brief wijzen er op -zo begrijp ik- dat de consequenties van deze bezuinigingsmaatregelen zullen zijn dat in de cruciale beginfase van het strafproces de rechtsbijstand op een (te) laag pitje zal staan en advocaten zich in toenemende mate genoodzaakt zullen zien om voorbereidende werkzaamheden, zoals het horen van getuigen, te verleggen naar het moment van de terechtzitting en ervan afzien die werkzaamheden bij de rechter-commissaris te doen plaatsvinden. Zaken zullen daardoor in toenemende mate minder zittingsklaar zijn op het moment dat de zaak aan de rechter zal worden voorgelegd, waardoor vaker de behandeling zal moeten worden aangehouden voor nader onderzoek. Door kwaliteitsvermindering van het proces in eerste aanleg – vooral omdat minder verdachten zich door een raadsman in eerste aanleg zullen laten bijstaan- zal het aantal procedures in hoger beroep toenemen. Het recht op een eerlijk proces, het recht op een adequate rechtsbijstand en een effectieve verdediging zal onder onaanvaardbare druk komen te staan, aldus de schrijvers van deze brandbrief.

Dat zijn grote woorden die in het verleden bij bezuinigingen wel vaker voorbij zijn gekomen. De gemiddelde burger zal wellicht menen dat het allemaal wel mee zal vallen en dat de advocaten vooral bang zijn voor hun eigen portemonnaie.

Dat de advocaten bezorgd zijn voor hun portemonnaie is zonder meer waar. De gefinancierde rechtsbijstand is de kurk waar de praktijk van de strafrechtadvocaat op drijft. Slechts die enkele advocaat die in overwegende mate drugs- of derivatenhandelaren onder zijn clientèle mag rekenen kan zich veroorloven de schouders op te halen over deze bezuinigingen. Het merendeel van de strafrechtadvocaten zal geen andere keus hebben dan genoegen te nemen met een geringere vergoeding voor hun werkzaamheden. Ik twijfel er niet aan dat de meesten hun werk zo goed mogelijk zullen blijven doen. Tot het moment wordt bereikt dat er niet meer kostendekkend rechtsbijstand kan worden verleend. En dat moment komt door de voorgenomen bezuinigingen akelig dichtbij.

Om een voorbeeld te noemen.

In cassatiezaken ligt het beleidsvoornemen om in die zaken waarin weliswaar tijdig een cassatieschriftuur wordt ingediend doch de Hoge Raad oordeelt dat met toepassing van artikel 80a RO het cassatieberoep niet-ontvankelijk is, de vergoeding op basis van gefinancierde rechtsbijstand met 65 tot 80 % wordt teruggebracht tot een vergoeding van zo’n 210 euro per zaak.

Het animo van cassatieadvocaten om tegen deze vergoeding rechtsbijstand te verlenen zal niet groot zijn. Afgaande op mijn eigen praktijk worden in zaken waarin een cassatieschriftuur wordt opgesteld gemiddeld ongeveer 15 uren rechtsbijstand verleend. Die tijdsbesteding wordt niet beïnvloed door de wijze waarop de Hoge Raad het cassatieberoep beoordeelt. Of een zaak door de Hoge Raad met art. 80a RO zal worden afgedaan laat zich volgens de VCAS (in een separate brief aan de Raad voor Rechtsbijstand) zelfs door de meest ervaren cassatieadvocaten niet goed voorspellen, aangezien dit ook zaken omvat waarin cassatiemiddelen terecht zijn voorgesteld doch waarbij de Hoge Raad oordeelt dat de rekwirant in cassatie onvoldoende belang bij cassatie heeft.

Als de voorgenomen wijzigingen in de vergoedingen daadwerkelijk worden doorgevoerd zal dat ertoe kunnen leiden dat in veel cassatiezaken tegen een gemiddeld uurtarief van € 15,– moet worden gewerkt. Let wel, het betreft hier hoogwaardige rechtsbijstand door doorgaans zeer ervaren en gespecialiseerde advocaten. Het is niet denkbeeldig dat deze advocaten zullen gaan afhaken en de cassatierechtspraak voor een belangrijk deel zullen overlaten aan wie maar wil. De justitiabele zal de cassatieprocedure in ieder geval niet zelfstandig kunnen voeren, want de wet vereist dat een cassatieschriftuur door een advocaat wordt ingediend.

Het zijn dan ook niet alleen grote woorden en bezorgdheid voor de eigen portemonnaie als strafrechtadvocaten bij monde van de NVSA, VCAS en NVJSA het recht op een eerlijk proces, het recht op adequate rechtsbijstand en een effectieve verdediging in het gedrang zien komen. Van advocaten mag veel worden verwacht, maar niet dat zij onder de kostprijs rechtsbijstand zullen verlenen. Aan het einde van de rit zal het de van gefinancierde rechtsbijstand afhankelijke justitiabele zijn die de rekening betaalt.

Marcel van der Voet
Strafpleiter

Deze post is onderdeel van een reeks bijdragen over de rechtspraak en de organisatie daarvan die tegelijk hier en op de blog IvorenToga.nl verschijnen. Reacties worden gesynchroniseerd.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 JAdB 08/11/2013 om 13:40

Duidelijk verhaal.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: