Gemeentelijke verkiezingen in Pompeii

door FTG op 02/03/2010

in Varia

“Stem op Lodewijk Asscher; een goed magistraat en een fantastisch organisator van spelen!”. Zo’n verkiezingsslogan zul je niet snel tegenkomen in Amsterdam. In Pompeii zag je dat echter wel. Met dit verschil dat daar met deze slogan niet opgeroepen werd om op Asscher te stemmen, die deed daar niet mee aan de verkiezingen, maar om op een zekere Marcus Casellius Marcellus te stemmen.

De muren van Pompeii staan vol met verkiezingsgraffiti. “Ik vraag u om op Gaius Julius Polybius te stemmen voor de functie van Aedile. Hij zorgt voor goed brood.” Het gaat hier om een SP type, stel ik me zo voor. “Genialis steunt Bruttius Balbus als duumvir. Hij zal de schatkist behoeden.” Dit lijkt me meer het VVD type. “Word wakker en stem op Helvius Sabinus als aedile!” De kandidaat van de PVV.

Moddergooien kwam toen, net als nu, ook voor. Sommige geveinsde steunbetuigingen getuigen daarvan: “De dronken nachtbrakers verzoeken u om Marcus Cerrinius Vatia tot aedile te verkiezen.” Blijkens andere leuzen werd deze Vatia ook gesteund door de kruimeldieven en de slaapkoppen. Andere kandidaten hadden evenzeer dubieuze supporters, zoals de dobbelaars en de weggelopen slaven. Een waarschijnlijk wel gemeende steunbetuiging is te vinden op de muur van een bordeel en kroeg: “Asellina en haar meisjes verzoeken u om op Gaius Lollius Fuscus te stemmen.”

In de tijd dat deze verkiezingsleuzen geschreven werden, zo’n 70 na Christus, stelden de verkiezingen in Rome zelf niet zo veel voor. Daar was de positie van de keizer te dominant voor. In de provinciale steden lag dat echter anders. Rome liet deze steden wat hun interne politiek betrof een grote mate van autonomie. Die verkiezingen gingen dus ergens over.

De organisatie van de ambten leek veel op die van Rome. In Rome moest je een bepaalde ladder van ambten beklimmen. Je kon pas consul worden als je praetor geweest was en je kon pas praetor worden als je quaestor geweest was. In Pompeii (en vele andere Italiaanse steden) gold iets dergelijks. De twee meest voorkomende ambten waren die van aedile en duumvir (tweeman). Je kon pas duumvir worden als je eerst aedile geweest was.

Ieder jaar werden er twee aedilen en twee duoviri gekozen door de stemgerechtigde burgers; dat waren de volwassen, vrije mannen. Voor de ordo, wat wij de gemeenteraad zouden noemen, waren er geen verkiezingen. Degene die in het ambt van aedile werd gekozen kwam automatisch voor het leven in de ordo, die dus geheel bestond uit (ex-) magistraten.

De aedilen hadden de taak toe te zien op de kwaliteit van de wegen, gebouwen en de kwaliteit van het voedsel dat verkocht werd, waaronder het brood. Vandaar waarschijnlijk de belofte van Gaius Julius Polybius om voor goed brood te zorgen. Of hij geheel zuiver op de graat was valt te betwijfelen, gezien de enthousiaste steunbetuigingen aan hem van de bakkers die op de muren van Pompeii gevonden zijn. De duoviri hielden zich onder andere bezig met (civiele) rechtspraak. Heel globaal gezegd strekte hun jurisdictie zich uit tot zaken die een waarde van 1000 sestertiën niet te boven gingen. Voor zover zij niet bevoegd waren was de praetor in Rome bevoegd.

Alhoewel het ambt van duumvir veel prestigieuzer was dan dat van aedile, was de strijd om dit laatste ambt veel feller. Dat valt goed te verklaren. Om duumvir te worden moest je eerst aedile geweest zijn. Voor beide ambten werden ieder jaar twee personen gekozen. Dat betekent dus dat er gemiddeld ieder jaar maar twee kandidaten beschikbaar waren voor het ambt van duumvir, terwijl er ieder jaar maar twee gekozen werden (ik laat dan gemakshalve degenen die meerdere keren dat ambt bekleedden buiten beschouwing). Het winnen van die verkiezingen was dus niet erg moeilijk.

De magistraten vervulden hun ambt onbezoldigd. Het uitoefenen daarvan kostte hen zelfs geld. Van hen werd verwacht dat zij geld doneerden aan de stad voor de restauratie van tempels en dergelijke. Ook werd verwacht dat zij op eigen kosten gladiatorengevechten en andere spelen organiseerden. Kom daar nu nog maar eens om! Geen wonder dat er sprake is van een kloof tussen burgers en politiek.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: