Het bluswater van Chemie-Pack

door PWdH op 29/10/2012

in Rechtspraak

Post image for Het bluswater van Chemie-Pack

Om de rubriek overheidsaansprakelijkheid weer eens af te stoffen: hoe liep het af met het bluswater van Chemie-Pack? Na de bekende brand sommeert de gemeente Moerdijk Chemie-Pack haar eigen en omliggende bedrijfsterreinen schoon te maken. Chemie-Pack schakelt hiervoor het bedrijf Wilchem in, dat 1.330 ton zwaar verontreinigd bluswater afvoert en opslaat in een gehuurd schip, de ‘Pafos’. Hoewel daarmee de klus nog niet is geklaard, staakt Wilchem haar werkzaamheden, in verband met het door partijen overeengekomen maximumbedrag van EUR 300.000, dat door Chemie-Pack ook aan Wilchem wordt betaald. De gemeente legt vervolgens een last onder bestuursdwang op aan Chemie-Pack en huurt een ander bedrijf in, Mourik, om het karwei af te maken. Met toestemming van Wilchem slaat Mourik 2.294 ton afgevoerd bluswater en ‘slurrie’ op in de Pafos. De gemeente neemt de kosten die Mourik maakt voor haar rekening (EUR 200.000), ongetwijfeld met de gedachte die op Chemie-Pack – inmiddels failliet – te verhalen.

Waar het in deze zaak echter om gaat, is het probleem dat Wilchem heeft. De opslag van het bluswater in de Pafos blijkt EUR 4.686,83 per dag te kosten, terwijl haar ook nog reinigingskosten van het schip boven het hoofd hangen, wanneer het bluswater eenmaal uit het schip verwijderd is. Zowel de gemeente als Chemie-Pack weigeren hiervoor te betalen en Wilchem begint een kort geding. Zowel de voorzieningenrechter als het hof veroordelen de gemeente – het onfortuinlijke Chemie-Pack raakt na gaandeweg uit beeld – het bluswater uit de Pafos af te voeren, de Pafos te laten reinigen en tot die tijd de opslagkosten te voldoen. De voorzieningenrechter zoekt het in een contractuele grondslag. Wilchem mocht erop vertrouwen dat de gemeente haar het werk boven de EUR 300.000 zou laten voortzetten of in elk geval alvorens een ander in te schakelen met Wilchem af te rekenen.

Het hof zoekt het buitencontractueel: de gemeente heeft zich de gerechtvaardigde belangen van Wilchem onvoldoende aangetrokken en daarmee onrechtmatig jegens haar gehandeld. Concreet heeft de gemeente dat gedaan door ten onrechte geen bestuursdwang uit te oefenen jegens Chemie-Pack ter zake van de opslag van het bluswater – in het kader waarvan Chemie-Pack gedwongen zou zijn geweest Wilchem te betalen – en door de opslagkosten niet voor haar rekening te nemen en aan Wilchem te vergoeden. Zo is Wilchem door het handelen van de gemeente ‘in een door haarzelf niet te keren situatie geraakt’ die haar bijna EUR 5.000 per dag kost. Het komt er, aldus het hof, feitelijk op neer dat de kosten voor de opslag van het bluswater worden ‘afgewenteld op een derde door wiens voortvarend en adequaat handelen een milieuramp kon worden voorkomen’ (r.o. 3.5.2).

Zozeer als het hof blijkbaar vindt dat dit niet kan, zozeer is Advocaat-Generaal Spier het daarmee oneens. Het oordeel van het hof is ‘rechtens onjuist en maatschappelijk onwenselijk’ en wel omdat de consequentie daarvan is dat een bedrijf zonder opdracht kosten kan gaan maken en die zonder meer of in elk geval zolang er een milieuramp mee wordt voorkomen, kan verhalen op de overheid. Terwijl die kosten in het geval van Wilchem ook nog hoger lagen dan Mourik en de gemeente de mogelijkheid had opengelaten een ander in te schakelen voor de vervolgopdracht (sub 3.3).

Ook bij de Hoge Raad blijft er weinig over van het oordeel van het hof. Hij laat in het midden of de gemeente bevoegd was ter zake van de opslag van het bluswater – dus niet het opruimen en afvoeren – handhavend op te treden. Ook Advocaat-Generaal Spier wil zich eigenlijk niet wagen op dit terrein van de bestuursrechter (sub 5.5.1). De Hoge Raad overweegt dat zelfs als dat zo was, de gemeente Chemie-Pack op grond van artikel 17.1 Wet Milieubeheer niet had kunnen verplichten met Wilchem te contracteren. En ook zelf was de gemeente niet gehouden voor de vervolgopdracht met Wilchem in zee te gaan, omdat zij als bestuursorgaan een grote mate van vrijheid heeft hoe invulling te geven aan door haar uitgeoefende bestuursdwang. Het oordeel van het hof is verder onvoldoende gemotiveerd. Voor zover het hof het onrechtmatig handelen zag in schending van het gelijkheidsbeginsel (wel Mourik betalen, maar niet Wilchem) had het nader moeten onderbouwen waarom sprake was van vergelijkbare omstandigheden. Voor zover, het dat zag, alle omstandigheden in aanmerking nemend, in schending van het zorgvuldigheids- en evenredigheidsbeginsel, ook. Dat er een milieubelang was gemoeid met de werkzaamheden van Wilchem ‘rechtvaardigt niet zonder meer dat de Gemeente de kosten van opslag voor haar rekening dient te nemen’ (r.o. 3.11).

Bij het hof Arnhem, waar de zaak zal worden voortgezet, zal het niet eenvoudig worden voor Wilchem haar vordering toegewezen te kregen. Voor de vraag of de gemeente onzorgvuldig heeft gehandeld, kan geen betoog meer worden opgehangen aan een eventuele harde verplichting van de gemeente: uit te oefenen bestuursdwang. Dan blijft er niet veel meer over dan een redenering op basis van de omstandigheden van het geval. Het milieubelang dat Wilchem zou hebben gediend lijkt ook betrekkelijk: het zwaar verontreinigd bluswater ligt immers al min of meer ‘veilig’ opgeslagen in de Pafos en vormt geen onmiddellijk gevaar meer. Daar komt bij dat het erop lijkt dat Wilchem zelf zich blijkbaar niet op tijd heeft gerealiseerd dat met het afvoeren ook kosten voor opslag waren gemoeid. Misschien kan zij zich nog tot Mourik wenden, aan wie zij toestemming gaf door haar afgevoerd bluswater in de Pafos op te slaan.

{ 6 reacties… read them below or add one }

1 Rudolf van Binsbergen 29/10/2012 om 14:09

Wat ik mij nog afvraag: kon in deze zaak geen beroep op zaakwaarneming worden gedaan?

2 PWdH 29/10/2012 om 16:52

Wiens zaak zou Wilchem dan behartigd hebben, en hoe precies?

3 Super De Boer 29/10/2012 om 22:50

Een acuut milieuprobleem, dat ‘de overheid’ tot ingrijpen zou dwingen vanwege de ernst?

Heeft de passage (HR): ‘Dat er een milieubelang was gemoeid met de werkzaamheden van Wilchem ‘rechtvaardigt niet zonder meer dat de Gemeente de kosten van opslag voor haar rekening dient te nemen (r.o. 3.11)’ hier niet mee te maken?

Is het eigenlijk wel zeker dat geen beroep op zaakwaarneming is gedaan?

8) Minstens zo belangrijk: waar kan ik de loftrompet steken over de formatie? Zowel het beoogde team, als de inhoud van het akkoord, als het tempo waarin het resultaat is bereikt als de gevolgde procedure is m.i. het beste sinds jaren. Ter zijde zij nog opgemerkt dat veel zaken uit het conceptakkoord in een ander topic door schrijver dezes zijn voorspeld, zo niet ingefluisterd 🙁 Alleen van die #$%#^ JSF komen we waarschijnlijk nooit meer af. Het zij zo. Als ze maar nooit gaan vliegen). 🙂 En Pieter Omtzigt ook nog in de Kamer. Het kan niet op these days.

4 Super De Boer 29/10/2012 om 23:03

8) GB, ik kan nog een hele Pafos vullen met remarks aangaande de formatie en het regeerakkoord. Ik zou heel graag een regeerakkoord-topic schrijven voor Haagse km², maar jij bent zooooo veel beter met leestekens enzo….jeweettog 🙂

5 GB 30/10/2012 om 21:54

De raderen draaien! Maar heb de laatste tijd wat woorden in het gelid gezet voor mijn boekje, zodat ik overigens aan enige tijdelijke tekstarmoede lijdt. Dus als je een paar goede ideeen hebt…

6 Super De Boer 30/10/2012 om 23:53

🙂 Het mag ook een ander redactielid zijn hoor….ik begrijp dat in deze tijden van kommer ende qwuel voorrang geeft aan zijn bijverdiensten. Goede ideeën…..ik zou het gewoon volstoppen met wat clichematige en/of voor de hand liggende constateringen……men is duidelijk over de eigen schaduw heen gesprongen……er zijn stippen aan de horizon gezet……een zeker voor – althans voor de bühne – ‘tegen elkaar aan polerende partijen’ ongekend snelle formatie, al helemaal als men de voor polderbegrippen revolutionaire inhoud van het akkoord bekijkt……….er valt zeker ook iets te schrijven over de naar het schijnt toegepaste onderhandelingsregels (partij A krijgt onderwerp X, partij B mag daarop 20% amenderen, partij B krijgt onderwerp Y, partij A mag daarop op haar beurt 20% amenderen)……8) en last but not least mogen de criticasters van de nieuwe formatieprocedure best even in het zonnetje gezet worden natuurlijk.

Ik hoop dat je hier wat inspiratie aan hebt. Ik ben meer het type trouwe reaguurder, met alleen voldoende parate Wro en Wabo kennis, anders had ik zelf wel wat geschreven. Jij bent de schrijver hier, dat heb je net zelf toegegeven :mrgreen:

p.s: kan de brug met ongelijke leggers nog aan de poll worden toegevoegd? 😀

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: