Gelderse Groenen: de parlementaire enquête als het tweesnijdend zwaard van Damocles

door Ingezonden op 08/05/2017

in Varia

Post image for Gelderse Groenen: de parlementaire enquête als het tweesnijdend zwaard van Damocles

In een moderne parlementaire democratie is één van de hoofdfuncties van het parlement het controleren van de regering. Maar op welke manier kan de Tweede Kamer nu echt grondig controle uitoefenen op de regering? Via haar recht op inlichtingen. En wat is de zwaarste vorm van het inlichtingenrecht dat het Nederlandse staatsrecht kent? Het recht op de parlementaire enquête. En wanneer wordt dit recht ingezet? Dat is aan het oordeel van de Kamers.

Het enquêterecht is bij uitstek geschikt om misstanden aan het licht te brengen en maatschappelijke vraagstukken, zoals het financiële stelsel of het functioneren van woningcoöperaties, te behandelen. De Tweede Kamer neemt doorgaans het initiatief tot het inzetten van dit controlemiddel. De zelfstandige bevoegdheid wordt vaak uitgeoefend door een speciale enquêtecommissie. De reikwijdte van het recht van de parlementaire enquête is onbegrensd. Daarnaast geeft de Wet op de Parlementaire enquête enige bijzondere en vergaande bevoegdheden aan de commissie die belast is met het onderzoek.

De Gelderse Groenen menen dat een verplichte parlementaire enquête een wenselijke en noodzakelijke waarborg is ten behoeve van de ingrijpende bevoegdheden die de regering op grond van het voorgestelde art. 103a GW kan uitoefenen. Wij vinden het van groot belang dat dit controlemiddel verplicht wordt ingezet na het aflopen van een door de regering uitgeroepen noodtoestand.

Het mes snijdt aan twee kanten: enerzijds garandeert de parlementaire enquête een zorgvuldige controle na afloop van de noodtoestand, anderzijds heeft dit politieke pressiemiddel een preventieve werking. De regering zal in haar handelen immers rekening houden met het feit dat zij later uitgebreid verantwoording moet afleggen.

Met de invoering van art. 103a GW krijgt de regering een nieuw scala aan bevoegdheden waarmee grondrechten beperkt kunnen worden. Het uitgangspunt van De Gelderse Groenen is dat de Staten-Generaal zoveel mogelijk betrokken moeten zijn bij de uitoefening van deze bevoegdheden. De verplichte toepassing van het enquêterecht verzekert controle op de inzet van de bevoegdheden door de Staten-Generaal. Volgens ons zou een enquête verplicht moeten worden ingesteld binnen een half jaar na het beëindigen van de noodtoestand. De enquête is verplicht, omdat het in de doofpot stoppen van wandaden voorkomen dient te worden.

Al met al lijkt het ons overduidelijk dat een verplichte parlementaire enquête binnen een half jaar een bijzonder nuttige toevoeging is op het wetsvoorstel. Naast dat de invloed van de Staten-Generaal hierdoor wordt vergroot, zorgt zij voor preventie van misbruik van bevoegdheden en voor een zorgvuldige controle en waarheidsvinding achteraf. Dit parlementaire zwaard van Damocles verdient onbetwist een plaats in het wetsvoorstel.

Gelderse Groenen
Radboud Universiteit Nijmegen

Dit is een opiniebijdrage in het kader van het Studentenparlement 2016/2017. Studentenfracties (die een politieke kleur toegewezen hebben gekregen) behandelen een fictief wetsvoorstel, dit keer tot verruiming van de bevoegdheden om bij terrorismebestrijding grondrechten te beperken. Op 19 mei 2017 debatteren de studenten over dit voorstel in de plenaire zaal van de Tweede Kamer.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: