Gordon

door JAdB op 02/12/2013

in Rechtspraak, strafrecht, Uitgelicht

Post image for Gordon

In New York worden minderheden 9x vaker gefouilleerd dan blanken; het fouilleren leidt tot relatief gezien evenveel arrestaties. In Kroatië is tegen het homohuwelijk gestemd. In India leven miljoenen onaanraakbaren. In Nederland hebben we Gordon en een medewerker van een elektronicawinkel. De wereld is verre van perfect; dat weten we.

Hoewel de uitingen van Gordon (die een man van Chinese komaf onheus bejegende) of de medewerker van de elektronicawinkel (die een sollicitant primair afwees omdat hij gekleurd was) helaas niet echt verbazing wekken, voelen velen zich geroepen publiekelijk hun afkeuring te uiten. Dat leidt meestal tot oppervlakkige teksten op Facebook. De serieuzere media proberen er nog wat van te maken. Youp van ’t Hek heeft het natuurlijk over humor en de grenzen daarvan. Bas Heijne heeft geleerd dat woorden in Nederland nooit worden bedoeld zoals ze gezegd worden. Madison constateerde trouwens in Federalist Paper 37 al dat woorden een gebrekkig vehikel zijn om bedoelingen uit te drukken, dus echt origineel is die gedachte niet.

Wat opvalt is dat in al deze reacties niet massaal wordt opgeroepen tot toepassing van strafrechtelijke sancties, terwijl het Wetboek van Strafrecht toch bepalingen bevat die voldoende basis bieden voor vervolging. Bijvoorbeeld art. 266 Sr (een klachtdelict):

Elke opzettelijke belediging die niet het karakter van smaad of smaadschrift draagt, hetzij in het openbaar mondeling of bij geschrift of afbeelding, hetzij iemand, in zijn tegenwoordigheid mondeling of door feitelijkheden, hetzij door een toegezonden of aangeboden geschrift of afbeelding, aangedaan, wordt, als eenvoudige belediging, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie.

Of 137g Sr (zie ook 429quater):

Hij die, in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf personen opzettelijk discrimineert wegens hun ras, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de derde categorie.

Komt het ontbreken aan een roep om strafrechtelijke afdoening door een gebrek aan vertrouwen in diezelfde rechtspraak? Of vindt men dat een publieke correctie in voldoende mate de taken van de strafrechtspraak kan overnemen? In meer juridische termen gezegd: de opportuniteit om tot vervolging over te gaan ontbreekt, omdat de schandpaal al in voldoende mate voorziet in bestraffing.

Als er van het laatste sprake is, zie ik vanuit instrumenteel oogpunt weinig bezwaar. De rechtspraak wordt niet belast met dit soort zaken, terwijl de doelen van het strafrecht toch worden behaald. De maatschappij heeft haar zegje kunnen doen, de persoon in kwestie voelt zich bestraft en is dat ook, en van die bestraffing gaat (hopelijk) een preventieve werking uit.

Toch moeten we oppassen. Anders dan het strafproces, kent de publieke correctie geen spelregels. Althans, voor zover ze er zijn worden ze in hoge mate genegeerd. Om Madison nog maar eens aan te halen: de vereiste spirit of moderation ontbreekt. De medewerker van de elektronicawinkel zou bedreigd worden en zit “bevend” thuis. Gordon zal ook een aantal doodsbedreigingen hebben gekregen. Daar vindt dan weer geen publieke correctie op plaats. Dat is maar goed ook. Er zou een kettingreactie van doodsbedreigingen ontstaan.

Hier ligt een taak voor het OM. Misschien werkt het facebook-strafrecht vrij behoorlijk, maar ook daarin hebben we nog altijd te maken met een “verdachte”, wiens rechten bescherming verdienen.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Yoeri Roosendaal 03/12/2013 om 22:20

Een leuk artikel, maar ik zou de casus-Gordon en de casus-Electronicawinkel toch duidelijk van elkaar willen scheiden.

Gordon is geen zaak voor de strafrechter. Hij heeft in een deerniswekkende poging tot satire een deelnemer gekwetst, maar ik betwijfel ten zeerste of dit echt het strafrechtelijke delict ‘opzettelijke belediging’ oplevert. Niet alles wat niet netjes, dom, onaardig of kwetsend is, is daarmee meteen belediging in strafrechtelijke zin. Zelfs een mislukte poging tot satire kan nog beschermd worden door de uitingsvrijheid, die het strafrecht buiten de deur houdt. Ik vind Youp’s kwalificatie “geblondeerde reetridder” voor Gordon ook niet erg geslaagd (en ook totaal irrelevant), maar zou ook daar toch voor strafrechtelijke terughoudendheid willen pleiten.

In het geval van de elektronicazaak gaat het niet om belediging (tenzij je natuurlijk de term ‘neger’ an sich al beledigend vindt), maar om feitelijke discriminatie. De sollicitant wordt afgewezen vanwege zijn huidskleur. Dat lijkt me nu bij uitstek een zaak voor de strafrechter, waarbij het bewijs op een presenteerblaadje wordt aangeboden. Wie zich beledigd voelt, kan zich tenminste nog verbaal verweren, maar wie door discriminatoir handelen een stageplek misloopt, heeft geen stok om terug te slaan. Dan mag actie van Justitie verwacht worden.

2 M.J. Hoogendoorn 09/12/2013 om 23:26

Het unique selling point van Gordon is volgens mij dat hij heel veel grappen waarvan er weinig slagen maakt. Slaagden er meer, dan was hij wel cabaretier of zoiets.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: