Glossy Gerda’s gelijk

door JU op 09/07/2010

in Buitenland, Grondrechten, Haagse vierkante kilometer, Rechtspraak

Post image for Glossy Gerda’s gelijk

Vroeger was alles beter. Toen viel er nog es wat te beleven op TV. Mies vond al die lieve mensen gewéldig. Joop kwam een uurtje lullen over het kabinetsbeleid terwijl Dries effe ging fietsen en die andere Joop de Tour ook voor Nederlanders spannend maakte. In die jaren maakte Marcel van Dam De achterkant van het gelijk, waarin hij mensen zoals u en ik met allerhande lastige dilemma’s confronteerde. Zijn vragen begonnen eenvoudig maar werden steeds ingewikkelder totdat de gasten hun karretje volstrekt in de poep had gereden, om het maar even bij wielertermen te houden.

Voorbeeld van zo’n dilemma is de hippe glossy die minister Verburg van LNV een paar maanden geleden maakte. Officieel om het belang van natuur en milieu onder de aandacht van het grote publiek te brengen. Maar zeker zo belangrijk: kijk eens hoe goed deze minister het doet. De kosten van de Gerda kwamen voor rekening van de belastingbetaler en dat schoot de Kamer in het verkeerde keelgat. Gerda zei sorry, en kwam er met een motie van treurnis vanaf.

Maar stel dat daarmee de kous niet was afgedaan: dat woedende belasting-betalers de minister voor de rechter hadden gedaagd met een beroep op hun kiesrecht en de neutraliteit van de Staat zoals gegarandeerd door artikel 3 Eerste Protocol EVRM? Zo’n klacht is misschien niet erg waarschijnlijk, maar onzinnig lijkt zij niet.

Zij was in elk geval niet onzinnig in Duitsland, zo bleek onlangs uit een arrest van het constitutionele hof van de deelstaat Saarland. De regering daar had zich zich op geheel eigen wijze ingespannen om de kloof tussen burger en politiek te dichten. Zo gaf zij een folder uit waarin werd benadrukt dat er dankzij de CDU-regering, meer blauw op straat was,  veel meer, zo wees men er fijntjes op, dan onder eerdere SPD-regeringen. In kranten verschenen feelgood-berichtjes, getiteld Der Ministerpräsident informiert: Saarland was gericht op de toekomst; Saarland stimuleerde de conjunctuur, en ga zo maar door. Laatste advertentie voor de verkiezingen: laat de CDU-regering haar werk afmaken. En dan was er de brief die ambtenaren vlak voor de stembusgang kregen toegestuurd. Het kabinet bedankte voor de prettige samenwerking, liet weten zich altijd robuust achter de eigen ambtenaren te hebben opgesteld en stelde een financieel extraatje in het vooruitzicht, na de verkiezingen welteverstaan.

Tja hoe ver mag overheidscommunicatie gaan? Volstrekte neutraliteit is niet zinvol, aldus de Saarlander rechters. Helemaal partijloos hoeft het kabinet zich niet voor te doen. Beleid mag verkocht worden. Maar daar waar verantwoording overgaat in reclamemakerij, daar komen volgens het hof de grenzen van overheidscommunicatie in zicht. Het is tenslotte niet het ambt dat hoeft te worden herkozen, maar alleen de kandidaat. Dergelijke reclamemakerij op kosten van de staat is volgens het hof onverenigbaar met de neutraliteit van de staat die van belang is voor die integrität der Willensbildung des Volkes.

Het hof erkent echter dat het lastig is de grens tussen legitieme communicatie en reclame te trekken. Toch waagt het een poging, en dan komt de ouderwets gezellige Achterkant van het Gelijk weer in beeld. Een korte test voor de lezer:

1. De regering sponsort de campagne van de partijen waarop haar meerderheid steunt. Toelaatbaar?

2. Publicaties waarin de regering de wens tot uitdrukking brengt verder te willen regeren. Toelaatbaar?

3. Publicaties in verkiezingstijd die niet echt informatief zijn, dus met andere woorden, overheidscommunicatie die niet noodzakelijk is. Toelaatbaar?

‘Nein’ zegt het hof op alledrie de vragen. In het eerste geval is dat zeer voorstelbaar, in het tweede geval al wat minder evident. Een regering verbieden te zeggen dat zij in functie wil blijven is toch een beetje de werkelijkheid ontkennen. De derde variant is helemaal merkwaardig. We krijgen toch wel vaker overheidspost waarvan we ons afvragen of die nu wel het geld waarop zij gedrukt is waard is? Maar om daarvan meteen een constitutionele kwestie te maken, dat lijkt op zijn zachtst gezegd wat overdreven. Niettemin acht het hof zowel de gewraakte folder (waarin de regering de facto campagne voert voor de CDU), als de advertenties (gevalletje 2) en de brief (‘volstrekt zinloos’, aldus het hof) inconstitutioneel.

Heeft de rechter de polsstok van de rechterlijke rechtsvorming hier overschat? Door een grens te willen trekken tussen legitieme communicatie en propaganda heeft hij zijn hand in elk geval in een wespennest gestoken. Maar hij deed dat ter meerdere eer en glorie van een zuiver functionerend politiek proces, en dat mag hem ook wel wat waard zijn. Toch zie ik het zijn Nederlandse evenknie nog niet doen. Een geruststellende gedachte voor minister Gerda ‘Glossy’ Verburg.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 wm. ouwens 10/07/2010 om 08:10

Hoog tijd om Nederland te herenigen met het Duitse Rijk. Ook handig om de vakantiespreiding fatsoenlijk te regelen.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: