‘Help, Onze Minister is klusser?!’

door Ingezonden op 01/05/2013

in Decentralisatie, Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for ‘Help, Onze Minister is klusser?!’

‘Help, mijn man is klusser!’ Het programma is wellicht bekend van naam: een radeloze huisgenoot klopt aan bij John Williams omdat het echt niet langer gaat. De verbouwing van een woonhuis is jaren geleden begonnen, maar het wil maar niet vlotten. Als dan John Williams wordt gevraagd om te helpen, dan moet men wel echt wanhopig zijn lijkt mij… De link met de voorgestelde verbouwingen met betrekking tot het Nederlandse openbaar bestuur is in ieder geval snel gelegd.

Wat is immers het geval: ‘onze’ minister Plasterk van Binnenlandse Zaken (hierna: BZK) heeft besloten tot de oprichting van de Superprovincie. De provincies Flevoland, Noord-Holland en Utrecht moeten opgaan in één landsdeel. Tegelijkertijd moeten gemeenten opschalen naar 100.000+ inwoners. Of preciezer: het moet niet, maar het wordt wel dringend aangeraden… Daarbij komen nog allerhande decentralisatieoperaties: de natuurbeschermingswetgeving gaat van het Rijk naar de provincies, de Awbz, de Wmo en Jeugdzorg naar de gemeenten. Dit alles in het kader van het BZK-mantra: wat decentraal kan, moet decentraal. Of is het gewoon een doorzichtige bezuinigingsoperatie…? Gemeenten en provincies krijgen er veel taken bij, maar wel met aanmerkelijk minder financiën dan het Rijk tot haar beschikking had.

Hoewel het financiële verhaal ook zeer interessant is om over te schrijven, wil ik het graag hebben over de staatkundige verbouwingen. Al met al worden er namelijk heel wat muren gesloopt en nieuwe deuren geplaatst in het Huis van Thorbecke. Dit ‘huis’ is vernoemd naar de liberaal Johan Rudolph Thorbecke: de architect van de Nederlandse grondwet van 1848. Daarbij hoort ook de term ‘decentrale eenheidsstaat’. Sindsdien zijn er heel wat slingerbewegingen waar te nemen tussen ‘decentraal’ en ‘eenheidsstaat’.

Het kabinet Rutte I had al een reputatie op het gebied van ‘het slechten van muren’. Wat mij betreft is de bijna geruisloze opheffing van de Wgr-plusregio’s per 1 januari 2014 het meest in het oog springend. De wat-voor-regio’s? De plusregio’s op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Dit zijn door het Rijk verplicht opgelegde samenwerkingsverbanden tussen gemeenten, gelegen in een bepaalde regio. Let wel: verplicht geschoeid op publiekrechtelijke leest. Als staatsrechtliefhebber zou ik zeggen: fantastisch, een publiekrechtelijk samenwerkingsverband! Toch heeft het kabinet Rutte-I in al zijn wijsheid besloten om de regio’s op te heffen, zogenaamd omdat het de bestuurlijke drukte doet afnemen. Toch verbazingwekkend, want de bestuurders zijn juist hartstikke tevreden over de vermindering van die drukte door diezelfde plusregio, aldus een rapport met betrekking tot de evaluatie van de Wgr-plusregio’s van het ministerie van BZK uit 2010…

In ieder geval: hoe nu wel verder? Ik zou zeggen: maak serieus werk van een grondige verbouwing van de Wgr en begin opnieuw met het conceptwetsvoorstel wat nu ergens ligt te verstoffen. Als het kabinet Rutte II serieus wil dat provincies en gemeenten moeten gaan samenwerken zonder te fuseren, zorg dan dat er fatsoenlijke en vooral aantrekkelijke publiekrechtelijke opties zijn.  Gemeenten en provincies zullen wel moeten samenwerken. Zij krijgen er immers allerlei gecompliceerde taken bij, waarbij bepaalde bestuurskracht en ambtelijke capaciteit noodzakelijk is. Wat mij betreft fuseren gemeenten en provincies niet, maar gaan ze publiekrechtelijke samenwerkingsverbanden aan. Op die manier houd je de overheid ‘publiek’ en bespaar je ook echt voor het publiek. In een lopend onderzoek bij de Rijksuniversiteit Groningen hebben ze immers laatst geconcludeerd dat gemeentelijke fusies meer kosten, dan zij opleveren…

Het is nog niet te laat voor minister-president Rutte om een nieuwe start te maken. Voor minister Plasterk biedt het verbouwen van de Wgr bovendien de kans om te transformeren in een supergoede klushulp. Hopelijk wordt ‘Help Onze minister is klusser!’: ‘Onze minister helpt met onze klussen!’.

Lionel van den Berg
Masterstudent Staats- en Bestuursrecht aan de Universiteit Utrecht

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Super De Boer 01/05/2013 om 17:01

Ben nooit een groot liefhebber geweest van die extra regionale bestuurslaag. Erg ondoorzichtig en matig democratisch gelegitimeerd, zeker in verhouding tot de beslissingen die vaak in regionaal verband worden genomen.

Samenwerken is ook lang niet altijd nodig, en al helemaal niet binnen een daartoe opgericht formeel verband. Wat is er mis met twee gemeenten die met elkaar concurreren om een groot logistiek bedrijf binnen de gemeentegrenzen te krijgen?

Wat mij betreft gaan we de kant op van versterking van de gemeentelijke overheden (ook financieel dus) en beperking van de zeggenschap en het takenpakket van provincies en waterschappen. Wat hen resteert zouden m.i. enkele kerntaken op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, verkeer en waterstaat moeten zijn.

8) Bijkomend voordeel van de voorgestelde Superprovincie is overigens dat het aantal mensen dat bij de gemeente Hilversum de juiste provincienaam weet te noemen waarschijnlijk dramatisch zal toenemen.

2 Eli 01/05/2013 om 22:19

Er liggen heel wat meer bestuurlijke taken op het regionale niveau in het stuk hierboven (ambulance, openbaar vervoer, rampenbestrijdig, jeugdzorg, in sommige delen van het land: waterbeheer) dan op het superprovinciale niveau van onze klusser. Als je dan toch de huidige provincies wilt opheffen, ligt het meer voor de hand om de democratisch gelegitimeerde tussenverdieping in het huis van Thorbecke op dit regionale niveau te leggen.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: