Herindeling Haren niet geblokkeerd

door GB op 06/12/2016

in Decentralisatie, Rechtspraak

Post image for Herindeling Haren niet geblokkeerd

Sinds de civiele rechter het loket ‘overige klachten’ heeft geopend – eind deze maand precies 100 jaar geleden – is er nogal wat constitutioneel kunst en vliegwerk aan te pas gekomen om de ‘restrechter’ uit politiek vaarwater te houden. Eén van de minder gelukkige constructies uit de afgelopen eeuw was het arrest-Tegelen uit 1999. Daarin overwoog de Hoge Raad dat de rechter zich nooit mag uitspreken over de totstandkoming van een wet in formele zin. Achteraf niet, omdat de rechter de geldigheid van een democratisch tot stand gekomen voorschrift moet respecteren. En ook vooraf niet, omdat een rechterlijk oordeel over een onrechtmatige stap in de procedure het ‘ in feite’ onmogelijk maakt voor de Staten-Generaal om dat wetsvoorstel nog aan te nemen.

Het ongelukkige van deze constructie ligt in de opmerkelijke interpretatie die zo aan het toetsingsverbod uit artikel 120 wordt gegeven. Wetten mogen niet worden getoetst, zegt de Grondwet, en niet wetsvoorstellen. Het Tegelen-arrest trok in de literatuur daarom het nodige wetenschappelijke vuur. Desalniettemin paste de voorzieningenrechter van de Rechtbank Noord-Nederland de redenering afgelopen vrijdag toch weer onverkort toe. De casus was ook vrijwel identiek. Net als destijds bij de gemeente Tegelen ging het weer om een gemeentelijke herindeling. Dit keer vond het Burgercomité Haren dat hun mooie gemeente op ondeugdelijke gronden ten onder ging. En weer was de civiele rechter de last man standing. Hij moest de vermalende molens van de Provincie Groningen te stoppen, aldus eisers.

De advocaat van het Burgercomité kon niet veel aanvoeren om te onderbouwen dat zijn zaak anders zou moeten aflopen dan die van Tegelen. Dat gebeurt dan ook niet. En heel gek is het niet dat ook deze rechter geen trek heeft in altijd netelige herindelingskwesties. Jammer voor de wetenschap is wel dat de voorzieningenrechter de kans niet grijpt om de gronden van het Tegelen-arrest te verbeteren. Zonder in algemene zin de onschendbaarheid van wetsvoorstellen uit te roepen, had de rechter iets preciezer kunnen motiveren dat hem in dit geval gevraagd wordt een ‘procedure van politieke besluitvorming’ te doorkruisen,  zoals de Hoge Raad dat later is gaan noemen. Dat ziet dan niet alleen op het eindoordeel wat de formele wetgever straks zal moeten geven, maar ook op het respecteren van de het besluit van de minister van BZK om de provinciale besluiten niet voor te dragen voor vernietiging, zoals het College van Haren hem had verzocht. En het brengt de ontwikkeling van een fatsoenlijke political question doctrine weer een stapje dichterbij.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Yoeri Roosendaal 06/12/2016 om 23:14

Om precies te zijn: precies 101 jaar geleden. Het Guldemond-arrest is van 31 december 1915. De burgemeester mag natuurlijk alsnog langskomen.

2 GB 08/12/2016 om 08:45

Ik had de bundel 100-jaar Guldemond/Noordwijkerhout nog niet uit, vandaar…

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: